Pat w Trybunale Konstytucyjnym. Prof. Marek Safian ma pomysł, jak go rozwiązać

Prawidłowo wybrani sędziowie Trybunału Konstytucyjnego wciąż nie mogą orzekać. To efekt decyzji prezesa TK Bogdana Święczkowskiego. Okazuje się jednak, że czasy jego rządów w TK mogą dobiec końca szybciej, niż mogło się wydawać. Receptę na przecięcie patowej sytuacji w Trybunale Konstytucyjnym na łamach „Faktu” zaprezentował były prezes tej instytucji prof. Marek Safian.

Awantura wokół sędziów Trybunału Konstytucyjnego

Już jakiś czas temu prof. Wojciech Sadurski przedstawił publicznie sensacyjny scenariusz odsunięcia od władzy obecnego prezesa Trybunału Konstytucyjnego Bogdana Święczkowskiego. W jego ocenie przeprowadzenie działań z pominięciem stanowiska Bogdana Święczkowskiego jest możliwe. Wystarczy, żeby sędziowie TK zebrali się poza swoją siedzibą. Teraz do tego wariantu na łamach „Faktu” odniósł się również były prezes TK prof. Marek Safian.

W jego ocenie siedziba jest kwestią wtórną i nie decyduje o ukonstytuowaniu się Trybunału, jego czynnościach, czy o jego składzie. Prof. Safian zwrócił uwagę, że posiedzenie TK może miech charakter wyjazdowy.
– Spotkania mogą odbywać się w różnych okolicznościach. Z tego powodu nie powinno stanowić to przeszkody mówił w „Fakcie” prof. Safian.

Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że do tej pory takie spotkania nie miały jeszcze miejsca, bo procedura wyjazdowych posiedzeń TK nie została uwzględniona w polskim prawie.

Zdaniem byłego prezesa TK obecna sytuacja powinna być rozwiązana niezwłocznie, bo jest to „głęboka patologia systemu, której nie można tolerować, a stan zgodny z Konstytucją powinien być przywrócony”. - Nie może być tak, że legalnie wybrani przez parlament, zgodnie z ustawą zasadniczą sędziowie nie mogą objąć swoich stanowisk - wyjaśnił prof. Safian.

Trybunał Konstytucyjny już ma większość?

W ocenie prof. Marka Safiana obecna patowa sytuacja w Trybunale powinna być także analizowana przez pryzmat obecnego składu TK. - W TK zasiada obecnie dwóch sędziów-dublerów, więc ich udział w posiedzeniach nie powinien być brany pod uwagę - stwierdził były prezes TK.

Prof. Safian zwrócił przy tym uwagę na orzeczenie z 2025 roku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym to wskazano, że ze względu na nieprawidłowości w procedurach powołania trzech sędziów z grudnia 2015 roku oraz prezesa TK z grudnia 2016 roku, TK nie stanowi niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu prawa UE. - To oczywiście również stanowi podstawę do przeprowadzenia pilnych zmian - ocenił były prezes TK.

Czytaj także: Policja interweniowała w TK. Bogdan Święczkowski domaga się wyjaśnień

Jak odwołać prezesa Trybunału Konstytucyjnego przed końcem kadencji?

Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego wybierani są na 9-letnią kadencję. Bogdan Święczkowski będzie, więc zasiadał w TK jeszcze do lutego 2031 roku. Funkcję prezesa Trybunału, jeśli nie dojdzie do jego odsunięcia, będzie natomiast pełnił do grudnia 2030 roku, bo prezes TK wybierany jest na 6-letnią kadencję.

Prezesa TK można odwołać wyłącznie w drodze uchwały Zgromadzenie Ogólnego sędziów TK. Powody odwołania również są ściśle określone. Może do tego dojść na skutek rezygnacji z zajmowanego stanowiska, ciężkiej choroby uniemożliwiającej dalsze sprawowanie funkcji, bądź w przypadku utraty nieskazitelnego charakteru.

Odwołanie Prezesa TK następuje na wniosek prezydenta lub co najmniej 3 sędziów Trybunału i wymaga podjęcia uchwały większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby sędziów. Warto pamiętać, że Prezes TK pozostaje sędzią Trybunału, dlatego odwołanie z funkcji kierowniczej nie oznacza automatycznego wygaśnięcia mandatu sędziowskiego, który wygasa dopiero z chwilą ukończenia kadencji, przejścia w stan spoczynku lub w wyniku orzeczenia Trybunału Stanu.