W kwietniu seniorzy otrzymają dodatkowe świadczenie – 13. emeryturę. Wiadomo już, ile wyniesie, ale nie każdy uprawniony może na nią liczyć. Kto dostanie pieniądze, a kto w tym roku pozostanie bez „trzynastki”.
Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, potocznie nazywane 13. emeryturą, co do zasady trafia do większości osób pobierających świadczenia z systemu emerytalno-rentowego. Ustawodawca przewidział jednak sytuacje, w których wypłata tego dodatku nie przysługuje. W 2026 r. brak prawa do „trzynastki” dotyczy określonych grup.
Sędziowie i prokuratorzy w stanie spoczynku
Pierwszą kategorię stanowią sędziowie oraz prokuratorzy pozostający w stanie spoczynku. Otrzymywane przez nich świadczenie nie jest emeryturą w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Ma ono charakter uposażenia finansowanego bezpośrednio ze środków Skarbu Państwa. Wysokość tego świadczenia odpowiada 75 proc. wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkiem za wysługę lat, należnych na ostatnio zajmowanym stanowisku. Z tego względu osoby te pozostają poza systemem świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie są objęte mechanizmem wypłaty trzynastej emerytury.
Brak „trzynastki” dla osób z emeryturą olimpijską
Drugą grupą są osoby pobierające tzw. emeryturę olimpijską. Jest to szczególne świadczenie przyznawane utytułowanym polskim sportowcom, wypłacane przez Ministra Sportu i Turystyki. Uprawnienie do tej formy wsparcia przysługuje po ukończeniu 40. roku życia osobom, które zdobyły medal na igrzyskach olimpijskich lub paraolimpijskich. Od 2026 r. emerytura olimpijska wynosi 5116,99 zł netto miesięcznie. Ze względu na odrębny charakter prawny świadczenia sportowcy korzystający z tego rozwiązania nie otrzymują dodatkowej trzynastej emerytury.
Seniorzy z zawieszonymi świadczeniami
Trzeci przypadek dotyczy osób, których prawo do emerytury lub renty zostanie zawieszone na dzień 31 marca 2026 r. W praktyce chodzi najczęściej o seniorów pobierających wcześniejsze świadczenia, którzy jednocześnie podejmują aktywność zawodową i przekraczają ustawowe limity dorabiania.
Przepisy przewidują, że osoby, które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego – 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn – muszą przestrzegać określonych progów przychodów z pracy. Po przekroczeniu wyższej granicy dochodu świadczenie może zostać zawieszone.
Od 1 marca 2026 r. próg ten wynosi 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia, czyli 11 957,10 zł brutto miesięcznie. Jeśli przychód seniora przekroczy tę kwotę, ZUS zawiesi wypłatę świadczenia. W konsekwencji taka osoba traci również prawo do trzynastej emerytury za dany rok.
Ile wyniesie trzynasta emerytura w 2026 roku?
Wysokość trzynastej emerytury jest bezpośrednio powiązana z kwotą minimalnej emerytury, która podlega corocznej waloryzacji od 1 marca. W 2026 r. najniższe świadczenie emerytalne wzrosło z 1878,91 zł do 1978,49 zł brutto. Oznacza to, że w takiej samej wysokości zostanie wypłacone również dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, czyli tzw. 13. emerytura, zatem każdy uprawniony senior otrzyma w 2026 r. 1978,49 zł brutto.
Świadczenie jest wypłacane z urzędu przez właściwy organ rentowy, najczęściej Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Seniorzy nie muszą składać żadnych wniosków ani podejmować dodatkowych formalności. Pieniądze trafiają do nich razem z kwietniową wypłatą emerytury lub renty, natomiast osoby pobierające świadczenia przedemerytalne otrzymają je w maju.
Choć wysokość 13. emerytury w kwocie brutto jest taka sama dla wszystkich uprawnionych, ostateczna suma, którą senior otrzyma „na rękę”, zależy od indywidualnych potrąceń oraz specyficznej sytuacji podatkowej każdej emerytki i każdego emeryta. Dla osób, których emerytura brutto nie przekracza 2 500 zł, potrącana jest jedynie 9% składka zdrowotna. W takim przypadku 13. emerytura netto wyniesie około 1 799–1 800 zł.
Emeryci z wyższymi świadczeniami brutto muszą dodatkowo odprowadzić 12% zaliczki na podatek dochodowy od nadwyżki ponad próg 2 500 zł. W efekcie kwota netto 13. emerytury może wynieść około 1 750–1 760 zł, w zależności od indywidualnej sytuacji podatkowej.
Kto w 2026 r. otrzyma 13. emeryturę?
W 2026 r. dodatkowe świadczenie obejmuje m.in.:
- emerytów wszystkich rodzajów – w tym pomostowych, okresowych, kapitałowych i częściowych,
- seniorów, których podstawowe świadczenie jest niższe od minimalnej emerytury,
- osoby pobierające częściowe emerytury,
- beneficjentów rent z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty wypadkowe oraz świadczenia dla inwalidów wojennych i wojskowych,
- uczestników programów rent szkoleniowych,
- osoby pobierające renty socjalne, także w obniżonej wysokości,uprawnionych do rent rodzinnych,
- rodziców korzystających z dodatku uzupełniającego (Emerytura MAMA 4+),
- cywilne niewidome ofiary działań wojennych,nauczycieli objętych świadczeniami kompensacyjnymi,
- a także osoby korzystające ze świadczeń i zasiłków przedemerytalnych.
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego a wysokość świadczeń
Trybunał Konstytucyjny w ostatnich latach badał przepisy dotyczące różnych elementów systemu emerytalnego - choć niekoniecznie samej „trzynastki”, to ich skutki mogą wpływać na realną wartość świadczeń. Przykładowo, TK w 2024 r. w sprawie o sygn. SK 140/20, uznał, że pomniejszanie emerytur osobom, które wcześniej pobierały świadczenia (np. w tzw. wieku wcześniejszym), było niezgodne z konstytucją ze względu na naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i prawa do zabezpieczenia społecznego.
To orzeczenie dotyczy kilkuset tysięcy osób, które mogą uzyskać ponowne przeliczenie świadczenia wraz z wyrównaniem za lata, gdy emerytura była zaniżona. Problem w praktyce polega na tym, że wyrok TK nadal oczekuje publikacji w Dzienniku Ustaw, co opóźnia jego wejście w życie i uniemożliwia natychmiastowe zastosowanie.
Obecnie równolegle prowadzone są prace nad rządowym projektem nr UD204, mającym na celu kompleksowe uregulowanie tej kwestii. Inicjatywa trafiła do procedury legislacyjnej w czerwcu 2025 r. i pozostaje w fazie konsultacji społecznych oraz zbierania opinii ekspertów (stan na dzień 12 marca).
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów
Projekt ustawy o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla osób, które do dnia 6 czerwca 2012 r. przeszły na emerytury na zasadach obowiązujących osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu