Wsparcie dla pracowników zagrożonych utratą pracy: UE rozszerza pomoc

Rada przyjęła nowe zasady rozszerzające Europejski Fundusz Dostosowania Globalizacyjny dla Pracowników Zwolnionych (EGF) - European Globalisation Adjustment Fund for Displaced Workers (EGF). Po raz pierwszy pracownicy stojący w obliczu nieuchronnej utraty pracy w wyniku restrukturyzacji firmy będą mogli otrzymać wsparcie. Zmiana ta ma na celu zmienienie sytuacji, w których pracownicy tracą pracę, ponieważ ich stanowisko nie jest już potrzebne, oraz pomoc w przejściu do nowych ról. Nowe zasady będą obowiązywać do końca 2027 roku, kiedy wygasa obecny program EGF.

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (2021–2027)

Rozporządzenie (UE) 2021/691 w sprawie Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG) obowiązuje na okres objęty wieloletnimi ramami finansowymi (WRF) 2021–2027. Fundusz przemianowano następnie na Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG). Oferuje on wsparcie pracownikom i samozatrudnionym, którzy stracili pracę z powodu restrukturyzacji na dużą skalę.

Tak więc, EGF obecnie wspiera pracowników i osoby samozatrudnione, które już straciły pracę w wyniku restrukturyzacji, pomagając im wrócić do pracy. Zwolnienia spowodowane restrukturyzacją często następują falami, co oznacza, że osoby zagrożone zwolnieniem również potrzebują dostępu do szkoleń i innego wsparcia i skorzystałyby na otrzymaniu go na wcześniejszym etapie, zanim zostaną zwolnione. Jak czytamy w dokumencie:

Rola EFG jako elastycznego funduszu udzielającego pracownikom, którzy stracili pracę w wyniku działań restrukturyzacyjnych na dużą skalę oraz pomocy w jak najszybszym znalezieniu innej pracy, jest wciąż znacząca. Ważne jest, aby Unia nadal zapewniała konkretne jednorazowe wsparcie w celu ułatwienia reintegracji zwalnianych pracowników, prowadzącej do godnego i trwałego zatrudnienia w obszarach, sektorach, na terytoriach lub rynkach pracy dotkniętych wstrząsem spowodowanym poważnymi zakłóceniami gospodarczymi. Zasadnicze znaczenie ma, aby Unia zapewniała trwały dobrobyt, autonomię strategiczną i konkurencyjność, a jednocześnie chroniła swój unikalny model społecznej gospodarki rynkowej, wspierała pracowników i przedsiębiorstwa, aby zapewnić sprawiedliwą dwojaką transformację – cyfrową i ekologiczną – oraz chroniła miejsca pracy w Unii i utrzymywała swoją demokrację, bezpieczeństwo gospodarcze i pozycję geopolityczną. Aby zabezpieczyć przyszłość Unii jako potęgi gospodarczej oraz osiągnąć postępy w realizacji dwojakiej transformacji – cyfrowej i ekologicznej – należy zapewnić wsparcie pracownikom stojącym w obliczu nieuchronnego zwolnienia w przedsiębiorstwach będących w trakcie restrukturyzacji, tak aby mogli zdobyć umiejętności, które pomogą im w przejściu na inne stanowisko w ich obecnym przedsiębiorstwie albo do innego przedsiębiorstwa.

Wsparcie dla pracowników zagrożonych utratą pracy: UE rozszerza pomoc

Głównym unijnym instrumentem pomocy pracownikom dotkniętym skutkami dostosowań i restrukturyzacji gospodarczej jest EFS+, który opracowano z myślą o oferowaniu pomocy w sposób wyprzedzający. EFG opracowano pod kątem oferowania pomocy w odpowiedzi na nieoczekiwane istotne działania restrukturyzacyjne w sposób reaktywny. Koncepcja pomocy dla pracowników, którzy zostali dotknięci restrukturyzacją nie odzwierciedla jednak w odpowiedni sposób faktu, że działania restrukturyzacyjne na dużą skalę zazwyczaj mają miejsce w długim horyzoncie czasowym. Państwa członkowskie mogą wykorzystywać EFS+ do podnoszenia i zmiany kwalifikacji pracowników, ale EFS+ nie zapewnia wsparcia na rzecz podnoszenia i zmiany kwalifikacji pracowników w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak sytuacje, w których znajdują się pracownicy stojący w obliczu nieuchronnego zwolnienia. Przedsiębiorstwa, w których zatrudnieni są ci pracownicy, często znajdują się w trudnej sytuacji ekonomicznej, a w związku z tym nie są w stanie same zaoferować takiej pomocy.

Dotknięci pracownicy mogą skorzystać z działań finansowanych przez EGF, w tym

• szkolenia w celu rozwijania nowych umiejętności lub doskonalenia istniejących
• Certyfikacja umiejętności
• Pomoc w poszukiwaniu pracy
• Porady dotyczące kariery, porady zawodowe
• Edukacja i przekwalifikowanie
• Mentoring i coaching.

Programy te mają na celu pomóc pracownikom przejść do różnych ról lub znaleźć nowe możliwości zatrudnienia.

Komisja zaproponowała zmiany w przepisach Europejskiego Funduszu Dostosowań do Globalizacji (EGF), który wspiera pracowników tracących pracę z powodu poważnych zmian gospodarczych. Nowa propozycja pozwoliłaby na wcześniejsze dotarcie wsparcia do pracowników, w tym tych, którzy są zagrożeni utratą pracy w firmach przechodzących restrukturyzację. Aktualizacja EGF została zaproponowana równolegle ze zmianami w Europejskim Funduszu Społecznym Plus (ESF+), głównym narzędziu UE do inwestowania w ludzi i wspierania praw społecznych. Rada przyjęła poprawkę ESF+ we wrześniu 2025 roku podczas śródokresowego przeglądu polityki spójności UE.

Wsparcie dla pracowników zagrożonych utratą pracy: UE rozszerza pomoc. Kiedy?

EGF może być aktywowany, gdy

• jedna firma przekazuje na piśmie swoje plany zwolnienia ponad 200 pracowników przedstawicielom pracowników; lub
• ponad 200 pracowników jest łącznie zwalnianych przez firmę, w tym jej dostawców i powiązane przedsiębiorstwa, lub przez kilka małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w tym samym regionie lub w danym sektorze

Finansowanie i czas trwania projektu

Roczny budżet na wsparcia (2026-2027) to 35 milionów €. Stopa współfinansowania EGF to 60-85% kosztów projektu. Proponowany czas trwania projektu to 2 lata. Zarządzane jest to przez władze krajowe lub regionalne, wspierane przez firmy lub instytucje publiczne. Fundusz uzupełnia istniejące usługi wsparcia zatrudnienia, oferując spersonalizowaną pomoc dostosowaną do potrzeb pracowników. Dla pracowników zwolnionych EGF może również współfinansować

• Przedsiębiorczość i tworzenie biznesu
• Dodatki szkoleniowe lub inne(np. dodatki na mobilność, relokację lub karierę)
• Zachęty rekrutacyjne dla pracodawców
• EGF nie współfinansuje środków ochrony społecznej, takich jak emerytury czy zasiłki dla bezrobotnych

Kluczowe zasady rozporządzenia EGF (2021-2027)

Zasady dotyczące kryteriów interwencji, uprawnionych beneficjentów i środków są określone w regulacji EGF. Główne aspekty to minimalny próg: 200 pracowników zagrożonych lub zwolnionych w określonym czasie. A uprawnienia dotyczą pracowników dotkniętych cyfryzacją, automatyzacją, zieloną transformacją lub innymi zmianami strukturalnymi.

Czym EGF różni się od innych programów finansowania UE?

Inne fundusze UE, zwłaszcza Europejski Fundusz Społeczny Plus (ESF+), koncentrują się na długoterminowym wsparciu dla miejsc pracy, umiejętności i integracji społecznej w całej Europie. Pomagają krajom przygotować się do zmian na rynku pracy i zarządzać nimi w czasie, na przykład poprzez szkolenia i programy uczenia się przez całe życie. EGF zapewnia krótkoterminowe, ukierunkowane wsparcie pracownikom zmagającym się z utratą miejsc pracy w wyniku restrukturyzacji lub poważnych zmian gospodarczych.

Źródło: UE