Dla milionów Polaków minimalne od 1 stycznia 2027 r. w dół – bo tylko 65% z obecnego minimalnego. Teraz byłoby to 2452 netto [PROJEKT]

Nowa ustawa o stażach od 2027 roku. Koniec z praktykami absolwenckimi, nowe zasady dla małoletnich i karanie agencji pracy

Projekt ustawy z dnia 20 kwietnia 2026 r. o stażach zakłada kompleksową regulację rynku staży w Polsce. Dokument, który ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, wprowadza definicję stażu, precyzuje prawa i obowiązki stron, a także zastępuje dotychczasową ustawę o praktykach absolwenckich. Nowe przepisy kładą szczególny nacisk na ochronę małoletnich stażystów oraz wprowadzają sankcje dla agencji pracy tymczasowej. Co ważne w projekcie wprost odniesiono się do minimalnego wynagrodzenia.

Na ten moment wynagrodzenie stażystów wyglądałoby tak (wiadomo w 2027 r. byłyby to inne kwoty), jednak zrobiliśmy przykładową kalkulację na ten moment: 3123,9 zł brutto a netto to około 2452 zł, jest to procent, konkretnie 65% z liczby bazowej 4806 zł brutto. We wcześniejszej wersji projektu proponowano przepis art. 11 ust. 2 rządowego projektu ustawy, który wskazywał jeszcze inną opcję: „Wysokość świadczenia pieniężnego nie może być niższa niż 35% przeciętnego wynagrodzenia i nie może przekroczyć przeciętnego wynagrodzenia.”. Na ten moment (według stanu na II kwartał 2026 r. i obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 maja 2026 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w kwietniu 2026 r. minimalnie byłoby 3335 zł a maksymalnie 9530 zł. Ale był to wcześniejszy projekt z 2025 r., a teraz jest z kwietnia 2026 r.

Ustawa o stażu: zakres stosowania i definicje

Zgodnie z projektem, ustawa określa zasady odbywania stażu, prawa i obowiązki stażysty oraz organizatora, a także zasady dofinansowania kosztów stażu małoletniego stażysty. Przepisy mają zastosowanie do obywateli polskich oraz cudzoziemców z UE, EOG i państw trzecich mających prawo do swobodnego przepływu osób, a także cudzoziemców w trybie ustawy o powierzaniu pracy cudzoziemcom.

Kluczowe definicje w projekcie to:

• staż – wykonywanie zadań w celu zdobycia wiedzy, umiejętności praktycznych i doświadczenia zawodowego na podstawie umowy o staż.
• organizator stażu – pracodawca, przedsiębiorca (w tym niezatrudniający pracowników), podmiot ekonomii społecznej lub pełnoletnia osoba fizyczna prowadząca działalność rolniczą.
• małoletni stażysta – osoba, która nie ukończyła 18 roku życia, ukończyła szkołę ponadpodstawową i spełnia obowiązek nauki poprzez uczęszczanie na staż.

Zasady zawierania umowy o staż

Staż odbywa się na podstawie pisemnej umowy zawieranej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Zawarcie kolejnej umowy z tym samym organizatorem jest możliwe, pod warunkiem że łączny okres stażu nie przekroczy 6 miesięcy. Projekt wyraźnie zakazuje kierowania osób na staż przez agencje pracy tymczasowej.

Umowa musi określać m.in. dane stron, daty rozpoczęcia i zakończenia, program stażu oraz prawa i obowiązki stron, w tym zasady BHP. Organizator nie może żądać od stażysty posiadania wcześniejszego doświadczenia zawodowego w danym zawodzie. Stażysta nie może również odbywać stażu u tego samego organizatora, u którego wcześniej odbywał staż lub był zatrudniony, jeśli od zakończenia poprzedniej relacji nie upłynęły co najmniej 24 miesiące. Umowa nie może dotyczyć pracy szczególnie niebezpiecznej.

Limity liczby stażystów

Projekt wprowadza ograniczenia liczby stażystów u jednego organizatora:

1. U organizatora będącego pracodawcą liczba stażystów nie może przekroczyć liczby zatrudnionych pracowników (w przeliczeniu na pełny etat).
2. U organizatora niebędącego pracodawcą lub zatrudniającego łącznie nie więcej niż jeden etat, staż może odbywać tylko jedna osoba.

Staż jako umowa o pracę i wynagrodzenie

Jeżeli staż jest wykonywany w warunkach określonych w art. 22 § 1 Kodeksu pracy (czyli cechach stosunku pracy), uznaje się, że została zawarta umowa o pracę, niezależnie od nazwy umowy. W takim przypadku do umowy o staż nie stosuje się wybranych przepisów Kodeksu pracy (m.in. dotyczących okresów próbnych, wypowiedzeń czy wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy).

Szczególne zasady dla małoletnich stażystów

Rozdział 3 projektu poświęcono stażom z udziałem małoletnich. Umowę z małoletnim stażystą zawiera się jako "umowę o staż z małoletnim" na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez niego 18. roku życia. Do umowy tej stosuje się odpowiednio przepisy ogólne, z wyłączeniem przepisów prawa pracy, z wyjątkiem zasad dotyczących dyskryminacji, BHP i pracy szczególnie niebezpiecznej.

Małoletniemu stażyście przysługuje świadczenie pieniężne w wysokości nie niższej niż 250 zł. Umowę można rozwiązać za siedmiodniowym wypowiedzeniem na piśmie. Zaświadczenie o odbytym stażu musi w tym przypadku zawierać dodatkowo informację o liczbie godzin zrealizowanej w poszczególnych miesiącach.

Organizatorowi stażu z małoletnim przysługuje dofinansowanie w wysokości 250 zł za każdy pełny miesiąc stażu, pod warunkiem że staż został zrealizowany w wymiarze co najmniej 120 godzin miesięcznie. Dofinansowanie to jest przyznawane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania stażysty, na wniosek złożony w ciągu 3 miesięcy od ukończenia stażu. Środki pochodzą z Funduszu Pracy i są przekazywane przez wojewodę na rachunki gmin. Dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą dofinansowanie stanowi pomoc de minimis.

Staż: przepisy karne

Projekt wprowadza sankcje dla agencji pracy tymczasowej. Kto prowadząc taką agencję lub działając w jej imieniu, kieruje osoby na staż, podlega karze grzywny od 3 000 zł do 30 000 zł. Środki z tytułu grzywien zasila Fundusz Pracy, a postępowanie toczy się w trybie przepisów o wykroczeniach, gdzie oskarżycielem publicznym jest inspektor pracy.

Staż - nowe zasady, uzasadnienie zmian

Z uzasadnienia do projektu z kwietnia 2026 r. wynika, że:

"Celem projektu ustawy o stażach jest uregulowanie zasad organizacji staży oferowanych na otwartym rynku pracy w sposób zapewniający ich wysoką jakość, zgodnie z oczekiwaniami osób podejmujących staże, a także kierunkowo z projektem zalecenia UE w sprawie wzmocnionych ram jakości staży. Ustawa ma na celu zapewnienie odpowiedniego komponentu edukacyjnego i przygotowania zawodowego staży oraz ochronę praw stażystów, a także wyeliminowanie zjawiska bezpłatnych staży.

Projektowana ustawa uchyli ustawę z dnia z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. z 2025 r. poz. 1578). Regulowane w tej ustawie praktyki absolwenckie zostaną zastąpione stażami realizowanymi na podstawie niniejszego projektu. W konsekwencji zostanie zlikwidowana możliwość oferowania bezpłatnej praktyki absolwenckiej. Nowa ustawa uwzględni rozwiązania analogiczne do zawartych w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich w zakresie dofinansowania z Funduszu Pracy kosztów pracy pracodawcom przyjmujących na praktykę absolwencką nieletnich praktykantów realizujących obowiązek nauki.

Obowiązujące w Polsce przepisy dopuszczają bardzo różnorodne sposoby organizacji staży i praktyk. Staże i praktyki są organizowane w ramach systemu oświaty, systemu szkolnictwa wyższego (obowiązkowe praktyki zawodowe studenckie), w tzw. zawodach regulowanych (np. architekta, lekarza itd.), czy na podstawie ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich. Staże są również organizowane przez powiatowe urzędy pracy na podstawie umowy między organizatorem stażu, bezrobotnym i starostą. Ich podstawę stanowią przepisy ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. 620, 1746 i 1794). Pracodawcy organizują także staże na tzw. otwartym rynku pracy, oferując stażystom zawarcie umowy cywilnoprawnej, umowy o pracę, kontraktu b2b.

Rozproszone i niejednorodne prawodawstwo w obszarze praktyk i staży skutkuje brakiem jednolitych standardów jakości staży. Jakość stażu – zarówno jeśli chodzi o jego cel czy program, jak i warunki jego odbywania – zależeć może w większości przypadków jedynie od regulacji wewnętrznych oraz dobrej woli pracodawców. Status praktykantów i stażystów pozostaje często niejasny, a nadużywanie instytucji stażu może prowadzić do traktowania stażystów jako darmowej lub taniej siły roboczej.

Monitorowanie realizacji staży i przestrzegania praw stażystów/ praktykantów jest bardzo zróżnicowane w zależności od rodzaju staży i praktyk. W przypadku staży i praktyk na otwartym rynku pracy, gdzie stroną umowy oprócz organizatora stażu/praktyki jest wyłącznie stażysta/praktykant, nie ma instytucji, która bezpośrednio odpowiada za monitorowanie realizacji tego typu staży/praktyk i przestrzeganie praw ich uczestników. Nie ma także jednolitej regulacji w zakresie odpłatności staży/praktyk, w przypadku praktyk absolwenckich dopuszczalne są także praktyki bezpłatne. Nie istnieją aktualnie żadne rejestry ani badania statystyki publicznej, które pozwalają oszacować liczbę stażystów czy warunki odbywania staży na otwartym rynku pracy."

Kiedy ustawa o stażu wchodzi w życie?

Generalnie ustawa ma wejść w życie od 1 stycznia 2027 r. Przepisy przejściowe przewidują, że umowy o praktyki absolwenckie zawarte przed wejściem w życie nowej ustawy będą wykonywane na dotychczasowych zasadach, jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy (a w przypadku małoletnich – nie dłużej niż do ukończenia 18. roku życia). Dofinansowania przyznane przed wejściem w życie ustawy będą realizowane na starych zasadach. Przepis art. 6 ust. 2 (zakaz ponownego stażu u tego samego organizatora przez 24 miesiące) nie stosuje się do osób, które odbyły praktykę absolwencką na podstawie uchylanej ustawy.

Źródło: Projekt z dnia 20 kwietnia 2026 r., ustawa o stażach oraz uzasadnienie