Ile maksymalnie może żyć człowiek? Naukowcy wskazują granicę, której jeszcze nikt nie osiągnął

W ostatnich latach powstało kilka niezależnych badań, których autorzy próbowali wyznaczyć granicę ludzkiego życia, analizując m.in. mutacje DNA, morfologię krwi, zdolność organizmu do regeneracji oraz dane o najstarszych ludziach świata. Ich wyniki pokazują, gdzie zaczyna się obszar biologicznie ekstremalnej długowieczności.

Ile maksymalnie może żyć człowiek? Najnowsze badanie wskazuje 146–194 lata

Najnowszy głos w tej dyskusji pochodzi z 2026 r. Zespół kierowany przez badaczy ze Skolkovo Institute of Science and Technology opublikował w czasopiśmie npj Aging pracę poświęconą wpływowi mutacji somatycznych na maksymalną długość ludzkiego życia. Publikacja ukazała się 25 czerwca 2026 r., a jej finalna wersja 20 sierpnia. Badacze nie obserwowali grupy wyjątkowo długowiecznych osób i nie testowali terapii przedłużającej życie. Zbudowali za to model matematyczny, w którym stopniowo usuwali mechanizmy odpowiadające za starzenie, aby sprawdzić, co wydarzyłoby się z człowiekiem, gdyby jednym z głównych pozostających ograniczeń były gromadzące się przez całe życie mutacje somatyczne.

Punktem wyjścia był wręcz fantastyczny scenariusz. Jeśli ryzyko śmierci człowieka pozostałoby przez całe życie na poziomie odpowiadającym mniej więcej 30-letniej osobie, model dawał medianę przeżycia sięgającą... 1759 lat. Ta liczba służy naukowcom jako matematyczny punkt odniesienia i zdecydowanie nie jest prognozą przyszłej długości życia ludzi.

Sytuacja zmienia się radykalnie po dodaniu konsekwencji mutacji somatycznych. Są to zmiany DNA pojawiające się w komórkach naszego ciała w ciągu życia. Z biegiem czasu kumulują się, mogą uszkadzać komórki i przyczyniać się do ich śmierci. W modelu obejmującym mózg, serce, wątrobę i płuca mediana długości życia spadła do około 156 lat, a zależnie od przyjętych założeń mieściła się w przedziale 146–194 lata.

Co ogranicza długość życia człowieka? Mutacje DNA, mózg i serce

Autorzy badania z 2026 r. opublikowanego w npj Aging wskazują, że szczególne znaczenie mogą mieć neurony i kardiomiocyty, czyli komórki mięśnia sercowego. Mają one ograniczoną zdolność do podziałów, dlatego skutki gromadzących się przez lata mutacji somatycznych trudniej kompensować poprzez zastępowanie uszkodzonych komórek. Inaczej wygląda sytuacja m.in. w wątrobie, której komórki zachowują znacznie większe możliwości regeneracji.

Znaczenie mutacji dla długowieczności wspiera wcześniejsza praca zespołu Alexa Cagana, opublikowana w 2022 r. w Nature. Naukowcy przebadali 16 gatunków ssaków i wykazali silną odwrotną zależność między tempem powstawania mutacji somatycznych a długością życia: gatunki żyjące dłużej gromadziły je wolniej. Autorzy nie dowiedli, że mutacje same odpowiadają za starzenie, jednak uznali wyniki za zgodne z możliwością, że odgrywają one rolę w tym procesie.

Zobacz również

Naukowcy: żadne pokolenie po 1939 roku nie dożyje 100 lat. „To koniec epoki długowieczności”

Czy człowiek może żyć 150 lat? Badania wskazują granicę 120–150 lat

Co ciekawe, okolice 150 lat pojawiały się w literaturze naukowej jeszcze przed najnowszym modelem. W 2021 r. Timothy Pyrkov i jego współpracownicy opisali w Nature Communications badanie oparte na dużym zbiorze kolejnych pomiarów morfologii krwi. Stworzyli wskaźnik nazwany DOSI, który pozwalał obserwować zmiany stanu organizmu wraz z wiekiem. Wynik sprawdzili następnie za pomocą niezależnych danych o aktywności fizycznej zbieranych przez urządzenia noszone przez badanych. Badaczy interesowało nie tylko to, jak bardzo organizm się starzeje. Patrzyli również na tempo odzyskiwania równowagi po zaburzeniu. W młodszym wieku organizm stosunkowo szybko wraca do wcześniejszego stanu. Wraz ze starzeniem potrzebuje na to coraz więcej czasu. Kiedy badacze ekstrapolowali ten proces na ekstremalnie zaawansowany wiek, otrzymali punkt krytyczny przypadający mniej więcej na 120–150 lat. W modelu odpowiadał on całkowitej utracie fizjologicznej odporności organizmu, rozumianej jako zdolność powrotu do równowagi.

Ile lat żył najdłużej żyjący człowiek? Rekord Jeanne Calment to 122 lata

Modele modelami, ale bezspornym pozostaje fakt, że nikt ze zweryfikowaną dokumentacją nie dożył dotychczas 130, 140 czy 150 lat. Rekordzistką pozostaje Jeanne Louise Calment z Francji, urodzona 21 lutego 1875 r. i zmarła 4 sierpnia 1997 r. Przeżyła 122 lata i 164 dni. Guinness World Records uznaje jej wiek za najdłuższy w pełni uwierzytelniony czas życia człowieka. Dokumentacja obejmuje m.in. zachowany akt urodzenia i obecność Calment w 14 spisach ludności.

