Kuratorzy sądowi z nowymi uprawnieniami. Sejm przyjął dwie ważne ustawy

Przyjęte przez Sejm nowe przepisy, maja w ocenie resortu sprawiedliwości zwiększyć skuteczność działania wymiaru sprawiedliwości, usprawnić nabór do zawodu kuratora oraz zapewnić lepszą ochronę wolności słowa i prawa do publicznej debaty.

Szybsza ścieżka zawodowa dla przyszłych kuratorów

Sejm przychylił się do propozycji resortu sprawiedliwości ws. funkcjonowania kuratorskiej służby sądowej. Jak przekonuje MS, zawód kuratora jest jednym z kluczowych elementów polskiego systemu sprawiedliwości. Odpowiadają oni za wykonywanie orzeczeń sądowych oraz realizację zadań o charakterze probacyjnym.

Dzięki przyjętym przez Sejm przepisom ścieżka dojścia do egzaminu zawodowego będzie szybsza.

- Zgodnie z nowymi przepisami minister sprawiedliwości będzie mógł, w szczególnie uzasadnionych przypadkach i na wniosek prezesa sądu okręgowego, zwolnić aplikanta kuratorskiego z części aplikacji, bez zwalniania go z obowiązku zdania egzaminu kuratorskiego. Nowe rozwiązanie umożliwi wcześniejsze przystąpienie, zwłaszcza osobom posiadającym doświadczenie zawodowe lub kwalifikacje częściowo odpowiadające wymaganiom aplikacji - czytamy w komunikacie resortu sprawiedliwości.

Nowelizacja przewiduje także zmianę organu odpowiedzialnego za wydawanie rozporządzeń dotyczących wynagrodzeń kuratorów zawodowych i aplikantów kuratorskich. Zmiany przyjęte przez posłów mają także uporządkować zasady funkcjonowania służby kuratorskiej. - Nowelizacja doprecyzowuje zasady funkcjonowania komisji egzaminacyjnej. Od teraz przedstawicielem Krajowej Rady Kuratorów w komisji musi być delegat tej Rady - poinformowano.

Kuratorzy z nowymi uprawnieniami

Jak informuje resort sprawiedliwości, nowe przepisy rozszerzają zakres zadań, do których mogą być delegowani kuratorzy zawodowi. Będzie mogło ono obejmować zadania związane z funkcjonowaniem kurateli sądowej, a nie wyłącznie nadzór nad pracą innych kuratorów. - Rozwiązanie to ma umożliwić lepsze wykorzystanie doświadczenia kuratorów w strukturach Ministerstwa Sprawiedliwości i innych jednostkach wymiaru sprawiedliwości - zaznaczono.

Posłowie poparli ustawę anty-SLAPP

Drugą, ważną ustawą przyjętą w czwartek przez Sejm była ustawa anty-SLAPP. Jak poinformowało ministerstwo sprawiedliwości, pozwy typu SLAPP (Strategic Lawsuits Against Public Participation), czyli strategiczne pozwy przeciwko udziałowi społeczeństwa w debacie publicznej, są wykorzystywane do zastraszania i tłumienia krytyki poprzez wywieranie presji prawnej. Coraz częściej sięgają po nie podmioty dysponujące znacznymi zasobami, w tym duże korporacje, politycy oraz różnego rodzaju instytucje.

W ocenie ministerstwa, ich celem nie jest rzeczywiste dochodzenie roszczeń, lecz wywołanie długotrwałego i kosztownego postępowania sądowego. W efekcie prowadzi to do tzw. efektu mrożącego, który zniechęca do dalszej aktywności publicznej i zabierania głosu w ważnych sprawach społecznych.

Jak przekonuje resort, skala tego zjawiska systematycznie rośnie, a brak skutecznych mechanizmów ochrony sprawiał, że osoby zaangażowane w działalność społeczną, obywatelską lub dziennikarską ponosiły wysokie koszty obrony oraz ryzyko wieloletnich procesów.

Ustawa wprowadza ważne zmiany:
- możliwość oddalenia lub odrzucenia pozwu już na wstępnym etapie postępowania, jeśli sąd uzna go za oczywiście bezzasadny lub stanowiący nadużycie prawa procesowego;
- nałożenie na powoda – w przypadku podniesienia przez pozwanego zarzutu oczywistej bezzasadności powództwa – obowiązku wskazania okoliczności, które pozwolą ocenić sądowi, czy powództwo nie jest oczywiście bezzasadne;
- wprowadzenie maksymalnie 3-miesięcznego terminu na podjęcie decyzji przez sąd w sprawach dotyczących oczywiście bezzasadnych pozwów;
- wskazanie (otwartego) katalogu okoliczności pomagających sądom rozpoznawać, że pozew ma charakter SLAAP, m.in. wygórowane żądania finansowe, wielokrotne składanie podobnych pozwów czy działania utrudniające obronę pozwanemu;
- możliwość zobowiązania powoda do wpłaty kaucji na poczet kosztów procesu poniesionych przez pozwanego;
- obowiązek pokrycia pełnych kosztów postępowania przez stronę inicjującą bezzasadny proces, w tym - co do zasady - pełnych kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez pozwanego, tj. bez obecnie obowiązujących ograniczeń;
- możliwość nakładania wysokich grzywien na powoda za nadużywanie postępowań sądowych - nawet do 100-krotności minimalnego wynagrodzenia;
- możliwość zobowiązania powoda do publikacji informacji o przegranej sprawie na własny koszt;
- szerszy udział organizacji pozarządowych, które będą mogły wspierać pozwanych i przedstawiać sądowi informacje i opinie w sprawach dotyczących ochrony wolności debaty publicznej.
- uzupełnienia o przepis przejściowy określający stosunek do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy.

Przyjęte przez Sejm przepisy wdrażają unijne standardy ochrony przed pozwami SLAPP, jednocześnie wykraczając poza minimalne wymogi przewidziane w dyrektywie, zapewniając szerszą ochronę wolności słowa oraz uczestników debaty publicznej. Przyjęte ustawy zostały przekazane do podpisu prezydenta.