Samorząd terytorialny

Na majowym posiedzeniu Sejmu ma zostać uchwalona nowela likwidująca profilowanie bezrobotnych. Więcej zmian w ustawie o promocji zatrudnienia w tej kadencji nie będzie. Rząd uważa bowiem, że dopóki sytuacja na rynku pracy jest dobra, nie trzeba się z tym spieszyć. Tymczasem urzędy pracy same pokazują miejsca, w których korekty bardzo by się przydały. I to szybko

Co się wydarzyło w kwietniu? Co nas czeka w maju?

Gdy w ostatnich latach płonęły hałdy śmieci, zatruwając okolicznych mieszkańców, wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mówili, że nie mieli wpływu na to, gdzie odpady są magazynowane. Decyzja – jak podkreślali – nie przechodziła przez ich ręce. Nowe możliwości daje im projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Jego wnioskodawcą jest Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.

Pracownik samorządowy złożył do wójta skargę na przełożonego, że ten nie chce zawnioskować o przyznanie mu dodatku specjalnego. Przekonywał, że w ostatnich miesiącach pracy miał więcej niż zwykle. Czy w takiej sytuacji przyznanie tego świadczenia jest obowiązkowe?

Problemy z procedurą uwłaszczeniową powodują, że Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju przymierza się do jej kolejnej nowelizacji. Tym razem zmiany mają dotyczyć bonifikat dla osób decydujących się na jednorazowe uiszczenie opłaty przekształceniowej (zobacz wywiad z wiceszefem MIR Arturem Soboniem, „Najwyższa ulga dla (prawie) wszystkich”, DGP nr 72 z 11 kwietnia 2019 r.). Resort planuje m.in. wprowadzenie ich stałego wymiaru, niezależnie od terminu uiszczenia opłaty przekształceniowej oraz ustawowe zobligowanie samorządów do wprowadzania takich upustów. Przynajmniej w odniesieniu do niektórych grup społecznych, np. dla rodzin z osobami z niepełnosprawnością. Samorządy twierdzą, że takie rozwiązanie naruszyłoby ich samodzielność, uszczupliło dochody i wzmogło i tak dużą przy uwłaszczeniu biurokrację. A co na to prawnicy? Część jest zdania, że rząd nie ma prawa tak dalece wpływać na samorządy, a część stwierdza, że narzucenie jednostkom nowych wymogów jest jak najbardziej możliwe ze względu na ważny cel społeczny.

Trzy dekady po upadku PRL wciąż obowiązuje w Polsce prawo nakazujące uwzględnianie przy ocenie urzędników państwowych przestrzegania zasad praworządności socjalistycznej.

Uzdrowiska znalazły się pod ostrzałem za rzekome ignorowanie problemu smogu. Bronią się, że robią co mogą, ale pole manewru zawężają im nieżyciowe przepisy.

W propozycji reformy finansowania samorządu przygotowanej w ramach projektu #ZdecentralizowanaRP chodzi w największym skrócie o to, by podział zadań publicznych, który jest istotą samorządności, zyskał odzwierciedlenie w autentycznej samorządności fiskalnej. Obecnie samorządy realizują wiele zadań publicznych. Są to zarówno zadania własne, na przykład w sferze oświaty, gdzie samorząd odpowiada za zatrudnianie dyrektorów szkół, za organizowanie dowozu uczniów, zatrudnianie nauczycieli, jak i zadania zlecone, na przykład związane z ewidencją ludności. Ale jest to rozróżnienie pozorne, bo większość tych zadań i tak jest finansowana za pomocą transferów z budżetu państwa, a nie ze środków jednostek samorządu terytorialnego (JST).

Rada miasta Zakopanego po raz dziesiąty odmówiła przyjęcia uchwały w sprawie wprowadzenia lokalnego programu przeciwdziałania domowej przemocy oraz powołania zespołu interdyscyplinarnego.

Samorządy coraz chętniej otwierają się na geotermię. Ich zapał studzą jednak wysokie wstępne koszty i niepewność, czy inwestycja w ogóle dojdzie do skutku. W przełamaniu impasu mają pomóc duże środki krajowe i nowe, pilotażowe programy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Strona samorządowa wniosła na środowym posiedzeniu komisji wspólnej rządu i samorządu, aby w projekcie noweli ustawy ws. programu 500 plus od 2020 r. zwiększono z 0,85 proc. do 1,2 proc. odsetek środków dla samorządów na obsługę administracyjną świadczenia.

Jak ważna jest komunikacja w gminie i regionie, nie trzeba przekonywać. Rządzący zrobili z niej nawet jeden z ważnych punktów kampanii wyborczej. Transport zbiorowy mógłby być rozwiązaniem i problemów z przemieszczaniem się mieszkańców, i z jakością powietrza.

Dla wielu gmin długoterminowa strategia to nie tylko obowiązek, lecz także być albo nie być. Skończyły się czasy, gdy mieszkańcy byli złem koniecznym – trzeba o nich zabiegać i przewidywać ich potrzeby na wiele lat do przodu, co w czasach bezprecedensowych zmian technicznych nie jest łatwe.