Skala tego osiągnięcia staje się bardziej widoczna, kiedy spojrzymy na kolejne rekordy. Druga w historycznym zestawieniu Guinnessa Sarah Knauss dożyła 119 lat i 97 dni, a kolejne osoby znajdują się już poniżej 118 lat. Calment przekroczyła więc granicę, której nadal nie udało się powtórzyć. Od jej śmierci minęło niemal 30 lat, choć w tym czasie medycyna rozwinęła diagnostykę i leczenie wielu chorób typowych dla późnego wieku. To ciekawe zjawisko: średnio żyjemy coraz dłużej, lecz rekord długości pojedynczego ludzkiego życia pozostaje wyjątkowo trudny do przesunięcia.

Zobacz również

Osoby w spektrum autyzmu żyją krócej. Badanie 2 mln ludzi pokazuje przyczyny

Zapisz na później

Czy istnieje maksymalna granica ludzkiego życia? Naukowcy nie są zgodni

W 2016 r. Xiao Dong, Brandon Milholland i Jan Vijg opublikowali w Nature głośną analizę światowych danych demograficznych. Zauważyli, że poprawa przeżywalności słabnie po ukończeniu 100 lat, a maksymalny rejestrowany wiek zgonu przestał wyraźnie rosnąć od lat 90. XX wieku. Na tej podstawie argumentowali, że długość ludzkiego życia podlega naturalnym ograniczeniom. Publikacja szybko wywołała spór. Już w 2017 r. Nature opublikowało krytyczne analizy, w których inni naukowcy podważali siłę statystycznych dowodów pozwalających wyznaczyć sztywny limit. Rozing, Kirkwood i Westendorp zakwestionowali sposób interpretacji zmian maksymalnego wieku zgonu, a Adam Lenart i James Vaupel ocenili przedstawione dowody jako niewystarczające do ustalenia stałej granicy.

Jeszcze innego argumentu dostarczyło badanie opublikowane w Science w 2018 r. Elisabetta Barbi i jej współpracownicy przeanalizowali 3836 udokumentowanych przypadków mieszkańców Włoch mających co najmniej 105 lat. Dane obejmowały lata 2009–2015. Po przekroczeniu 105. roku życia krzywa ryzyka śmierci w ich analizie zaczynała się wypłaszczać. Tak zwane plateau śmiertelności komplikuje próby wyznaczenia jednej twardej granicy wyłącznie na podstawie danych demograficznych. Spór trwa więc nadal. Możemy bardzo dokładnie zmierzyć rekord osiągnięty przez człowieka, natomiast nie znamy wieku, którego żaden człowiek w żadnych warunkach biologicznych nigdy nie byłby w stanie przekroczyć.

Czy ludzie będą żyć 150 lat? Najnowsze dane studzą oczekiwania

S. Jay Olshansky i współpracownicy przeanalizowali dane z lat 1990–2019 dla Australii, Francji, Włoch, Japonii, Korei Południowej, Hiszpanii, Szwecji i Szwajcarii, a także Hongkongu oraz Stanów Zjednoczonych. Wyniki opublikowali w 2024 r. w Nature Aging. Autorzy stwierdzili, że od 1990 r. tempo poprawy oczekiwanej długości życia zwalnia. Według ich szacunków bez terapii zdolnych wyraźnie spowolnić biologiczne starzenie trudno oczekiwać radykalnego wydłużenia życia w XXI wieku. Skala wyzwania dobrze wygląda w liczbach:

• badacze uznają, że w tym stuleciu nawet 15 proc. kobiet i 5 proc. mężczyzn dożywających 100 lat byłoby optymistycznym scenariuszem dla większości populacji;
• w najlepszych złożonych tablicach umieralności z 2019 r. do setnych urodzin docierałoby około 13,9 proc. kobiet i 4,5 proc. mężczyzn;
• aby średnia oczekiwana długość życia wzrosła aż do 110 lat, autorzy obliczyli, że około 6–7 proc. kobiet musiałoby przeżywać ponad 150 lat.

Ta ostatnia liczba pokazuje skalę różnicy między poprawą leczenia poszczególnych chorób a radykalnym spowolnieniem procesu starzenia. Jeśli chcielibyśmy przesunąć średnią długość życia całej populacji do 110 lat, osoby osiągające 150 lat musiałyby przestać być niemal niewyobrażalnymi wyjątkami.

Źródła i badania

1. Efimov E., Fedotov V., Malaev L. i in., Somatic mutations impose an entropic upper bound on human lifespan, npj Aging 12, 116 (2026).
2. Pyrkov T.V., Avchaciov K., Tarkhov A.E. i in., Longitudinal analysis of blood markers reveals progressive loss of resilience and predicts human lifespan limit, Nature Communications 12, 2765 (2021).
3. Cagan A., Baez-Ortega A., Brzozowska N. i in., Somatic mutation rates scale with lifespan across mammals, Nature 604, 517–524 (2022).
4. Dong X., Milholland B., Vijg J., Evidence for a limit to human lifespan, Nature 538, 257–259 (2016).
5. Barbi E., Lagona F., Marsili M., Vaupel J.W., Wachter K.W., The plateau of human mortality: Demography of longevity pioneers, Science 360, 1459–1461 (2018).
6. Olshansky S.J., Willcox B.J., Demetrius L., Beltrán-Sánchez H., Implausibility of radical life extension in humans in the twenty-first century, Nature Aging 4, 1635–1642 (2024).
7. Guinness World Records, dokumentacja rekordu Jeanne Calment – 122 lata i 164 dni.