Największy tunel aerodynamiczny w Europie Środkowo-Wschodniej po modernizacji. Polska wzmacnia niezależność technologiczną

Obiekt, największy tego typu w Europie Środkowo-Wschodniej, umożliwi realizację projektów finansowanych przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) oraz Europejski Fundusz Obronny (EDF) bez konieczności korzystania z infrastruktury za granicą.

Modernizacja tunelu aerodynamicznego T-3

Instytut Lotnictwa (Łukasiewicz – ILOT) zaprezentował zmodernizowany tunel aerodynamiczny T-3 jako element Centrum Badawczo-Rozwojowego Innowacyjnych Napędów i Struktur Lotniczych (CeBRINS), finansowanego z KPO. Nowa infrastruktura powstała z myślą o partnerach strategicznych instytutu oraz o małych i średnich firmach z rynku platform bezzałogowych i sektora kosmicznego (tzw. new space). Finalizowany jest już kontrakt na kampanię badawczą z jednym z wiodących europejskich producentów silników lotniczych.

Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego, wskazał na znaczenie inwestycji dla konkurencyjności polskiej gospodarki: – Inwestujemy w infrastrukturę badawczą, która otwiera polskim naukowcom oraz przedsiębiorcom dostęp do zaawansowanych projektów technologicznych. Ta inwestycja nie tylko pokazuje naszą innowacyjność, ale też wzmacnia Polskę jako wiarygodnego partnera dla międzynarodowych konsorcjów w programach europejskich – powiedział minister.

– To inwestycja ważna nie tylko dla Sieci Badawczej Łukasiewicz, lecz także dla całego krajowego systemu zaawansowanych technologii, ponieważ wzmacnia konkurencyjność polskiej gospodarki. Rolą państwa jest tworzenie warunków, w których polskie innowacje mogą powstawać, rozwijać się i skutecznie konkurować na światowym poziomie. Takie działania zwiększają naszą niezależność technologiczną, przyspieszają transfer wiedzy do gospodarki oraz sprawiają, że środki publiczne przekładają się na szybszy rozwój kompetencji i tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy. Dlatego wykorzystujemy środki z KPO do budowy ośrodków, które przez kolejne dekady będą służyć nauce, przemysłowi i obronności – dodał Marcin Kulasek.

Wsparcie dla projektów ESA i Europejskiego Funduszu Obronnego

Zmodernizowana infrastruktura będzie wspierać zarówno projekty obronne, finansowane w dużej mierze z Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF), jak i technologie podwójnego zastosowania związane z sektorem kosmicznym, finansowane przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Łukasiewicz – ILOT realizuje już kilkadziesiąt projektów w ramach obu programów.

– Liczymy, że inwestycja ułatwi komercjalizację projektów Sieci, a także realizację usług B+R dla przedsiębiorstw sektora lotniczego i kosmicznego, którego wartość rośnie z roku na rok. Technologie w tych obszarach są szczególnie istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, dlatego zamierzamy udostępniać tunel także naszym partnerom strategicznym w przemyśle zbrojeniowym. W ten sposób ponad 700 mln zł, które Łukasiewicz pozyskał z KPO, będzie pracować na dobrobyt i bezpieczeństwo Polaków przez kolejne dekady – wyjaśnił Hubert Cichocki, prezes Centrum Łukasiewicz

Projekty badawcze z wykorzystaniem tunelu T-3

Centrum Łukasiewicz zapowiada wykorzystanie tunelu do realizacji ogłoszonego w marcu Programu Badań Kosmicznych Sieci Badawczej Łukasiewicz. Badania przepływowe mają istotne znaczenie m.in. przy testach systemów wynoszenia – w tunelach aerodynamicznych Łukasiewicz – ILOT prowadzono już badania rakiety Bursztyn, stanowiącej jeden z filarów Programu, obok nanosatelity SPARK, który ma trafić na orbitę w drugiej połowie 2027 r.

Pierwszą kampanią badawczą zrealizowaną w zmodernizowanym tunelu będą testy aeroelastycznego skrzydła w ramach unijnego projektu EXAELIA (Eksperymentalny Statek Powietrzny dla Europejskiego Przywództwa w Lotnictwie). Poza tunelem projekt wykorzysta również nową aparaturę badawczą Łukasiewicz – ILOT, w tym systemy pomiaru odkształceń oraz optycznego przepływu cząsteczek 3D PIV.

Tunel będzie wspierał także inne projekty realizowane w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, w szczególności z zakresu transportu naziemnego, energetyki, budownictwa i systemów obronnych. Przewagą Łukasiewicz – ILOT we współpracy z krajowymi podmiotami jest doświadczenie w wykorzystaniu tunelu T-3 przez polskie spółki klasycznego sektora lotniczego (Leonardo PZL Świdnik), dynamicznie rozwijającego się obszaru platform bezzałogowych (WB Electronics) oraz rodzącego się w Polsce rynku szybkich pojazdów (PESA Bydgoszcz).

Historia tunelu T-3

Tunel aerodynamiczny T-3 w Łukasiewicz – ILOT powstał w latach 50. XX wieku i przez dekady odpowiadał na potrzeby ówczesnych badań, m.in. przy rozwoju samolotów Iskra, Iryda, Wilga, Kruk i Dromader oraz śmigłowca W-3 Sokół. Dynamiczny rozwój technologii oraz rosnące wymagania wobec precyzji pomiarów sprawiły, że modernizacja obiektu stała się niezbędna, aby Polska mogła uczestniczyć w rozwoju sektora new space.

– Inżynierowie z Polski mogą aktywnie uczestniczyć w tworzeniu i testowaniu przełomowych technologii: od niskoemisyjnego lotnictwa po rozwiązania dla energetyki i systemów bezzałogowych – powiedział Cezary Szczepański. dyrektor Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa.

Czym są tunele aerodynamiczne i jaką pełnią rolę

Tunel aerodynamiczny to urządzenie badawcze, w którym wytwarza się kontrolowany strumień powietrza opływający testowany obiekt – model samolotu, skrzydła, rakiety czy innej konstrukcji – w celu zbadania sił aerodynamicznych, rozkładu ciśnień oraz zjawisk przepływowych, jakie występują podczas rzeczywistego lotu. Tego typu badania pozwalają zweryfikować parametry konstrukcji jeszcze przed budową prototypu, co ogranicza koszty i skraca czas prac rozwojowych w przemyśle lotniczym, kosmicznym i obronnym.

Dostęp do własnej, zaawansowanej infrastruktury badawczej tego typu pozwala prowadzić testy wrażliwe dla bezpieczeństwa państwa bez konieczności korzystania z ośrodków zagranicznych, skraca czas realizacji projektów i zwiększa atrakcyjność kraju jako partnera w międzynarodowych programach badawczych, takich jak te finansowane przez ESA czy EDF.

Michał Perzyński