rozwiń ›

Rozwiązanie umowy o pracę – zasady

Zgodnie z kodeksem pracy rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić na kilka sposobów. W myśl art. 30 k.p. umowa o pracę rozwiązuje się:

  • na mocy porozumienia stron,
  • przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia tzw. rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem,
  • przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia tzw. rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia,
  • z upływem czasu, na który została zawarta.

Skoro różne są powody i sposoby rozwiązania umowy o pracę, różne są także warunki, które musi spełnić pracodawca i pracownik, kończąc stosunek pracy.

Jak rozwiązać umowę o pracę krok po kroku

Na to, jak rozwiązać umowę o pracę, wpływa kilka czynników, w tym rodzaj umowy o pracę i powody zakończenia stosunku pracy, a przede wszystkim sposób jej rozwiązania. Poniżej znajdziesz instrukcje krok po kroku, dotyczące każdego z nich.

Porozumienie stron

Jak najkorzystniej rozwiązać umowę o pracę w 2026 roku? Jej zakończenie na mocy porozumienia pomiędzy pracownikiem a pracodawcą jest optymalnym i jednocześnie najbardziej polubownym sposobem. Warunki, które muszą zostać spełnione podczas rozwiązania umowy za porozumieniem stron to:

  • zgoda pracownika i pracodawcy na rozwiązanie umowy,
  • podpisanie przez pracownika i pracodawcę dokumentu, który potwierdza zasady i termin rozwiązania umowy.

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron może dotyczyć każdej umowy, zarówno tej zawartej na okres próbny, na czas nieokreślony, jak i na czas określony. Ustawodawca nie ograniczył także momentu, w którym strony mogą zgodnie zdecydować o zakończeniu współpracy.

Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem

Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem jest wynikiem jednostronnego oświadczenia woli o zakończeniu stosunku pracy złożonego przez pracownika lub pracodawcę. Jakie warunki muszą zostać spełnione? Strony powinny pamiętać o:

  • zachowaniu formy pisemnej i podpisaniu oświadczenia przez stronę, która je składa,
  • dla zabezpieczenia obu stron – podpisaniu dokumentu przez stronę przyjmującą oświadczenie o rozwiązaniu umowy,
  • wskazaniu konkretnego powodu rozwiązania umowy, jeśli to pracodawca składa oświadczenie.

Rozwiązać umowę o pracę z zachowaniem wypowiedzenia można bez względu na to, jaka to umowa. Nie ma także znaczenia, w którym czasie pracownik lub pracodawca chcą zakończyć współpracę. Na to, jak długi będzie okres wypowiedzenia, wpływa zaś kilka czynników m.in. rodzaj umowy i staż pracy.

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia

Umowę o pracę można także rozwiązać, nie zachowując okresu wypowiedzenia. Możliwe jest ono w kilku przypadkach:

  • przez pracodawcę z winy pracownika, nazywane potocznie zwolnieniem dyscyplinarnym,
  • przez pracodawcę bez winy pracownika,
  • przez pracownika.

Jak rozwiązać umowę dyscyplinarnie? Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika wyłącznie w ustawowo określonych okolicznościach. Zgodnie z art. 52 k.p. możliwe jest to w razie:

  • ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,
  • popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie go na stanowisku, które zajmuje (warunkiem jest jednak to, aby przestępstwo było oczywiste i zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem),
  • zawinionej przez pracownika utraty uprawnień, które są niezbędne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Pracodawca musi przed rozwiązaniem umowy z winy pracownika zasięgnąć opinii zakładowej organizacji związkowej, która reprezentuje pracownika. Choć przepisy nie określają formy zawiadomienia o przyczynie rozwiązania umowy, to jednak przyjmuje się, że powinna mieć ona formę pisemną. Tylko wtedy pracodawca może bowiem uzyskać pokwitowanie od takiej organizacji, co stanowi zabezpieczenie przed zarzutem niedokonania wymaganej czynności.

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia może nastąpić też przez pracodawcę bez winy pracownika. Szczegółowe okoliczności, które uzasadniają takie działanie, określa art. 53 k.p., wskazując, że możliwe jest to, gdy:

  • pracownik jest niezdolny do pracy wskutek choroby i trwa to dłużej niż trzy miesiące, a był on zatrudniony krócej niż sześć miesięcy lub gdy był zatrudniony co najmniej sześć miesięcy, niezdolność trwa dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia za pracę i zasiłku oraz świadczenia pielęgnacyjnego, a także wtedy, gdy niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo choroba zawodową,
  • usprawiedliwiona nieobecność pracownika, niewynikająca z choroby, trwa dłużej niż miesiąc.

Pracodawca zobowiązany jest o swojej decyzji zawiadomić pracownika pisemnie, wskazując na przyczynę rozwiązania umowy.

Umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia może rozwiązać także pracownik. Może to zrobić wyłącznie w ustawowo określonych okolicznościach, czyli wtedy, gdy:

  • zostanie wydane orzeczenie lekarskie, które stwierdza szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w wyznaczonym terminie do innej pracy,
  • pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika.

Jak rozwiązać umowę o pracę krok po kroku? Pracownik musi złożyć stosowne oświadczenie, które musi mieć formę pisemną. Konieczne jest ponadto wskazanie przyczyny rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Rozwiązanie umowy o pracę z upływem czasu, na który została zawarta

Umowa może zostać rozwiązana także bez inicjatywy stron. Chodzi tu o sytuacje, gdy została ona zawarta na czas określony i czas ten upłynął. W takim wypadku nie ma potrzeby sporządzania jakiegokolwiek dokumentu, potwierdzającego rozwiązanie umowy, składania podpisów lub podawania przyczyn ustania stosunku pracy. Pracodawca ma jedynie obowiązek wyrejestrować pracownika z ubezpieczeń społecznych i wydać mu świadectwo pracy.

Kto może rozwiązać umowę Czy jest potrzebny pisemny dokument? Czy konieczne jest wskazanie przyczyn
Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron Pracownik lub pracodawca Tak, porozumienie stron Nie
Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem Pracownik lub pracodawca Tak, oświadczenie o rozwiązaniu umowy Tak, gdy rozwiązuje ją pracodawca
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia Pracownik lub pracodawca Tak, oświadczenie o rozwiązaniu umowy Tak
Rozwiązanie umowy o pracę z upływem czasu Bez inicjatywy stron Nie Nie

FAQ

Jak rozwiązać umowę o pracę?

Sposobów na rozwiązania umowy o pracę jest kilka – od porozumienia, przez jej jednostronne wypowiedzenie, na wygaśnięciu kończąc.

Jak jest procedura rozwiązania umowy krok po kroku?

Procedura rozwiązania umowy o pracę zależy od tego, kto i z jakiego powodu ją rozwiązuje.

Czy rozwiązanie umowy o pracę zawsze wymaga sporządzenia pisemnego dokumentu?

Co do zasady rozwiązanie umowy potwierdzić pisemnym oświadczeniem lub porozumieniem, ale w przypadku rozwiązania umowy o pracę ze względu na upływ czasu nie trzeba sporządzać takiego dokumentu.

Źródła:

  1. biznes.gov.pl.
  2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 roku kodeks pracy, Dz. U. 1974 nr 24 poz. 141.