Czy przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy uwzględnia się wynagrodzenia za czas gotowości do pracy? RIO wyjaśnia

Od 1 września 2025 r. obowiązują przepisy, które przyznają nauczycielowi prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe również wtedy, gdy zajęcia nie zostały zrealizowane z przyczyn od niego niezależnych. Warunkiem jest pozostawanie nauczyciela w gotowości do ich wykonania. Powstała jednak wątpliwość, czy takie wynagrodzenie należy następnie uwzględnić przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy nauczyciela. To istotne zagadnienie dla szkół, ponieważ sposób zakwalifikowania tych kwot wpływa na wysokość świadczeń wypłacanych nauczycielowi.

Przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego nauczyciela należy odróżnić wynagrodzenie za faktycznie wykonaną pracę od świadczenia wypłacanego za pozostawanie w gotowości do jej wykonania. Przepisy dotyczące wynagrodzenia za urlop przewidują wyłączenie z podstawy określonych świadczeń, w tym wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za niezawiniony przez pracownika przestój.

Oznacza to, że jeżeli nauczyciel otrzymał wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, których faktycznie nie przepracował, ponieważ ich realizacja nie była możliwa z przyczyn od niego niezależnych, kwota ta nie powinna zwiększać wynagrodzenia urlopowego.

Wypłacona kwota jest wynagrodzeniem gwarancyjnym związanym z gotowością do pracy, a nie wynagrodzeniem za faktycznie przeprowadzone zajęcia. Dlatego nie należy jej doliczać do podstawy wynagrodzenia urlopowego.

Takie stanowisko przedstawiła również Regionalna Izba Obrachunkowa w Lublinie przychylając się do stanowiska Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy (pismo z 5 lipca 2024 r., znak: RIO-Win-07-4321-42/2024).

Dlaczego ma to znaczenie po zmianach w Karcie Nauczyciela?

Od 1 września 2025 r. art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela przewiduje prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w określonych sytuacjach, jeżeli nauczyciel pozostawał w gotowości do ich realizacji.

W praktyce oznacza to konieczność rozróżnienia dwóch sytuacji:

1. godziny faktycznie przepracowane – wynagrodzenie za nie jest związane z rzeczywistym wykonywaniem obowiązków nauczyciela,
2. godziny niezrealizowane, ale objęte wynagrodzeniem z powodu gotowości do pracy – wypłata ma charakter gwarancyjny i nie jest zapłatą za faktycznie przeprowadzone zajęcia.

To rozróżnienie ma znaczenie nie tylko przy wynagrodzeniu urlopowym nauczyciela, lecz także przy ustalaniu innych świadczeń.

Czy godziny ponadwymiarowe wlicza się do trzynastki nauczyciela?

Podobna zasada ma zastosowanie przy ustalaniu dodatkowego wynagrodzenia rocznego, czyli tzw. trzynastki. Podstawę dodatkowego wynagrodzenia rocznego stanowi wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonaną. Jeżeli więc nauczyciel otrzymał pieniądze za godziny ponadwymiarowe, których nie zrealizował, a jedynie pozostawał w gotowości do ich wykonania, kwoty tej nie należy traktować jako wynagrodzenia za faktycznie wykonaną pracę.

W konsekwencji wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe z powodu pozostawania w gotowości do pracy nie powinno być uwzględniane w podstawie trzynastki.

Inaczej należy ocenić wynagrodzenie za godziny, w których nauczyciel faktycznie wykonywał inne zadania lub czynności powierzone mu przez dyrektora. W takim przypadku mamy do czynienia z rzeczywistym wykonywaniem pracy, co może mieć znaczenie dla podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego.

Wynagrodzenie urlopowe nauczyciela – na co powinien uważać dyrektor?

Przy rozliczaniu wynagrodzeń nauczycieli warto więc dokładnie sprawdzić, z jakiego tytułu została wypłacona kwota za godziny ponadwymiarowe. Samo pojawienie się wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe na liście płac nie oznacza, że całość tego wynagrodzenia należy automatycznie uwzględnić w podstawie kolejnych świadczeń.

Dla prawidłowego rozliczenia znaczenie ma przede wszystkim to, czy:

• godziny ponadwymiarowe zostały faktycznie zrealizowane,
• nauczyciel pozostawał jedynie w gotowości do ich wykonania,
• niezrealizowanie zajęć nastąpiło z przyczyn niezależnych od nauczyciela,
• w czasie, w którym miały odbyć się godziny ponadwymiarowe, nauczyciel wykonywał inne powierzone mu zadania.

Źródło: PAP