Przedsiębiorca może żądać od ubezpieczyciela pieniędzy na podstawie cesji należności z odszkodowań

Najważniejszą rolę w udzieleniu odpowiedzi na to pytanie odgrywają okoliczności faktyczne. Wynika z nich, że przedsiębiorca zamierza zawrzeć umowę z gminą, przy czym spółka nie uzyska środków finansowych bezpośrednio z budżetu gminy, lecz od ubezpieczyciela sprawców zdarzeń drogowych. „Łącznikiem” umożliwiającym wystąpienie przeciwko nierzetelnym ubezpieczycielom ma być umowa przelewu wierzytelności, czyli wspomnianej cesji. W kontekście postawionego pytania w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na art. 509 par. 1 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), w którym postanowiono, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że byłoby to wbrew ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

Umowa z gminą

W orzecznictwie sądowym, na kanwie ww. regulacji m.in. się akcentuje, że istotą powierniczego przelewu wierzytelności jest cel związany z windykacją. W związku z tym, że nie jest on uregulowany w przepisach prawa, powierniczy przelew wierzytelności jest określany mianem umowy nienazwanej. Co ważne, nie dochodzi tutaj do sprzedaży wierzytelności, lecz do jej przelewu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 23 lipca 2021 r., sygn. akt I ACa 30/21). Z tego należy wnioskować, że od strony formalno-prawnej nie ma przeszkód, aby przedsiębiorca zawarł z gminą (jednostką samorządu terytorialnego) wspomnianą umowę o współpracy. Należy tu podkreślić, że spółka może także skutecznie nabyć uprawnienia – w drodze umowy cesji zawartej z gminą – do tego, aby domagać się od firmy ubezpieczeniowej roszczeń objętych OC sprawców wypadków drogowych.

W kontekście pytania czytelnika szczególnie pomocny może być też wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z 22 kwietnia 2022 r. (sygn. akt V CG 567/21). W rozstrzyganej sprawie przedsiębiorca również dochodził na drodze sądowej zapłaty za wykonane usługi sprzątania miejsc po wypadkach drogowych. Swoje powództwo względem firmy ubezpieczeniowej oparł na cesji wierzytelności dokonanej właśnie z gminą. Sąd, co do zasady, przyznał rację przedsiębiorcy, a tym samym potwierdził prawną możliwość zawierania umów cesji praw w celu dochodzenia zapłaty za usługi od nierzetelnej firmy ubezpieczeniowej. W uzasadnieniu orzeczenia sąd odwołał się do różnych regulacji prawnych związanych z odpowiedzialnością odszkodowawczą, m.in. do art. 435 oraz art. 436. k.c. Przypomnijmy, że przepisy te dotyczą odpowiedzialności za szkodę w mieniu ( w omawianym przypadku – szkodę w mieniu samorządowym), której winni byli sprawcy wypadków drogowych. Z przywołanych regulacji wynika m.in., że prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu. Chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Odpowiedzialność ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednak gdy użyczył on komuś innemu swój środek komunikacji (oddał w posiadanie zależne), wówczas odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi osoba, która kieruje danym użyczonym pojazdem.