Stara teczka z dokumentami może kryć coś, co po latach wpłynie na wysokość emerytury. Część seniorów może wystąpić do ZUS o ponowne przeliczenie świadczenia, jeśli wcześniej Zakład nie miał pełnych danych. Czasem znaczenie ma jeden odnaleziony dokument.
Najbardziej dotyczy to osób, które pracowały przed 1999 rokiem. Nie każda z nich dostanie jednak podwyżkę – decyduje to, co wynika z odnalezionych dokumentów.
Pracowałeś przed 1999 rokiem? ZUS może ponownie przeliczyć kapitał początkowy
Przed reformą emerytalną nie funkcjonował obecny system indywidualnych kont ubezpieczonych. Dlatego przy ustalaniu kapitału początkowego, czyli wartości praw emerytalnych wypracowanych przed 1999 r., duże znaczenie mają dokumenty dotyczące dawnych okresów zatrudnienia i zarobków. Problem pojawia się, gdy ZUS nie miał wszystkich potrzebnych danych. Przepisy przewidują, że jeżeli dla wskazanego okresu zatrudnienia nie można ustalić podstawy wymiaru składek, w określonych przypadkach przyjmuje się minimalne wynagrodzenie obowiązujące w danym czasie, z uwzględnieniem okresu zatrudnienia i wymiaru czasu pracy.
Jeżeli po latach uda się udokumentować rzeczywiste zarobki albo wcześniej nieuwzględniony okres zatrudnienia, sytuacja może się zmienić. ZUS informuje, że o ponowne obliczenie kapitału początkowego można wystąpić również po przyznaniu emerytury, jeżeli pojawiły się dokumenty dotyczące stażu lub zarobków, których wcześniej nie przedstawiono.
Kiedy ZUS ponownie przeliczy emeryturę i czy świadczenie może wzrosnąć?
Nie wystarczy przynieść do ZUS dowolnego starego świadectwa czy umowy. Nowy dokument musi wnosić informacje, które mogą mieć wpływ na wysokość świadczenia. Ustawa emerytalna pozwala na ponowne ustalenie wysokości świadczenia między innymi wtedy, gdy po wydaniu prawomocnej decyzji pojawią się nowe dowody lub ujawnione zostaną wcześniejsze okoliczności wpływające na świadczenie.
Wyobraźmy sobie emeryta, który nie mógł wcześniej udokumentować części swoich zarobków z lat 80. Po latach odnajduje dokumentację płacową. Jeśli ZUS może wykorzystać zawarte w niej dane i są one korzystniejsze od danych przyjętych wcześniej, ponowne wyliczenie może przełożyć się na wyższą miesięczną emeryturę. Nie istnieje przy tym jedna stawka podwyżki. U jednej osoby różnica może wystąpić, u innej nowe dokumenty nie zmienią świadczenia.
Jakie dokumenty są potrzebne do ponownego przeliczenia emerytury przez ZUS?
Zanim senior zacznie szukać dawnych zakładów pracy, powinien przejrzeć domowe archiwum. Znaczenie mogą mieć dokumenty potwierdzające okres zatrudnienia albo wysokość osiąganych wówczas zarobków. W zależności od konkretnej sprawy mogą przydać się m.in.:
- świadectwa pracy i zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu,
- legitymacje ubezpieczeniowe zawierające odpowiednie wpisy,
- dokumentacja płacowa,
- dokumenty dotyczące zatrudnienia, którego ZUS wcześniej nie uwzględnił,
- dokumentacja uzyskana od byłego pracodawcy, jego następcy prawnego lub z archiwum.
Najpierw dobrze zajrzeć również do wcześniejszej decyzji ZUS. Jeśli Zakład dysponował już daną informacją i uwzględnił ją przy obliczeniach, ponowne przedstawienie tego samego faktu nie musi niczego zmienić.
Gdzie szukać dokumentów do emerytury po zlikwidowanym zakładzie pracy?
To częsty problem przy zatrudnieniu sprzed kilkudziesięciu lat. Firma została zlikwidowana, zmieniła nazwę albo została przejęta, a były pracownik nie wie, gdzie znajdują się jej akta. W takiej sytuacji można szukać następcy prawnego pracodawcy oraz sprawdzić bazę zlikwidowanych lub przekształconych zakładów pracy prowadzoną przez ZUS. Pomocne są także zasoby Archiwów Państwowych. Dokumentacja dawnych przedsiębiorstw może znajdować się również u innych przechowawców.
Poszukiwania najlepiej prowadzić w tej kolejności:
- ustalić dokładną nazwę i adres dawnego zakładu,
- sprawdzić, czy istnieje jego następca prawny,
- przeszukać bazę ZUS i zasoby archiwalne,
- wystąpić do przechowawcy o potrzebną dokumentację.
Czasem właśnie w archiwum znajduje się brakujący dokument, którego senior nie miał podczas pierwszego ustalania emerytury.
Jak złożyć wniosek ERPO o ponowne przeliczenie emerytury w ZUS?
Do ponownego obliczenia świadczenia służy formularz ERPO – wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. Aktualny formularz jest dostępny również w eZUS. We wniosku można zwrócić się m.in. o ponowne obliczenie świadczenia z uwzględnieniem przeliczonego kapitału początkowego. Do sprawy trzeba dołączyć dokumentację, na podstawie której ZUS będzie mógł dokonać nowych ustaleń. Dlatego przed złożeniem ERPO dobrze ustalić, czego brakowało przy wcześniejszym wyliczeniu. Sam wniosek bez nowych danych nie tworzy podstawy do podwyższenia świadczenia.
Kiedy nowe dokumenty nie podwyższą emerytury po przeliczeniu przez ZUS?
Odnalezienie starego dokumentu daje możliwość ponownego sprawdzenia wyliczenia, lecz nie gwarantuje większego przelewu. Znaczenie ma jego treść oraz to, co ZUS uwzględnił wcześniej. Podwyżki nie należy zakładać, gdy:
- ZUS znał już te informacje i wykorzystał je przy obliczeniu świadczenia,
- dokument nie potwierdza nowych okresów zatrudnienia lub zarobków mających wpływ na wyliczenie,
- przedstawione dowody nie pozwalają wykazać danych wskazywanych przez emeryta,
- ponowne obliczenie nie prowadzi do wyższego świadczenia.
Najwięcej powodów do sprawdzenia swoich akt mają więc osoby, które pamiętają, że podczas przechodzenia na emeryturę brakowało im dokumentów dotyczących części zatrudnienia lub wynagrodzenia sprzed 1999 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu