KULTURA KSIĄŻKI RECENZJE

 Różnorodność najłatwiej kocha się w teorii. Ale gdy przychodzi co do czego, nagle się okazuje, że ta różnorodność w praktyce jest zawsze zupełnie inna, niż to sobie wyobrażaliśmy. I tak się składa, że w prawdziwym życiu co rusz powstają monopole. Nie tylko gospodarcze, lecz również myślowe.

W cieniu wielkich polsko-polskich wojen o wszystko poznańskie wydawnictwo Heterodox uparcie buduje inne podejście do ekonomii. Do rąk czytelnika trafia właśnie druga część „Przewodnika po kapitale” Davida Harveya.

Jest bardzo prawdopodobne, że cała ta analityka predykcyjna to kolejne „abrakadabra” branży konsultingowej. Szanse, że tak właśnie jest, oceniam na jakieś 70 proc. (oczywiście swojego algorytmu stojącego za tym wyliczeniem wam nie zdradzę). Ale nawet jeśli mamy tu na tacy nowe „mambo dżambo”, to przecież warto wiedzieć, co też nowego biznesowi doradcy wymyślają, żeby uzasadnić rację swego istnienia oraz sowite wynagrodzenia.

Daniel Dziewit to jeden z tych niewielu w Polsce autorów, którzy konsekwentnie i na własnych zasadach pokazują czytelnikom podszewkę polskiej transformacji ekonomicznej. Dajcie mu szansę, a zabierze was w ważne miejsca i pokaże ciekawych ludzi. Możliwe, że znacie ich z widzenia, jednak czytając Dziewita zrozumiecie, że o problemach, które opisuje, mówi się u nas zdecydowanie zbyt rzadko.

Nigdy w życiu nie spotkałam nikogo, kto mówi, że uwielbia dyskryminować kobiety” – pisze na samym wstępie Therese Huston. A jednak dyskryminacja jest faktem. Nawet w miejscach, które od lat stawiają sobie za cel szerokie włączanie kobiet do podejmowania najważniejszych decyzji. Czy winę za to ponosi wyłącznie czysty męski szowinizm? To byłoby zbyt proste.

Jedną z najdziwniejszych rzeczy, jakie widziałam, są „chain gangs”, korowody więźniów skutych razem łańcuchami u nóg. Większość z tych więźniów jest czarna, strażnicy są zwykle biali. Tak jakby się człowiek cofnął o dwa wieki – mówi autorka reportażu „Laleczki skazańców”

Ta książka ma wielkie szanse spodobać się wszystkim. I tym, którzy się tych nowych hord barbarii boją, i także tym, którzy z nimi sympatyzują albo wręcz się do nich zaliczają.

O to najlepszy jak dotąd na polskim rynku przewodnik po temacie bezwarunkowego dochodu podstawowego (BDP). Na dodatek napisany bojowo (świadczy o tym już podtytuł „Rewolucyjna reforma społeczeństwa XXI wieku”) i z biglem. W sam raz na czasy, gdy BDP przechodzi z poziomu akademickich rozważań na półkę realnej politycznej alternatywy.

Suche fakty są takie: w latach 1943–1944 członkowie i sympatycy Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów wymordowali na Wołyniu ok. 60 tys. Polaków, a także, w mniejszym zakresie, przedstawicieli innych mniejszości narodowych zamieszkujących to terytorium: Żydów, Rosjan, Czechów. Mordowano całymi wioskami – brały w tym udział zarówno formacje militarne, jak i cywile. Sąsiedzi ofiar.

Austriacką szkołę ekonomiczną państwo kojarzą? Z „austriakami” (zwykło się tak nazywać jej adeptów) jest trochę jak z marksistami – jedni i drudzy uważają, że pozjadali wszystkie rozumy, i widzą coś, czego główny nurt ekonomii nie dostrzega lub dostrzec nie chce. Ten buntowniczy duch czyni ich zazwyczaj świetnymi partnerami do twórczej wymiany myśli.

Była kiedyś książka kucharska „Dla samotnych i zakochanych”. Nowa książka Rafała Matyi dotyczy wprawdzie kuchni politycznej, ale można ją opisać równie lapidarnym podtytułem. To rzecz dla „samotnych i wycieńczonych”.

Podtytuł popularnonaukowej książki „Mózg rządzi” Kai Nordengen brzmi: „Twój niezastąpiony narząd”. To bardzo kategoryczne stwierdzenie – przecież na temat tego, które narządy są niezastąpione, zdania wydają się wciąż podzielone. Dyskusja trwa, niemniej zwolennicy serca, stronnicy żołądka, mózgowi patrioci oraz wielbiciele rozmaitych innych części ciała mogą ją prowadzić wyłącznie dlatego, że potrafią się posługiwać słowami, pojęciami i emocjami. Mówiąc krótko: ostatecznie wszystko i tak sprowadza się do paru kilo elektrochemicznego mięsa zamkniętego w kostnej puszce.

Trwa jesienny wysyp dobrych książek o nowym czytaniu historii Polski. Po lewicowym „Kapitalizmie” Kacpra Pobłockiego, prawicowych „Niemcach” Piotra Zychowicza czas na „Ofiary losu” Krzysztofa Iszkowskiego, który najwięcej zrozumienia znajdzie zapewne u czytelników o liberalnym spojrzeniu na świat. Warto.

Eduard Koczergin urodził się w Leningradzie z matki Polki i ojca Rosjanina w roku 1937, pamiętnym roku Wielkiej Czystki. Ojca aresztowano tuż przed jego narodzinami (i niebawem rozstrzelano), matkę Bronisławę Odyniec stalinowski wymiar sprawiedliwości skierował do łagru, kiedy Eduard miał dwa lata.

Coś bez wątpienia jest na rzeczy. Po całych latach ekscytowania się rozwojem metropolii przyszedł czas na zmianę perspektywy. I wsłuchanie się, „co to tak wyje tam w tle”. Nareszcie!

:Sprawiedliwość to najstarsze marzenie człowieka” – pisze w najnowszej książce Marek Ostrowski. Zabierając czytelnika na pouczającą wycieczkę. Zaczynającą się od sprawy niejakiego Kaina, a kończącą na przypadku Mariusza Trynkiewicza.