Od nowego roku szkolnego ruszają pierwsze zmiany w ramach reformy programowej. Wprowadzone zostaną nowe zasady układania planów lekcji, a nauczyciele będą musieli położyć większy nacisk na zajęcia praktyczne oraz projekty edukacyjne. Na początek zmiany obejmą klasy I i IV szkoły podstawowej. Co dokładnie się zmieni?
Reforma edukacji będzie wprowadzana stopniowo. Od roku szkolnego 2026/2027 nowa podstawa programowa zacznie obowiązywać w klasach I i IV szkoły podstawowej. Pozostałe roczniki będą kontynuować naukę według dotychczasowych zasad. Oznacza to, że wrzesień 2026 r. nie będzie początkiem całkowicie nowej szkoły dla wszystkich uczniów. Będzie natomiast początkiem kolejnego etapu dużej reformy programowej, która w następnych latach obejmie kolejne klasy. Zmiany obejmują nie tylko to, czego uczniowie mają się nauczyć, ale również sposób organizowania nauki.
Podstawa programowa to nie wszystko - szkoła musi odejść od suchej teorii
Jednym z najważniejszych założeń reformy jest większe znaczenie kompetencji i praktycznego wykorzystania wiedzy. Uczeń ma nie tylko znać odpowiedź, ale również potrafić wykorzystać informacje, rozwiązać problem, współpracować z innymi i samodzielnie zaplanować działanie.
Ważne
MEN wskazuje w założeniach Reformy26 na większą liczbę zajęć praktycznych i projektowych oraz odejście od nadmiernego koncentrowania się na szczegółach, które trzeba zapamiętać.
Nie chodzi wyłącznie o to, aby nauczyciel przekazał uczniom określoną porcję wiedzy. Ważne ma być również to, co uczeń potrafi z tą wiedzą zrobić.
Będzie więcej nauki przez działanie czyli tydzień projektowy
W nowych rozwiązaniach większą rolę mają odgrywać zadania praktyczne, doświadczenia, projekty i praca zespołowa. Uczeń będzie miał częściej okazję samodzielnie poszukiwać informacji, analizować problem, planować kolejne działania i przedstawiać efekty swojej pracy.
Jednym z nowych rozwiązań jest tydzień projektowy. Nie będzie to kolejny przedmiot wpisany do planu lekcji. Ma być formą organizacji pracy, podczas której uczniowie będą mogli realizować większe zadania wymagające wykorzystania wiedzy z różnych dziedzin. To właśnie w takich działaniach mają rozwijać się kompetencje, które trudno kształcić wyłącznie poprzez tradycyjną lekcję.
Przyroda w szkole podstawowej ma być bardziej praktyczna
Zmiany dobrze widać również na przykładzie przyrody. Nowa podstawa programowa zakłada większe wykorzystanie obserwacji, doświadczeń i analizy zjawisk zachodzących w otaczającym świecie. Chodzi więc o to, aby uczeń nie tylko zapamiętał informacje dotyczące środowiska czy procesów zachodzących w przyrodzie, ale potrafił je dostrzec, opisać i wyciągnąć z nich wnioski. To element szerszej zmiany: wiedza ma być narzędziem, a nie wyłącznie celem nauki.
Zmieni się także organizacja zajęć
Reforma obejmuje również ramowe plany nauczania. W klasach I–III zwiększa się wymiar edukacji wczesnoszkolnej z 20 do 21 godzin tygodniowo. Zwiększona zostaje także pula godzin pozostających do dyspozycji dyrektora szkoły. Dyrektor będzie mógł wykorzystać te godziny m.in. na zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów, zajęcia wyrównawcze czy działania wynikające ze specyfiki konkretnej szkoły. To daje szkołom większą możliwość dopasowania części oferty do potrzeb uczniów.
Nie tylko nowe treści, ale też nowe podejście nauczyciela
Nowa podstawa programowa ma wymagać większego wykorzystania metod aktywizujących, pracy projektowej i łączenia wiedzy z różnych dziedzin. MEN wskazuje również na potrzebę lepszego wspierania nauczycieli poprzez materiały metodyczne, narzędzia do monitorowania postępów uczniów i szkolenia.
W praktyce oznacza to, że nauczyciel nie będzie jedynie osobą przekazującą informacje. Ma również organizować uczniom sytuacje, w których będą mogli samodzielnie dochodzić do rozwiązań i wykorzystywać zdobytą wiedzę.
To dopiero początek większej reformy
Reforma została rozłożona na kilka lat. Od września 2026 r. nowe zasady obejmą przedszkola oraz klasy I i IV szkoły podstawowej. Rok później zmiany mają wejść do klas pierwszych szkół ponadpodstawowych. W kolejnych latach reforma ma objąć następne roczniki, a zmiany w formule egzaminów ósmoklasisty i matury zaplanowano dopiero na późniejszy etap. Dlatego rok szkolny 2026/2027 można traktować jako początek dużej przebudowy sposobu kształcenia, a nie jednorazową zmianę programu.
Szkoła ma przygotować ucznia do życia, nie tylko do sprawdzianu
W centrum Reformy26 znalazła się koncepcja profilu absolwenta i absolwentki. Ma ona określać, jaką wiedzę, kompetencje i postawy powinien posiadać uczeń kończący dany etap edukacji. To właśnie ten kierunek najlepiej pokazuje, na czym polega zmiana.
Ważne
Szkoła ma nie tylko odpowiadać na pytanie „czego uczeń ma się nauczyć?”, ale również „co będzie potrafił zrobić dzięki tej wiedzy?”
Podstawa prawna
art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2026 r., poz. 820; ost.zm. Dz.U. z 2026 r. poz. 982)
rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz.U. z 2026 r. poz. 958)
rozporządzenie Ministra Edukacji z 12 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. z 2026 r. poz. 380)
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu