Ministerstwo Zdrowia zmieniło zasady rozdysponowania środków na realizację rządowego programu leczenia niepłodności metodą in-vitro w 2026 r. Zdaniem ekspertów nowy sposób podziału środków będzie prowadził do naruszenia konstytucyjnego zakazu dyskryminacji ze względu na wiek i stan zdrowia oraz niedochowania obowiązku zagwarantowania równego dostępu do świadczeń zdrowotnych.
Podstawą nowego systemu są wskaźniki skuteczności leczenia, które realizatorzy programu musieli przedstawić w sprawozdaniu rocznym za 2025 rok.
Nowe zasady finansowania in vitro 2026 – jak będą dzielone środki?
Ocenie podlegają m.in.: wskaźnik ciąż klinicznych w przeliczeniu na cykl, ciąż klinicznych w przeliczeniu na parę, ciąż klinicznych w przeliczeniu na transfer u kobiet poniżej 34. roku życia, ciąż klinicznych w przeliczeniu na transfer u kobiet w wieku 35–39 lat, ciąż klinicznych w przeliczeniu na transfer u kobiet powyżej 40. roku życia, oraz wskaźnik porodów wielopłodowych.
Każdy z nich otrzymał określoną punktację. Na przykład w przypadku wskaźnika ciąż klinicznych w przeliczeniu na cykl ośrodki mogą uzyskać od 0 do 8 punktów, przy czym najwyższa punktacja przysługuje przy skuteczności przekraczającej 50 proc. Z kolei przy ocenie wskaźnika porodów wielopłodowych premiowane są niższe wartości. Łącznie ośrodek może zdobyć 44 punkty, na podstawie których wyliczany jest procent skuteczności bazowej danego realizatora. Ostateczny wynik decyduje o wysokości finansowania na kolejny rok.
Kryteria oceny skuteczności in vitro. Dlaczego budzą kontrowersje?
Jak zwracają uwagę eksperci GYNCENTRUM, jednym z wymogów do osiągnięcia maksymalnej liczby punktów jest osiągnięcie ponad 50 proc. skuteczności w każdej z trzech kategorii wiekowych pacjentek. A to nie jest zgodne z aktualną wiedzą biologiczną, bo najsilniejszym i najlepiej udokumentowanym czynnikiem wpływającym na płodność oraz skuteczność leczenia metodą in vitro jest wiek kobiety.
Poza tym, jak zwracają uwagę przyjęte przez MZ wskaźniki są ze sobą powiązane. Skuteczność „na cykl” wpływa na skuteczność „na parę” i skuteczność „na transfer”, w efekcie spadek jednego kryterium powoduje automatyczny spadek w innych kryteriach oceny. W praktyce może to prowadzić do zwiększania różnic w punktacji. Do tego dochodzi kryterium ciąż wielopłodowych ocenione na dość wysokim poziomie, co może zachęcać do wykonywania większej ilości transferów dwóch lub więcej zarodków, co może mieć przełożenie na pacjentów. Wreszcie ewentualna poprawa skuteczności nie powoduje zwiększenia środków na kolejny rok, a jedynie ich nie zmniejsza. Dyskryminuje to ośrodki, które systematycznie poprawiają swoją skuteczność. Istnieją w związku z tym obawa, że system oceny skuteczności, może prowadzić do preferowania pacjentek młodszych, zdrowszych, z najlepszym rokowaniem oraz ograniczania dostępu do leczenia dla par starszych wiekiem, wymagających bardziej złożonej, dłuższej terapii. Leczenia par starszych i zajmowanie się „trudniejszymi” przypadkami będzie bowiem skutkowało obniżeniem wskaźników, a zatem zmniejszeniem dofinansowania z MZ.
Dostęp do in vitro a wiek pacjentek. Czy nowe przepisy są sprawiedliwe?
Tymczasem, jak podkreślają eksperci, program powinien wspierać pary zmagające się z niepłodnością, a nie wyłącznie pacjentki z najlepszym rokowaniem. Istnieje duża grupa pacjentek, które mogą wymagać większej liczby cykli leczenia, a część cykli może zakończyć się bez transferu zarodka, jeśli wszystkie zarodki okażą się nieprawidłowe w badaniu genetycznym. Może też dojść do sytuacji, że kliniki prowadzące kompleksowe i odpowiedzialne leczenie mogą wykazywać niższy odsetek skuteczności, mimo że ich działania zwiększają bezpieczeństwo i jakość terapii.
rogram in vitro w Polsce – efekty, liczba urodzeń i finansowanie
Od czasu uruchomienia programu, czyli 1 czerwca 2024 r. na świat przyszło 5 023 chłopców i 5 032 dziewczynki. W podziale na województwa najwięcej dzieci urodziło się w województwie mazowieckim – 1988, małopolskim - 1218, pomorskim – 1213 i wielkopolskim – 1210. W programie udział bierze 58 ośrodków. Od jego startu uzyskano 23 691 ciąż klinicznych.
Na realizację programu corocznie z budżetu państwa z części będącej w dyspozycji ministra zdrowia przeznaczane jest nie mniej niż 500 mln zł. W roku 2025 wydano na ten cel 600 mln zł. Zwiększenie kwoty przeznaczanej na program in vitro o 100 mln zł zostało zaplanowane również w budżecie na 2026 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu