Darmowe leki dla seniorów 65+ znów znalazły się w centrum sporu. W tle są rosnące koszty programu i pytanie, czy pacjenci częściej będą otrzymywać tańsze zamienniki. Eksperci ostrzegają, że oszczędności nie mogą odbywać się kosztem bezpieczeństwa leczenia.
Seniorzy po 65. roku życia nadal mogą korzystać z bezpłatnych leków z wykazu, jeżeli spełniają warunki refundacyjne, a recepta zawiera kod „S”. Zasady programu opisuje serwis pacjent.gov.pl, a aktualne wykazy publikuje Ministerstwo Zdrowia.
Darmowe leki dla seniorów 65+. Eksperci ostrzegają przed zmianami na liście leków
Najważniejsze pytanie nie brzmi dziś, czy program leków 65+ zostanie utrzymany. Politycznie i społecznie byłoby to trudne do odwrócenia, bo dla wielu starszych osób darmowe recepty stały się częścią codziennego bezpieczeństwa. Spór przesuwa się gdzie indziej: czy państwo może ograniczać koszty przez promowanie tańszych odpowiedników i jednocześnie nie zachwiać leczeniem pacjentów, którzy od lat przyjmują konkretne preparaty.
Eksperci podczas spotkania prasowego w Warszawie podkreślali, że zmiany na liście bezpłatnych leków powinny brać pod uwagę bezpieczeństwo zdrowotne seniorów oraz bezpieczeństwo lekowe kraju. Prof. Artur Mamcarz z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego zwracał uwagę, że program zmienił sytuację wielu starszych pacjentów, którzy wcześniej rezygnowali z części terapii z powodów finansowych. W rozmowie z PAP podkreślał, że lista dała seniorom „ekonomiczną dostępność do nowoczesnych terapii”.
Lista darmowych leków 65+ obejmuje ok. 3800 produktów. Lekarze bronią programu
Według dr. Michała Sutkowskiego, prezesa Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, na liście znajduje się ok. 3800 produktów. Są wśród nich m.in.
- leki na nadciśnienie,
- chorobę wieńcową,
- osteoporozę,
- cukrzycę,
- demencję,
- depresję,
- leczenie przeciwkrzepliwe.
Są to preparaty przyjmowane codziennie, o stałych porach, przez osoby z kilkoma chorobami naraz. Senior z nadciśnieniem, cukrzycą i migotaniem przedsionków nie patrzy na refundację jak na abstrakcyjny mechanizm finansowy. Patrzy na pudełka, które ma w kuchennej szufladzie, na rozpiskę dawkowania i na to, czy kolejna recepta wygląda tak samo jak poprzednia. Dr Sutkowski, cytowany przez PAP, ocenił, że lista 65+ „buduje u starszych pacjentów poczucie bezpieczeństwa i stabilności”.
Zamienniki leków dla seniorów 65+. Kiedy lekarz może zmienić terapię?
Tańszy zamiennik może mieć tę samą substancję czynną, dawkę i postać. Z punktu widzenia refundacji różnica bywa więc głównie finansowa. Z punktu widzenia seniora różnica czasem zaczyna się od koloru opakowania.
Przykład
Pacjentka po 80. roku życia od kilku lat przyjmuje lek przeciwzakrzepowy. Lekarz proponuje tańszy odpowiednik. Medycznie zmiana może być uzasadniona, ale pacjentka zaczyna mylić tabletki, bo równocześnie bierze preparaty na ciśnienie, cholesterol i cukrzycę. Wtedy oszczędność systemu zderza się z ryzykiem błędu przy dawkowaniu.
Magdalena Kołodziej z Fundacji My Pacjenci mówiła w rozmowie z PAP, że starsi chorzy są przyzwyczajeni do konkretnego leku, który działa i który dobrze tolerują. Eksperci wskazują więc, że decyzja o zmianie terapii powinna zostawać po stronie lekarza, z uwzględnieniem stanu pacjenta, jego wieku, chorób współistniejących i ryzyka pomyłek.
NFZ analizuje recepty seniorów 65+. Ile kosztuje program darmowych leków?
Wcześniej pisaliśmy, że NFZ analizuje recepty seniorów 65+ i wysłał pisma do 200 lekarzy, wskazując możliwe tańsze odpowiedniki leków refundowanych. Chodziło głównie o preparaty doustne oraz grupy leków często stosowane u seniorów, m.in. kardiologiczne, przeciwcukrzycowe i obniżające cholesterol. Eksperci zwracają jednak uwagę na jeszcze jeden wymiar tej dyskusji: nie wszystkie liczby krążące w debacie publicznej opisują wyłącznie leki senioralne. Mec. Katarzyna Czyżewska wskazywała, że kwota ponad 9 mld zł obejmuje także leki dla dzieci do 18. roku życia, a sama wartość dopłat do leków dla seniorów i dzieci ma wynosić 3,5 mld zł.
To ważne, bo od sposobu liczenia kosztów zależy temperatura debaty. Gdy pacjent słyszy „miliardy”, łatwo o wrażenie, że program jest zagrożony. Gdy lekarz słyszy „optymalizacja”, może obawiać się presji na zmianę recept. A gdy urzędnik widzi rosnące wydatki, szuka mechanizmu, który pozwoli utrzymać program bez gwałtownego wzrostu kosztów.
Darmowe leki 65+. Kto ma prawo do bezpłatnych leków i jak działa kod „S”?
Senior ma prawo do bezpłatnego leku, jeżeli spełnia kilka warunków jednocześnie:
- musi mieć ukończone 65 lat,
- lek musi znajdować się w odpowiednim wykazie,
- pacjent musi spełniać wskazania refundacyjne,
- recepta musi zawierać oznaczenie „S” w polu dodatkowych uprawnień.
Bez tego kodu apteka nie wyda leku bezpłatnie, a farmaceuta nie może sam dopisać oznaczenia. Receptę na bezpłatne leki 65+ mogą wystawiać m.in. lekarze POZ, lekarze ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz lekarze po leczeniu szpitalnym, zgodnie z zasadami opisanymi dla pacjentów.
Ważne
Dla seniora najprostsza kontrola wygląda tak: jeszcze w gabinecie sprawdza, czy na recepcie jest kod „S”. Jeżeli go nie ma, warto od razu zapytać lekarza, czy lek spełnia warunki programu i czy oznaczenie powinno zostać dopisane.
Polecamy też: Jak irlandzkie leki stały się sednem sporu handlowego USA i Unii
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu