Nowa forma opieki nad najmłodszymi dziećmi ma ułatwić życie rodzicom, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Rząd chce stworzyć punkty opieki dziennej, które będą alternatywą dla żłobków tam, gdzie brakuje miejsc lub ich utworzenie jest zbyt kosztowne. Zgodnie z projektem pierwsze - bardziej kameralne - placówki mogłyby ruszyć od 2028 r.
Pierwsze czytanie projektu w Sejmie odbędzie się już 1 lipca. To dobry moment, by sprawdzić, czym mają być nowe punkty opieki dziennej, kto będzie mógł je prowadzić, ile dzieci przyjmą i czy rodzice będą mogli skorzystać z dofinansowania podobnego do tego, które dziś obejmuje żłobki.
Punkty opieki dziennej – czym są i dla jakich dzieci powstaną?
Projekt ustawy wprowadza do polskiego systemu całkowicie nową formę opieki nad dziećmi do lat 3 – punkt opieki dziennej. Obok żłobków, klubów dziecięcych i niań ma pojawić się rozwiązanie, które w założeniu ma być prostsze organizacyjnie, bardziej elastyczne i łatwiejsze do uruchomienia, szczególnie w mniejszych miejscowościach.
Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że będzie to kolejna nazwa dla istniejących już dziennych opiekunów. Projekt przewiduje jednak znacznie głębszą zmianę. Obecnie dzienny opiekun jest przypisany do konkretnego miejsca i wpisu do wykazu. Gdy zachoruje lub chce skorzystać z urlopu, organizacja zastępstwa bywa skomplikowana. Nowe przepisy mają to zmienić.
W punkcie opieki dziennej pracować będą dzienni opiekunowie, ale sama placówka stanie się odrębną instytucją wpisaną do rejestru. Dzięki temu możliwe będzie zapewnienie zastępstwa bez konieczności przerywania działalności czy ponownego przechodzenia przez procedury administracyjne. Ministerstwo Rodziny przekonuje, że takie rozwiązanie zwiększy stabilność opieki i ułatwi rodzicom korzystanie z formalnych miejsc opieki.
Dlaczego powstaną punkty opieki dziennej? Rząd wskazuje kilka powodów
Jednym z głównych powodów przygotowania projektu są nadal występujące tzw. białe plamy, czyli gminy, w których rodzice nie mają dostępu do żadnej instytucjonalnej opieki nad najmłodszymi dziećmi. Z danych przedstawionych w uzasadnieniu projektu wynika, że jeszcze pod koniec 2025 r. takich gmin było 760, choć dwa lata wcześniej było ich ponad 1100. Jednocześnie rząd realizuje program "Aktywny Maluch", którego celem jest utworzenie ponad 300 tys. miejsc opieki do końca 2026 r.
Problem polega jednak na tym, że budowa klasycznego żłobka nie wszędzie ma ekonomiczne uzasadnienie. W niewielkich gminach liczba małych dzieci często jest zbyt mała, by utrzymać dużą placówkę z pełnym personelem. Z kolei obecna forma dziennego opiekuna nie daje wystarczającej elastyczności organizacyjnej. Ministerstwo przekonuje, że właśnie tutaj swoją rolę mają odegrać punkty opieki dziennej – niewielkie placówki, które będzie można łatwiej organizować i prowadzić, zachowując jednocześnie domowy charakter opieki.
Jak będą działały punkty opieki dziennej? Ile dzieci przyjmą i kto się nimi zajmie?
Choć szczegółowe rozwiązania organizacyjne zostaną doprecyzowane w kolejnych aktach wykonawczych, już dziś projekt pozwala wyobrazić sobie, jak mają funkcjonować nowe placówki.
- W jednym punkcie będzie mogło przebywać maksymalnie 16 dzieci.
- Opiekę zapewnią dzienni opiekunowie posiadający kwalifikacje określone w ustawie. Dzięki temu dzieci nadal będą przebywały w niewielkich grupach, znacznie mniejszych niż w wielu dużych żłobkach.
- Projekt zakłada również możliwość organizowania zastępstw pomiędzy opiekunami. Dla rodziców oznacza to większą ciągłość opieki. Dziś choroba lub dłuższa nieobecność dziennego opiekuna może oznaczać konieczność szukania innego miejsca dla dziecka. W nowym modelu punkt nadal będzie funkcjonował, ponieważ opiekę przejmie inna osoba zatrudniona w tej samej placówce.
- Resort podkreśla także, że punkty mają zachować kameralny charakter, zbliżony do opieki domowej. Zamiast dużych grup i rozbudowanej infrastruktury mają oferować spokojniejsze warunki, lepiej dostosowane do potrzeb najmłodszych dzieci.
Punkt opieki dziennej a żłobek i klub dziecięcy. Najważniejsze różnice
Nowa forma opieki może budzić pytania rodziców. Czy będzie przypominała żłobek? A może bardziej obecnego dziennego opiekuna? Najłatwiej pokazać to w prostym porównaniu.
| Punkt opieki dziennej | Żłobek | Klub dziecięcy |
|---|---|---|
niewielkie grupy dzieci | często większe grupy | mniejsze placówki |
opiekę sprawują dzienni opiekunowie | opiekunowie żłobkowi | opiekunowie |
możliwość zastępstw | tak | tak |
bardziej kameralny charakter | bardziej instytucjonalny | pośredni model |
rozwiązanie szczególnie dla małych gmin | głównie większe placówki | uzupełniająca forma opieki |
Ministerstwo nie ukrywa, że nowe rozwiązanie ma przede wszystkim uzupełnić istniejący system, a nie zastąpić żłobki. Rodzice nadal będą mogli wybierać pomiędzy różnymi formami opieki, dostosowując je do miejsca zamieszkania i swoich potrzeb.
Kto będzie mógł prowadzić punkt opieki dziennej? Czy gminy będą miały taki obowiązek?
Projekt przewiduje, że punkty opieki dziennej będą mogły prowadzić zarówno jednostki samorządu terytorialnego, jak i podmioty prywatne oraz osoby prowadzące działalność gospodarczą. Oznacza to, że podobnie jak obecnie w przypadku żłobków, nie będzie jednego modelu organizacyjnego. Dla wielu gmin może to być atrakcyjna alternatywa wobec budowy pełnowymiarowego żłobka. W miejscowościach, gdzie liczba dzieci jest niewielka, uruchomienie kameralnego punktu może okazać się rozwiązaniem znacznie łatwiejszym organizacyjnie i finansowo.
Ważne
Projekt nie nakłada jednak obowiązku tworzenia takich placówek. Samorządy otrzymają nową możliwość, ale decyzję o jej wykorzystaniu podejmą samodzielnie, analizując lokalne potrzeby mieszkańców.
Kto będzie pracował w punktach opieki dziennej? Jakie kwalifikacje będą wymagane?
Nowa forma opieki nie oznacza powstania nowego zawodu. W punktach opieki dziennej pracować będą dzienni opiekunowie, których kwalifikacje określa ustawa. Jednocześnie projekt przewiduje szeroką reformę wymagań wobec osób zajmujących się najmłodszymi dziećmi. Zmiany obejmują zarówno sposób zdobywania kwalifikacji, jak i obowiązek stałego podnoszenia kompetencji.
Opiekunowie będą uczestniczyć w nowych szkoleniach dotyczących standardów opieki, pracy z dziećmi oraz współpracy z rodzicami. Resort chce w ten sposób ujednolicić jakość opieki niezależnie od tego, czy dziecko uczęszcza do żłobka, klubu dziecięcego czy właśnie punktu opieki dziennej.
Projekt przewiduje również rozwiązania, które mają zwiększyć atrakcyjność tego zawodu. Opiekunowie zyskają m.in.
- prawo do płatnego czasu na podnoszenie kwalifikacji,
- ochronę przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych podczas wykonywania obowiązków,
- legitymację zawodową.
W uzasadnieniu ministerstwo wskazuje, że celem jest zatrzymanie doświadczonych pracowników i podniesienie prestiżu zawodu.
Jak będzie wyglądała opieka nad dzieckiem w punkcie opieki dziennej?
Projekt nie tworzy odrębnego programu zajęć dla nowych placówek. Zakłada jednak, że dzieci będą objęte takimi samymi standardami opieki, jakie obowiązują pozostałe instytucje opieki nad dziećmi do lat 3. Oznacza to, że opieka ma wspierać rozwój emocjonalny, społeczny i ruchowy dziecka. Duży nacisk położono na zabawę dostosowaną do wieku, budowanie relacji z opiekunami oraz współpracę z rodzicami. Minister właściwy do spraw rodziny będzie nadal określał szczegółowe standardy opieki w drodze rozporządzenia.
W praktyce można spodziewać się:
- codziennych zabaw ruchowych,
- zajęć rozwijających motorykę,
- aktywności plastycznych i muzycznych,
- czasu przeznaczonego na odpoczynek.
Placówki mają zachować kameralny charakter, dlatego rytm dnia będzie bardziej zbliżony do domowego niż w dużych instytucjach.
Czy w punktach opieki dziennej będzie wyżywienie i kto za nie zapłaci?
Placówki będą musiały zapewnić nieograniczony dostęp do wody pitnej, a żywienie będzie odbywać się zgodnie z normami opracowywanymi przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. Projekt przewiduje również możliwość przygotowania specjalnych posiłków dla dzieci z określonymi potrzebami zdrowotnymi. W wyjątkowych przypadkach rodzice będą mogli – po uzgodnieniu z placówką – dostarczać własne posiłki, jeżeli dziecko wymaga specjalistycznej diety.
Nowe przepisy uwzględniają także potrzeby matek karmiących piersią. Placówki będą zobowiązane do zapewnienia warunków umożliwiających przechowywanie i podawanie odciągniętego mleka kobiecego oraz stworzenia miejsca do karmienia dziecka.
Ile będzie kosztował punkt opieki dziennej? Czy rodzice dostaną dofinansowanie?
Projekt nie wprowadza jednolitego cennika dla całego kraju. Wysokość opłat będzie zależała od podmiotu prowadzącego punkt opieki dziennej – podobnie jak obecnie w przypadku wielu żłobków i klubów dziecięcych. Dobra wiadomość dla rodziców jest taka, że projekt dostosowuje przepisy do funkcjonowania świadczenia „aktywnie w żłobku”. Oznacza to, że po wejściu nowych regulacji punkty opieki dziennej mają zostać objęte systemem dofinansowania opieki nad dzieckiem. Dziś świadczenie wynosi do 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dzieci z niepełnosprawnością – do 1900 zł. Ostateczne warunki będą zależały od przyjęcia ustawy przez parlament.
W jakich godzinach będą działały punkty opieki dziennej?
Rodzice planujący powrót do pracy mogą zastanawiać się, czy nowe placówki będą funkcjonowały podobnie jak żłobki. Projekt nie określa sztywnych godzin otwarcia punktów opieki dziennej. O organizacji dnia i godzinach pracy będą decydować podmioty prowadzące placówki. Można jednak przypuszczać, że będą one dostosowywane do potrzeb lokalnych rodzin, zwłaszcza tam, gdzie nowe punkty mają ułatwić rodzicom aktywność zawodową.
Od kiedy będą działały punkty opieki dziennej? Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Projekt jest dopiero na początku ścieżki legislacyjnej. W najbliższych dniach posłowie przeprowadzą jego pierwsze czytanie. Następnie dokument trafi do prac komisji sejmowych, a później będzie procedowany przez Senat i podpisany przez Prezydenta. Rząd zakłada, że przepisy dotyczące punktów opieki dziennej wejdą w życie 1 stycznia 2028 r. W tym czasie samorządy, przedsiębiorcy i inni organizatorzy będą mogli przygotować się do tworzenia nowych placówek, a ministerstwo opracuje akty wykonawcze regulujące szczegółowe standardy ich funkcjonowania.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu