Ważny bezpłatny przywilej dla seniorów 65+ może zostać ograniczony. Eksperci apelują, by nie podejmować decyzji po zaledwie jednym sezonie, bo skutki mogą najmocniej odczuć osoby starsze z chorobami przewlekłymi.
Na razie osoby, które ukończyły 65 lat, nadal mają prawo do bezpłatnej szczepionki przeciw RSV w ramach listy 65+. Potwierdzają to aktualne informacje Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz serwisu Pacjent.gov.pl. Spór dotyczy więc tego, co stanie się z finansowaniem w przyszłości. Eksperci chcą, aby program dostał więcej czasu, ponieważ ich zdaniem jeden sezon nie pozwala rzetelnie policzyć ani korzyści zdrowotnych, ani wpływu szczepień na wydatki systemu ochrony zdrowia.
Czy darmowe szczepienie przeciw RSV dla seniorów zniknie z listy 65+?
Na dziś odpowiedź brzmi: nie zapadła opublikowana decyzja, która odbierałaby seniorom 65+ bezpłatne szczepienie przeciw RSV. Aktualne oficjalne informacje GIS wskazują, że dla osób w wieku co najmniej 65 lat szczepionka jest refundowana w 100 proc. w ramach listy „S”. Osoby w wieku 60–64 lat korzystają natomiast z refundacji 50-procentowej.
Niepokój wywołały informacje o możliwych zmianach na liście bezpłatnych leków dla seniorów. O sprawie informowała na początku września m.in. Newseria, wskazując, że analizowane przez resort zdrowia zmiany mogą dotyczyć również szczepienia przeciw RSV. W odpowiedzi eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych (OPZCI) opublikowali 8 września stanowisko, w którym wprost apelują o utrzymanie bezpłatnego dostępu dla osób po 65. roku życia.
Eksperci mówią, że program powszechniejszego dostępu do szczepień dopiero się rozpędza, więc wyciąganie daleko idących wniosków po pierwszym sezonie może dać fałszywy obraz jego skuteczności.
„Jednego sezonu nie należy traktować jako wystarczającej podstawy do decyzji o ograniczeniu dostępu do szczepień” – podkreślają eksperci OPZCI.
Tylko 6,9 proc. seniorów 65+ zaszczepiło się przeciw RSV. Eksperci mówią: program dopiero się rozpędza
Dane pokazują skalę problemu z zupełnie innej strony. Według aktualnych informacji Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH w sezonie infekcyjnym 2025/2026 przeciw RSV zaszczepiło się 6,9 proc. osób w wieku 65 lat i więcej. Można spojrzeć na tę liczbę jak na słaby wynik programu i argument za zmianą zasad. Eksperci OPZCI proponują jednak inną interpretację: pierwszy sezon jest okresem budowania świadomości, organizowania dostępu i przekonywania pacjentów, dlatego na jego podstawie trudno przesądzić, jaki poziom wyszczepialności uda się osiągnąć w kolejnych latach.
Szczególne znaczenie ma tu cena. Jeżeli senior może otrzymać szczepionkę bezpłatnie, odpada jedna z barier dostępu. AOTMiT w analizach dotyczących szczepień przeciw RSV również rozpatrywała wpływ bezpłatności na prognozowaną wyszczepialność osób 65+. Eksperci OPZCI chcą więc, aby przed decyzją o przyszłości programu przeanalizować co najmniej:
- liczbę zaszczepionych seniorów i zmianę wyszczepialności w kolejnych sezonach, strukturę wieku oraz stan zdrowia szczepionych osób;
- zachorowania, ciężkie zakażenia i hospitalizacje, wpływ RSV na choroby przewlekłe i sprawność seniorów, wykorzystanie świadczeń medycznych oraz pełne koszty ponoszone przez system ochrony zdrowia.
Tak ustawiona analiza wykracza daleko poza pytanie, ile kosztuje zakup szczepionek w jednym roku. Eksperci chcą zestawić wydatki także z kosztami leczenia konsekwencji zakażeń.
