Jest odpowiedź MRPiPS w sprawie wcześniejszej emerytury dużej grupy zawodowej

15 lat za kierownicą to wciąż za mało. MRPiPS odmawia kierowcom ciężarówek prawa do wcześniejszej emerytury

Kierowca zawodowy poprosił prezydenta Karola Nawrockiego o przywrócenie możliwości przejścia na emeryturę w wieku 60 lat. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiedziało odmownie, powołując się na kryteria medyczne, konstrukcję ustawy o emeryturach pomostowych i dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego. Z odpowiedzi wynika jasno: praca za kierownicą ciężarówki powyżej 3,5 tony nie jest — w ocenie ustawodawcy i TK — pracą w szczególnych warunkach ani pracą o szczególnym charakterze.

Petycja: „Kierowcy powinni mieć takie same prawa do świadczeń emerytalnych"

Uszczegóławiając, petycja datowana na 1 lutego 2026 r. wpłynęła do Kancelarii Prezydenta RP 5 lutego 2026 r. (RPW/11511/2026). Jej autor zwrócił się do Prezydenta RP Karola Nawrockiego o przywrócenie możliwości przejścia na emeryturę w wieku 60 lat kierowcom zawodowym samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony, po przepracowaniu odpowiedniej liczby lat, w tym 15 lat na tym stanowisku. Autor petycji przypomina, że uprawnienie takie przysługiwało wszystkim kierowcom spełniającym te warunki, jednak ustawą wprowadzono ograniczenie czasowe obejmujące wyłącznie kierowców, którzy spełnili wymogi do 31 grudnia 1998 r. W uzasadnieniu petycji wskazano szereg okoliczności mających świadczyć o tym, że praca kierowcy nadal pozostaje pracą w szczególnych warunkach:

• dopuszczalna jest praca obejmująca jazdę oraz czynności załadunkowo-rozładunkowe w wymiarze 3 dni po 15 godzin z pauzą dobową 9 godzin oraz 2 dni po 13 godzin z pauzą 11 godzin;
• praca odbywa się w zmiennych warunkach pogodowych — opady deszczu, śniegu, wysokie temperatury — którym kierowcy w podeszłym wieku nie zawsze są w stanie sprostać;
• kierowca poza prowadzeniem pojazdu bierze czynny udział w załadunkach i rozładunkach towaru;
• pracując w trasie ciągiem przez 3–4 tygodnie lub dłużej, nie ma szansy na pełny odpoczynek w czasie pauzy dobowej lub weekendowej;
• brak miejsc parkingowych generuje stres i wymusza przekraczanie czasu pracy lub jazdy w poszukiwaniu miejsca na postój;
• dochodzi do tego presja pracodawców, „aby było jak najszybciej i jak najdalej".

Odpowiedź resortu pracy: nie ma uzasadnionych przesłanek

Petycję skierowaną do Prezydenta RP przekazano do rozpatrzenia Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Odpowiedzi — datowanej na 6 lipca 2026 r. (znak DUS-II.055.19.2026.MDe) — udzielił Sebastian Kamiński, Zastępca Dyrektora Departamentu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 13 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz. U. z 2018 r. poz. 870).

Kluczowa jest geneza tych wykazów. Jak wskazano w piśmie, o wyselekcjonowaniu rodzajów prac uprawniających do emerytury pomostowej zadecydowali eksperci medycyny i ochrony pracy, kierując się kryteriami medycznymi oraz kryteriami związanymi z zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego, zawartymi w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy.

Kryterium nie jest uciążliwość, lecz wiek i wydolność psychofizyczna

Kryterium nie jest uciążliwość, lecz wiek i wydolność psychofizyczna - to fragment odpowiedzi najistotniejszy z punktu widzenia prawnego — i zarazem najtrudniejszy do zaakceptowania dla środowiska kierowców. Ministerstwo wyjaśnia, że przesłanką zaliczenia określonych prac do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest zmniejszająca się wraz z wiekiem możliwość wykonywania pracy, związana z malejącą wydolnością psychofizyczną pracownika. Chodzi o prace determinowane siłami natury lub procesami technologicznymi, stawiające szczególne wymagania, „którym osoby starsze mogą nie sprostać, a dostępnymi środkami profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej nie można obecnie skutecznie ograniczyć zagrożenia, jakie prace te stanowią dla życia lub zdrowia pracowników".

Jednocześnie resort zaznaczył, że ustawa o emeryturach pomostowych nie dotyczy problematyki pracy w warunkach oddziaływania:

• szkodliwych czynników środowiska pracy — substancji chemicznych, hałasu, wibracji itp. — które są regulowane w przepisach prawa pracy;
• czynników niebezpiecznych, które nie stawiają przed pracownikami wymagań przekraczających poziom ich możliwości ograniczony w wyniku starzenia.

Którzy kierowcy mają prawo do emerytury pomostowej?

W piśmie wyraźnie wskazano, że część kierowców jednak znalazła się w wykazie — jako wykonujący pracę o szczególnym charakterze. Chodzi o prace wymienione w pkt 8–10 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych:

• prace kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym;
• prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych;
• prace kierowców pojazdów przewożących towary niebezpieczne, wymagające oznakowania pojazdu tablicą ostrzegawczą barwy pomarańczowej, zgodnie z przepisami Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r.

„Pozostałe prace wykonywane przez kierowców nie mogą uprawniać do emerytury pomostowej, ponieważ nie spełniają ani kryteriów prac w szczególnych warunkach, ani też prac o szczególnym charakterze, przyjętych w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych" — czytamy w odpowiedzi.

Oznacza to, że kierowca ciężarówki powyżej 3,5 tony przewożący ładunki „zwykłe" pozostaje poza systemem, natomiast ten sam kierowca wykonujący przewozy ADR w cysternie oznakowanej pomarańczową tablicą — już nie.

Jest odpowiedź MRPiPS w sprawie wcześniejszej emerytury dużej grupy zawodowej. Dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego zamykają drogę

Ministerstwo podkreśliło, że przyjęte rozwiązania w zakresie uprawnień kierowców do emerytur pomostowych są zgodne z Konstytucją RP, i przywołało dwa orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego:

• Wyrok z 25 listopada 2010 r., sygn. akt K 27/09 — TK orzekł, że załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych w związku z jej art. 3 ust. 3, w zakresie, w jakim nie uwzględnia w wykazie prac o szczególnym charakterze pracy kierowców samochodów ciężarowych, jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, tj. z zasadą równości wobec prawa.
• Wyrok z 3 marca 2011 r., sygn. akt K 23/09 — TK przesądził, że art. 3 ust. 1–3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz załączniki nr 1 i 2 do tej ustawy, w zakresie, w jakim pomijają (jako przesłankę uzyskania emerytury pomostowej) m.in. pracę kierowców samochodów ciężarowych, są zgodne z art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także z zasadą ochrony praw słusznie nabytych.

To ostatnie ma bezpośrednie znaczenie dla głównego wątku petycji — odebrania uprawnień tym, którzy „nie zdążyli" przed 31 grudnia 1998 r. Trybunał uznał, że nie doszło tu do naruszenia praw słusznie nabytych, ponieważ osoby, które nie spełniły warunków pod rządami poprzednich przepisów, dysponowały co najwyżej ekspektatywą niemającą charakteru maksymalnie ukształtowanego.

„Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że nie ma uzasadnionych przesłanek do realizacji postulatu zgłoszonego w Pana petycji" — brzmi konkluzja resortu.

Czy można się odwołać od petycji?

Autor petycji nie dysponuje żadnym środkiem zaskarżenia stanowiska ministerstwa — ani w trybie administracyjnym, ani sądowoadministracyjnym. Instytucja petycji z art. 63 Konstytucji RP gwarantuje prawo do jej złożenia i uzyskania merytorycznej odpowiedzi w terminie 3 miesięcy (tu: odpowiedź udzielona po okresie dłuższym, licząc od wpływu do Kancelarii Prezydenta, z uwagi na przekazanie sprawy według właściwości), ale nie gwarantuje uwzględnienia postulatu.

Warto odnotować szerszy kontekst, którego odpowiedź ministerstwa wprost nie porusza. Od 1 stycznia 2024 r., na mocy nowelizacji ustawy o emeryturach pomostowych, zniesiono wygasający charakter tych świadczeń — uchylono warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999 r. Zmiana ta nie objęła jednak samych wykazów prac z załączników nr 1 i 2. W efekcie kierowcy samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony — poza wskazanymi wyżej wyjątkami — nadal pozostają poza systemem, niezależnie od daty rozpoczęcia pracy. Postulat z petycji wymagałby zatem nie tyle „przywrócenia" wcześniejszego stanu prawnego, ile rozszerzenia załącznika nr 2 o nową kategorię prac, co wymagałoby inicjatywy ustawodawczej i — zgodnie z logiką ustawy — uprzedniej pozytywnej oceny ekspertów medycyny pracy. Oczywiście, uprawnienie do emerytury pomostowej wymaga przy tym spełnienia pozostałych warunków ustawowych, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz odpowiedniego stażu ogólnego (20 lat dla kobiet, 25 lat dla mężczyzn) i osiągnięcia obniżonego wieku emerytalnego.

Źródło: MRPiPS