Marzec 2026: Nowe przepisy w prawie, wyższe emerytury, surowsze kary dla kierowców i cyfrowe sądy

Marzec 2026 roku przynosi istotne zmiany legislacyjne. Reforma dotyka niemal każdego: od seniorów i kierowców, po przedsiębiorców budowlanych i prawników. Przygotowaliśmy przewodnik po nowościach, które wchodzą w życie właśnie w marcu 2026 r.

Waloryzacja emerytur 2026 – ile wynosi najniższa emerytura i renta?

Od 1 marca ZUS automatycznie podwyższa świadczenia. Tegoroczna waloryzacja ma charakter procentowy, a wskaźnik wynosi 5,3%. Co to oznacza w praktyce? Poniżej nowe kwoty świadczeń:

• najniższa emerytura, renta rodzinna i socjalna: wzrost do 1 978,49 zł brutto,
• świadczenie przedemerytalne: nowa kwota to 1 993,76 zł brutto,
• dodatek pielęgnacyjny: wzrasta do 366,68 zł,
• renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy: 1483,87 zł brutto.

Nie ma konieczności składania jakichkolwiek wniosków. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokona przeliczenia świadczenia z urzędu, a podwyższona kwota zostanie wypłacona w dotychczasowym, obowiązującym terminie płatności.

Limity dorabiania od 1 marca 2026 r. – ile może dorobić emeryt i rencista?

Od marca 2026 r. zmieniły się także limity przychodów dla osób pobierających wcześniejsze emerytury i renty, które dorabiają. Nowe progi oznaczają, że przekroczenie ich może obniżyć świadczenie nawet o niemal 1000 zł lub spowodować jego zawieszenie.

Kwota przychodu, której przekroczenie nie powoduje zmniejszenia świadczenia, od 1 marca 2026 r. wynosi 6 438,50 zł brutto miesięcznie, co stanowi 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Osiąganie przychodów do tej wysokości nie wpływa na wypłatę emerytury lub renty.

W przypadku uzyskania przychodu przekraczającego 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, tj. 11 957,20 zł brutto, wypłata wcześniejszej emerytury lub renty podlega zawieszeniu za dany miesiąc.

Jeżeli przychód mieści się w przedziale pomiędzy 6 438,50 zł a 11 957,20 zł brutto, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia limitu 70%, jednak nie więcej niż maksymalne kwoty zmniejszenia obowiązujące od 1 marca 2026 r., które wynoszą:

• 989,41 zł – w przypadku emerytur oraz rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• 742,10 zł – w przypadku rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
• 841,05 zł – w przypadku rent rodzinnych przysługujących jednej osobie.

Powyższe ograniczenia dotyczą osób, które nie osiągnęły powszechnego wieku emerytalnego. Po jego ukończeniu przychody z działalności zarobkowej nie wpływają na wysokość wypłacanego świadczenia. Osoby po osiągnięciu wieku emerytalnego mogą dorabiać bez ograniczeń.

Nowe przepisy drogowe 2026 – zatrzymanie prawa jazdy za 50 km/h poza terenem zabudowanym

Od 3 marca 2026 r. zaczną obowiązywać zmiany w przepisach ruchu drogowego, które znacząco zaostrzają odpowiedzialność kierowców za rażące przekroczenie prędkości. Nowelizacja rozszerza dotychczasowe sankcje również na drogi poza obszarem zabudowanym.

Najważniejsza zmiana polega na wprowadzeniu sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym. Zatrzymanie prawa jazdy następuje automatycznie po stwierdzeniu przekroczenia limitu prędkości.

Dotychczas analogiczna sankcja była stosowana przede wszystkim w terenie zabudowanym. Rozszerzenie jej na wybrane drogi pozamiejskie (krajowe i wojewódzkie) ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa na trasach, gdzie dochodzi do najpoważniejszych wypadków, często o skutkach śmiertelnych. W praktyce oznacza to, że kierowcy nie mogą już traktować dróg „między miastami” jako przestrzeni o mniejszym rygorze odpowiedzialności.

Poza tym zwiększono dozwoloną prędkość dla ciągników rolniczych z 30 km/h do 40 km/h.

Prawo jazdy od 17 lat 2026 – nowe zasady i okres próbny

Nowelizacja wprowadza również możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii B przez osoby, które ukończyły 17 lat. Rozwiązanie to ma charakter warunkowy. Do momentu osiągnięcia pełnoletności młody kierowca może prowadzić pojazd wyłącznie pod nadzorem opiekuna, który:

• ukończył co najmniej 25 lat,
• posiada prawo jazdy kategorii B od minimum 5 lat,
• nie ma aktywnego zakazu prowadzenia pojazdów.

Zobacz także

Rewolucja w prawie jazdy 2026. 17-latkowie wsiądą za kółko, ale lista zakazów jest długa

Ponadto osoby, które ukończyły 16 lat i 9 miesięcy będą mogły rozpocząć kurs na prawo jazdy. Nowelizacja wprowadza również okres próbny dla młodych kierowców:

• 2 lata dla osób, które ukończyły 18 lat,
• 3 lata dla 17-latków, jednak nie dłużej niż do ukończenia 20. roku życia.

