Ministerstwo Energii szykuje 10-krotną podwyżkę współczynników opłat. Zniknie też limit 2,5 mln zł

Projekt nowelizacji Prawa energetycznego przewiduje 10-krotne podniesienie dotychczasowych współczynników służących do obliczania opłat koncesyjnych i przedkoncesyjnych, wzrost minimalnej opłaty z 1000 do 5000 zł oraz całkowite zniesienie jej maksymalnego pułapu wynoszącego dziś 2,5 mln zł. Ministerstwo chce zastosować nowe współczynniki już przy rozliczeniach dokonywanych w 2027 r. za 2026 r., choć projekt z 9 września jest dopiero na etapie prac legislacyjnych i może jeszcze zostać zmieniony.

Opłaty koncesyjne w energetyce. Współczynniki wzrosną 10-krotnie: z 0,0005 do 0,005 i z 0,0003 do 0,003

W centrum projektu znajdują się opłaty, które przedsiębiorstwa energetyczne rozliczają w związku z działalnością koncesjonowaną. URE wyjaśnia, że opłata koncesyjna jest obliczana na podstawie przychodu uzyskanego z działalności koncesjonowanej w poprzednim roku. Termin jej wniesienia przypada obecnie na 15 kwietnia.

Sama nazwa „współczynnik” niewiele mówi przeciętnemu odbiorcy prądu, dlatego istotna jest skala zmiany. Obecnie rozporządzenie przewiduje m.in. współczynnik 0,0005 dla szeregu działalności związanych z energią elektryczną, ciepłem i gazem oraz 0,0003 dla działalności dotyczącej m.in. paliw ciekłych. Projekt przenosi współczynniki bezpośrednio do ustawy i podnosi je odpowiednio do 0,005 i 0,003. Resort w uzasadnieniu zaznacza, że 10-krotne zwiększenie zaproponowano zgodnie z propozycją Prezesa URE.

Zmiana obejmuje szeroki katalog działalności. W przypadku pierwszej grupy chodzi między innymi o:

• wytwarzanie, magazynowanie, przesyłanie, dystrybucję i obrót energią elektryczną, a także działalność dotyczącą ciepła oraz paliw gazowych;
• działalność związaną z magazynowaniem, przesyłaniem i dystrybucją gazu, jego obrotem, obrotem z zagranicą oraz skraplaniem i regazyfikacją gazu ziemnego.

Drugi współczynnik obejmuje m.in. działalność związaną z paliwami ciekłymi oraz przesyłaniem dwutlenku węgla. Projekt wprowadza ponadto współczynniki dla magazynowania i obrotu wodorem. Ministerstwo uzasadnia zmianę tym, że obecne wartości przestały odpowiadać aktualnym warunkom gospodarczym oraz strukturze rynku. Według resortu opłaty powinny być lepiej dostosowane do przychodów przedsiębiorstw i kosztów wykonywania zadań przez Prezesa URE.

Minimalna opłata koncesyjna wzrośnie z 1000 do 5000 zł. Później będzie waloryzowana

Druga zmiana uderza przede wszystkim w dolny próg opłaty. Minimalna opłata koncesyjna wynosi obecnie 1000 zł i pozostaje na tym poziomie od 2018 r. Takie samo minimum dotyczy opłaty przedkoncesyjnej. Ministerstwo proponuje podniesienie obu kwot do 5000 zł, czyli pięciokrotnie. Na jednorazowej zmianie system ma się jednak nie zatrzymać. Nowe minimum ma podlegać corocznej waloryzacji według średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem za poprzedni rok. Po publikacji wskaźnika przez prezesa GUS Prezes URE będzie miał 14 dni na ogłoszenie zwaloryzowanej minimalnej kwoty w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu.

Zobacz również

Kiedy zaczyna się sezon grzewczy 2026/2027? W tym mieście trwają już przygotowania

Maksymalna opłata koncesyjna wynosi 2,5 mln zł. Projekt zakłada zniesienie limitu

Dla największych przedsiębiorstw znacznie większe znaczenie może mieć jednak inny fragment projektu. Obecne przepisy stanowią, że opłata koncesyjna dla każdego rodzaju działalności objętej koncesją nie może przekroczyć 2,5 mln zł. Analogiczny limit obowiązuje dla opłaty przedkoncesyjnej. Ministerstwo chce całkowicie usunąć ten sufit. Uzasadnienie projektu pokazuje skalę na konkretnych danych URE za 2025 r. 23 koncesjonariuszy posiadających łącznie 27 koncesji wniosło maksymalną opłatę. Zapłacili razem 67,5 mln zł przy łącznych przychodach wynoszących 453 mld zł. Zdaniem projektodawcy obecny limit prowadzi do faktycznego uprzywilejowania przedsiębiorców osiągających najwyższe przychody. Po zmianie przedsiębiorstwo, któremu z wyliczenia wyjdzie kwota większa niż 2,5 mln zł, nie będzie mogło zatrzymać się na dotychczasowym maksimum. Szczególnie duże znaczenie ma więc połączenie usunięcia sufitu z jednoczesnym podniesieniem współczynników.

