Czy można wpisać do umowy klauzulę umieszczoną w rejestrze

Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1 konstytucji). Z tego punktu widzenia rejestr klauzul niedozwolonych - prowadzony przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) na podstawie prawomocnych wyroków Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK), uwzględniających powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone - nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Z drugiej strony prawomocny wyrok zapadły w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania danego postanowienia do Rejestru (zgodnie z art. 479⁴³ k.p.c.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego, mimo początkowych wahań, zwyciężyła bardziej restrykcyjna dla przedsiębiorców interpretacja tego przepisu, zgodnie z którą: 1) niedopuszczalne jest stosowanie klauzuli identycznej z klauzulą wpisaną do Rejestru także przez przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wyrokiem SOKiK; 2) zakaz stosowania dotyczy nie tylko klauzul identycznych, ale również postanowień o brzmieniu zbliżonym do klauzuli wpisanej do Rejestru, o ile wywołują one takie same skutki. Przyjęcie, iż zakaz stosowania klauzul uznanych przez SOKiK za niedozwolone i wpisanych do Rejestru rozciąga się na wszystkich przedsiębiorców, nadaje w istocie tym klauzulom charakter quasi-przepisów prawa. Takie też stanowisko prezentuje wprost w wielu swoich wystąpieniach prezes UOKiK. Ten sposób odczytania art. 479⁴³ k.p.c. znajduje potwierdzenie w treści art. 24 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów z 16 lutego 2007 r., które to przepisy zakazują przedsiębiorcy - w domyśle każdemu - stosowania klauzul uznanych za niedozwolone.