W trakcie okresu próbnego obowiązuje zerowy limit alkoholu – jakiekolwiek stężenie alkoholu lub podobnych substancji w organizmie będzie zabronione. Dodatkowo wobec kierowców, którzy nie ukończyli 18. roku życia, w czasie trwania okresu próbnego przewidziano szczególne ograniczenia. Obejmują one:

• zakaz przewożenia osób niepełnoletnich bez towarzystwa doświadczonego kierowcy pełniącego funkcję opiekuna,
• zakaz wykonywania przewozów o charakterze zarobkowym, w tym prowadzenia pojazdów w ramach transportu drogowego rzeczy.

E-hulajnogi tylko od 13. roku życia – nowe ograniczenia dla najmłodszych użytkowników

Od 3 marca 2026 r. zmieniają się zasady korzystania z hulajnóg elektrycznych przez najmłodszych. Nowe przepisy wprowadzają wyższy próg wiekowy – z e-hulajnogi na drogach publicznych mogą korzystać wyłącznie osoby, które ukończyły 13 lat. Oznacza to, że dzieci poniżej tego wieku nie mają prawa samodzielnie poruszać się takim pojazdem po ulicach, ścieżkach rowerowych czy chodnikach.

Ustawodawca przewidział jednak jeden wyjątek. Dziecko młodsze niż 13 lat może kierować hulajnogą elektryczną w strefie zamieszkania, ale tylko wtedy, gdy znajduje się pod bezpośrednią opieką osoby dorosłej. Poza tym obszarem zakaz ma charakter bezwzględny.

Do tej pory minimalny wiek użytkownika wynosił 10 lat. Decyzja o jego podniesieniu jest odpowiedzią na rosnącą liczbę wypadków z udziałem najmłodszych użytkowników e-hulajnóg. W ostatnich latach służby odnotowywały coraz więcej zdarzeń drogowych z udziałem dzieci, co – jak podkreślano w debacie publicznej – wymagało zaostrzenia przepisów. Argument bezpieczeństwa nieletnich był jednym z kluczowych powodów wprowadzenia nowych regulacji.

Mediacja w sprawach budowlanych od 1 marca 2026 r. – kiedy jest obowiązkowa?

Od 1 marca 2026 r. obowiązują zmienione przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, które wprowadzają obowiązek skierowania sporów budowlanych do mediacji jako pierwszego etapu postępowania sądowego. Celem tej regulacji jest zachęcenie stron do próby polubownego rozwiązania konfliktu, zanim sprawa trafi na wokandę.

Zgodnie z art. 458³a §1 k.p.c., obowiązek mediacji obejmuje sprawy wynikające z umów o roboty budowlane oraz umów ściśle powiązanych z realizacją tych robót. Wśród nich wymienia się m.in. umowy o nadzór inwestorski oraz umowy dotyczące opracowań projektowych, których celem jest przygotowanie i wykonanie robót budowlanych.

Należy podkreślić, że skierowanie do mediacji nie obliguje stron do jej podjęcia ani nie wymusza rozstrzygnięcia sporu w tym trybie. Każda ze stron może skorzystać z prawa przewidzianego w art. 183⁸ §2 k.p.c. i wnieść sprzeciw wobec mediacji. Termin na zgłoszenie sprzeciwu wynosi 7 dni od doręczenia postanowienia kierującego strony do mediacji.

Równocześnie przepisy przejściowe jednoznacznie określają, że mechanizm obligatoryjnej mediacji nie obejmuje spraw już toczących się przed sądami. Nowe regulacje stosuje się wyłącznie do postępowań wszczętych po 1 marca 2026 r.

E-apelacje i cyfryzacja postępowań sądowych od 1 marca 2026 r.

Od 1 marca 2026 r. obowiązuje elektroniczne „Biuro Podawcze”, umożliwiające składanie wybranych pism procesowych bezpośrednio przez Portal Informacyjny Sądów, zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych. W praktyce rozwiązanie to eliminuje konieczność korzystania z usług pocztowych oraz osobistego dostarczania dokumentów do sądu. Wprowadzone pismo jest natychmiast dostępne dla sądu, a nadawca otrzymuje elektroniczne potwierdzenie wniesienia w terminie. Za pośrednictwem Portalu można wnosić m.in.:

• apelacje i zażalenia,
• kolejne pisma w toku postępowania przed sądem drugiej instancji,
• wybrane wnioski procesowe, takie jak wniosek o przeprowadzenie rozprawy zdalnej czy wniosek o nadanie klauzuli wykonalności.

System został stworzony przede wszystkim z myślą o profesjonalnych pełnomocnikach, w tym: adwokatach, radcach prawnych, rzecznikach patentowych, prokuratorach oraz pracownikach Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

Równocześnie od 1 marca funkcjonuje w systemie mechanizm tzw. doręczeń wzajemnych, który umożliwia przesyłanie odpisów pism z załącznikami bezpośrednio między pełnomocnikami stron w trybie elektronicznym.

Ponadto od 1 marca 2026 r. zarówno stali mediatorzy, jak i komornicy sądowi są zobowiązani do posiadania aktywnego konta w Portalu Informacyjnym Sądów. W przypadku komorników nie przewidziano jednak możliwości składania pism procesowych elektronicznie – w tym zakresie nadal będą obowiązywać dotychczasowe procedury i formy przekazywania dokumentów.