Ile budżet zyska na wyższych opłatach koncesyjnych? Ponad 3,5 mld zł rocznie

Ocena skutków regulacji wskazuje, ile na zmianach może zyskać Skarb Państwa. Ministerstwo szacuje, że:

• podniesienie minimalnej opłaty do 5000 zł przyniesie 8,9 mln zł;
• usunięcie maksymalnego limitu opłaty koncesyjnej zwiększy dochody Skarbu Państwa o około 2,8 mld zł;
• podwyższenie współczynników ma dać dodatkowe 754 mln zł.

Łączny wzrost dochodów budżetu państwa resort szacuje na ponad 3,5 mld zł rocznie. W tabeli dotyczącej wpływu regulacji na przedsiębiorstwa pojawia się około 3,564 mld zł rocznego obciążenia dużych przedsiębiorstw, liczonego w cenach stałych z 2026 r.

Zobacz również

Rachunki za prąd w 2027 r. po nowemu. Ministerstwo wdrożyło stały abonament

Zapisz na później

Czy wyższe opłaty koncesyjne wpłyną na ceny prądu i rachunki za energię?

Ministerstwo Energii zakłada, że zmiany przyniosą budżetowi ponad 3,5 mld zł dodatkowych wpływów rocznie. Jednocześnie w OSR przy wpływie na gospodarstwa domowe wpisuje 0 zł i „brak wpływu”. Resort nie pokazuje jednak wyliczeń, które tłumaczyłyby, dlaczego tak duży wzrost obciążeń firm nie wpłynie na odbiorców. W dokumentach nie ma symulacji ceny energii w zł/MWh ani zmian przeciętnego rachunku za prąd.

Wpływu na ceny nie można więc ani przesądzić, ani wykluczyć. URE przy ustalaniu taryf bierze pod uwagę uzasadnione koszty przedsiębiorstw, a w przypadku dystrybucji znaczenie mają m.in. koszty prowadzenia działalności koncesjonowanej. Nie oznacza to jednak, że dodatkowe 3,5 mld zł automatycznie trafi na rachunki odbiorców. Na podstawie projektu nie da się dziś wyliczyć, czy i o ile zmienią się rachunki za prąd. Ministerstwo takiego wzrostu nie przewiduje w OSR, ale nie przedstawia też szczegółowej kalkulacji potwierdzającej zerowy wpływ na gospodarstwa domowe.

Co wpływa na rachunek za prąd? Cena energii, dystrybucja i dodatkowe opłaty

Rachunek za prąd zależy od kilku elementów. Obejmuje cenę energii i koszty dystrybucji, w których znajdują się również m.in. opłaty mocowa, OZE, kogeneracyjna i jakościowa. URE wyliczył, że w 2026 r. przeciętny rachunek gospodarstwa domowego w grupie G11 wzrósł o około 3 proc. Na wysokość taryf dystrybucyjnych wpływały m.in. taryfa PSE i inflacja. Z kolei według GUS w całym 2025 r. konsumenci płacili za energię elektryczną średnio o 13,3 proc. więcej niż rok wcześniej. Nowe opłaty koncesyjne będą więc tylko jednym z kosztów wpływających na sektor. Projekt nie zawiera wyliczeń, które pozwalałyby stwierdzić, czy i o ile z tego powodu wzrośnie cena prądu.

Od kiedy wzrosną opłaty koncesyjne? Nowe współczynniki mają być stosowane w 2027 r. za 2026 r.

Projekt przewiduje, że ustawa wejdzie w życie 14 dni po ogłoszeniu. Ważniejsza dla przedsiębiorców jest jednak regulacja przejściowa. Ministerstwo zakłada zastosowanie nowych współczynników przy obliczaniu w 2027 r. opłat dotyczących 2026 r. OSR również przyjmuje, że zwiększone wpływy zaczną pojawiać się od 2027 r. To może być jeden z istotniejszych punktów dalszych prac legislacyjnych, ponieważ przedsiębiorcy prowadzą działalność i osiągają przychody w 2026 r., podczas gdy projekt podnoszący współczynniki powstał w trakcie tego roku. Sam proces rozliczenia pozostanie oparty na przychodzie z działalności koncesjonowanej. URE przypomina, że przedsiębiorcy już obecnie obliczają opłatę za poprzedni rok i wnoszą ją do 15 kwietnia. Projekt wpisuje ten termin bezpośrednio do Prawa energetycznego i przewiduje formularze przygotowywane przez Prezesa URE.