RSV u seniorów może skończyć się hospitalizacją i utratą wcześniejszej sprawności
RSV przez lata kojarzył się przede wszystkim z infekcjami małych dzieci. Tymczasem osoby starsze należą do grup szczególnie narażonych na ciężki przebieg zakażenia, zwłaszcza gdy jednocześnie chorują przewlekle. GIS wskazuje, że zakażenie RSV u seniorów może prowadzić do ciężkiego przebiegu wymagającego hospitalizacji. Problem staje się poważniejszy, gdy infekcja nakłada się na choroby, z którymi pacjent żyje od lat. W stanowisku OPZCI eksperci zwracają uwagę nie tylko na zapalenie płuc czy chorobę dolnych dróg oddechowych, lecz również na zaostrzenia chorób przewlekłych, zdarzenia sercowo-naczyniowe, wtórne zakażenia bakteryjne oraz utratę samodzielności.
- Przeczytaj więcej na ten temat: Zaczyna się jak przeziębienie, kończy w szpitalu. Dlaczego RSV jest groźny dla seniorów
Dla rodziny różnica może być ogromna. Senior przed infekcją sam robi zakupy, przygotowuje posiłki i wychodzi z domu, a po ciężkim zakażeniu i pobycie w szpitalu może przez długi czas potrzebować pomocy bliskich lub opieki medycznej. Właśnie takich konsekwencji – zdaniem ekspertów – nie można pominąć przy liczeniu kosztów RSV. W pierwszych 14 tygodniach 2026 r. w Polsce zarejestrowano 102,2 tys. zakażeń RSV, wobec 141,6 tys. w analogicznym okresie poprzedniego roku.
Dlaczego eksperci nie chcą oceny szczepień przeciw RSV po jednym sezonie?
Stanowisko OPZCI nie sprowadza się do postulatu „wydawajmy pieniądze bez sprawdzania efektów”. Eksperci wyraźnie opowiadają się za oceną efektywności wydatków publicznych, ale chcą, aby obejmowała kilka sezonów oraz pełne następstwa zakażeń RSV. W przypadku szczepień ma to dodatkowe znaczenie. OPZCI wskazuje, że dostępne dane dotyczące części szczepionek pokazują ochronę obserwowaną również w kolejnych sezonach, a szczepienie osób starszych przeciw RSV nie jest obecnie traktowane jako procedura wymagająca rutynowego powtarzania co sezon. Zdaniem ekspertów zestawienie całego kosztu szczepienia wyłącznie z efektami z jednego roku może więc prowadzić do niepełnych wniosków.
Dochodzi do tego czas potrzebny na zmianę zachowań pacjentów. Senior musi dowiedzieć się, że szczepionka istnieje i jest refundowana, lekarz lub farmaceuta powinien ją zarekomendować, a sam dostęp do szczepienia musi być możliwie prosty. Dopiero później można zobaczyć, czy rośnie liczba zaszczepionych i czy przekłada się to na wyniki zdrowotne całej populacji.
Szczepienie przeciw RSV w aptece. Senior może otrzymać receptę i zaszczepić się na miejscu
Dostęp do profilaktyki został w ostatnim czasie znacznie uproszczony. Ministerstwo Zdrowia informuje, że osoby pełnoletnie mogą korzystać ze szczepień przeciw RSV również w aptekach, które mają odpowiednią umowę z NFZ. Dla seniora oznacza to krótszą drogę do szczepienia. Obecne zasady przewidują, że:
- osoba 65+ może otrzymać szczepionkę przeciw RSV bezpłatnie, jeśli spełnia warunki refundacji; osoby w wieku 60–64 lat mają dostęp do szczepionki z odpłatnością 50 proc.;
- szczepienie może zostać wykonane m.in. w aptece realizującej szczepienia finansowane ze środków publicznych, a szczepienia przeciw RSV znajdują się w wykazie szczepień wykonywanych w aptekach.
To właśnie upraszczanie ścieżki dostępu OPZCI wymienia jako jeden z procesów, które potrzebują czasu, zanim będzie można wiarygodnie ocenić efekty programu.
Podstawa prawna
Ustawa z 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. AOTMiT prowadziła postępowania dotyczące refundacji szczepionek przeciw RSV, w tym preparatu Abrysvo; dokumentacja Agencji wskazuje jako podstawę zlecenia art. 35 ust. 1 ustawy refundacyjnej.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu