Senior, który potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu, może otrzymać usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania. Od sierpnia 2026 r. obowiązują jednak nowe wymagania dotyczące osób, które wykonują takie usługi. Opiekun musi spełnić określone warunki, a przepisy przewidują także ograniczenia dotyczące członków rodziny. Jeden z terminów dla osób już wykonujących tę pracę właśnie minął.
Senior, któremu przyznano usługi opiekuńcze w domu, nie może być powierzony przypadkowej osobie. Od sierpnia 2026 r. przepisy określają wymagania, jakie musi spełnić osoba wykonująca takie usługi. Opiekun musi być pełnoletni, mieć odpowiednią zdolność psychofizyczną i przejść szkolenie z pierwszej pomocy. Są też ograniczenia dotyczące członków rodziny.
Senior może dostać pomoc z gminy. Liczy się jego sytuacja, nie sam wiek
Usługi opiekuńcze są przyznawane osobom, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności wymagają pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych ustala zakres, okres i miejsce świadczenia pomocy. Nowe przepisy określają również podstawowe wymagania wobec osoby, która takie usługi wykonuje. Ma ona być odpowiednio przygotowana do pracy z osobą wymagającą wsparcia.
Kto może zostać opiekunem seniora z gminy? Nowe wymagania już obowiązują
Osoba wykonująca usługi opiekuńcze musi być pełnoletnia oraz posiadać zdolność pod względem psychofizycznym do świadczenia takich usług. Potwierdzeniem jest odpowiednie oświadczenie składane organizatorowi usług.
5 września minął ważny termin. Tego oświadczenia nie można już odkładać
Osoby, które już wcześniej wykonywały usługi opiekuńcze, a nie złożyły wcześniej oświadczenia o zdolności psychofizycznej do świadczenia usług, miały na to miesiąc od wejścia w życie nowych przepisów. Termin upłynął 5 września 2026 r. Dla osób wykonujących usługi opiekuńcze pozostaje natomiast drugi ważny termin, o czym poniżej.
Jeden termin jeszcze nie minął. Opiekunowie mają czas do 5 listopada
Jednym z nowych wymagań jest ukończenie szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy. Przepisy przewidują jednak okres przejściowy dla osób, które już wykonywały usługi opiekuńcze. Jeżeli nie miały jeszcze wymaganego szkolenia, mogą nadal świadczyć usługi przez trzy miesiące od wejścia w życie ustawy. Termin ten upływa 5 listopada 2026 r. Po tej dacie wymaganie dotyczące szkolenia będzie musiało być spełnione.
Rodzina nie może zostać opiekunem w ramach tych usług. Ważne ograniczenie
Córka, syn, wnuk ani rodzic nie mogą zostać opiekunem seniora w ramach usług gminnych. Dotyczy to także małżonka mieszkającego osobno. Nie oznacza to jednak, że rodzina nie może pomagać seniorowi. Chodzi wyłącznie o wykonywanie usług opiekuńczych w systemie pomocy społecznej.
Opiekun nie przyjdzie do seniora? Gmina musi zadbać o zastępstwo
Nowe przepisy mają również zapewnić ciągłość pomocy. Jeżeli osoba wykonująca usługi jest nieobecna, np. z powodu choroby, organizator powinien zapewnić zastępstwo. Nie może to być jednak dowolna osoba. Zastępca musi spełniać wymagania przewidziane dla osób wykonujących usługi opiekuńcze.
Senior ma swoje prawa. Opiekun musi szanować prywatność i godność
Nowe regulacje zwracają uwagę nie tylko na kwalifikacje opiekuna, ale również na sposób wykonywania usług. Pomoc powinna być świadczona z poszanowaniem godności, prywatności i intymności seniora. Osoba korzystająca z usług zachowuje również prawo do samodzielnego podejmowania decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku czynności wymagających wejścia w najbardziej prywatną sferę życia, takich jak kąpiel, toaleta czy zmiana odzieży.
Nie tylko gmina ocenia opiekę. Liczy się także zdanie seniora i rodziny
Nowe przepisy nakładają na organizatora usług obowiązek monitorowania ich jakości. Kontrola ma obejmować m.in. wizyty w miejscu zamieszkania oraz pozyskiwanie opinii osób korzystających z pomocy. Znaczenie będą miały również informacje przekazywane przez rodzinę oraz skargi i zgłoszenia dotyczące sposobu świadczenia usług. Kontrole i zbieranie opinii mają odbywać się co najmniej raz na pół roku.
Senior chce opiekuna z gminy? Sam wiek nie daje automatycznie prawa do pomocy
O przyznanie usług opiekuńczych należy zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej albo centrum usług społecznych. To gmina ustala zakres i okres przyznanej pomocy. Nie każdy senior otrzyma jednak opiekuna tylko ze względu na wiek. Usługi są przeznaczone dla osób, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności wymagają pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb. Szczegółowe zasady przyznawania pomocy oraz odpłatności określa rada gminy w uchwale.
Nowe zasady usług opiekuńczych od sierpnia 2026 r. Co zmieniło się dla seniorów?
Zmiany wynikają z nowelizacji ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu