Trzynasta emerytura od kilku lat trafia do milionów Polaków. Wbrew potocznej nazwie nie jest to jednak świadczenie wyłącznie dla emerytów. Ustawa przewiduje znacznie szerszy katalog uprawnionych – obejmuje również osoby, które formalnie nie pobierają emerytury.
W praktyce oznacza to, że dodatkowy przelew z ZUS mogą otrzymać także renciści, osoby korzystające ze świadczeń przedemerytalnych czy niektórzy rodzice korzystający z programu „Mama 4+”. Nie jest to przypadek ani jednorazowy wyjątek. Wynika to wprost z przepisów regulujących tzw. dodatkowe roczne świadczenie pieniężne.
Kto dostanie 13. emeryturę oprócz emerytów? Ustawa wskazuje kilka grup
Choć nazwa sugeruje świadczenie wyłącznie dla seniorów, ustawa o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów wskazuje szeroki katalog osób uprawnionych. Kluczowe jest jedno kryterium: na 31 marca danego roku trzeba mieć prawo do jednego z określonych świadczeń.
Nie musi to być klasyczna emerytura. W przepisach wymieniono również inne świadczenia wypłacane przez ZUS lub inne instytucje systemu zabezpieczenia społecznego. W efekcie trzynastkę dostają także osoby, które:
- pobierają rentę z tytułu niezdolności do pracy,
- otrzymują rentę rodzinną po zmarłym członku rodziny,
- korzystają ze świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego,
- pobierają rentę socjalną,
- otrzymują rodzicielskie świadczenie uzupełniające („Mama 4+”),
- korzystają z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.
13. emerytura także dla dzieci? Tak działa renta rodzinna z ZUS
Jednym z mniej oczywistych przykładów jest renta rodzinna. To świadczenie przysługujące członkom rodziny po zmarłej osobie, która miała prawo do emerytury lub renty. W praktyce oznacza to, że 13. emeryturę mogą otrzymać także dzieci – na przykład uczniowie lub studenci pobierający rentę rodzinną po zmarłym rodzicu.
Takie sytuacje nie należą do rzadkości. Renta rodzinna przysługuje bowiem:
- dzieciom do ukończenia 16 lat,
- dzieciom uczącym się – do 25. roku życia,
- osobom niezdolnym do pracy, jeśli niezdolność powstała w młodym wieku.
Jeżeli więc osoba pobierająca rentę rodzinną spełnia warunki ustawowe w dniu 31 marca, otrzyma również dodatkowe roczne świadczenie pieniężne.
Wdowa i student mogą dostać jedną 13. emeryturę. ZUS dzieli ją między uprawnionych
Przepisy prowadzą czasem do sytuacji, które dla wielu osób są zaskakujące. Wyobraźmy sobie rodzinę, w której po śmierci ojca rentę rodzinną otrzymują:
- wdowa,
- student uczący się na uczelni.
W takiej sytuacji oboje mają prawo do udziału w trzynastej emeryturze przypisanej do tej renty rodzinnej. Świadczenie jest wówczas dzielone między osoby uprawnione. Więcej na temat sytuacji podziału trzynastki piszemy w artykule: ZUS podzieli 13. emeryturę. Niektórzy seniorzy dostaną tylko część kwoty.
Nie tylko renciści i seniorzy. Te mniej znane grupy też dostaną 13. emeryturę
Choć w praktyce najczęściej o 13. emeryturze mówi się w kontekście emerytów, rencistów czy osób na świadczeniu przedemerytalnym, przepisy obejmują także kilka mniej licznych grup. Ustawa przewiduje bowiem, że dodatkowe roczne świadczenie pieniężne przysługuje również osobom korzystającym ze specjalnych systemów zabezpieczenia społecznego.
Dotyczy to m.in.:
- osób pobierających świadczenia kombatanckie i świadczenia dla ofiar represji wojennych i powojennych,
- cywilnych niewidomych ofiar działań wojennych, którym przysługuje specjalne świadczenie pieniężne,
- części osób korzystających z systemów zaopatrzeniowych służb mundurowych i wojska,
- beneficjentów rent strukturalnych w rolnictwie.
W praktyce oznacza to, że katalog osób uprawnionych do trzynastej emerytury jest znacznie szerszy, niż sugeruje sama nazwa świadczenia. Kluczowe pozostaje jednak jedno kryterium: prawo do jednego z wymienionych świadczeń musi istnieć w dniu 31 marca danego roku.
Ile wynosi 13. emerytura w 2026 roku? ZUS wypłaci ok. 1970 zł brutto
Wysokość dodatkowego świadczenia nie zależy od wysokości emerytury czy renty. Ustawa przewiduje jedną kwotę dla wszystkich uprawnionych. 13. emerytura odpowiada wysokości najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku i w tym roku wynosić ona ma około 1970,60 zł brutto.
Oznacza to, że identyczną kwotę otrzymują zarówno osoby pobierające minimalne świadczenia, jak i osoby z dużo wyższymi emeryturami lub rentami. Inaczej jest w przypadku 14. emerytury - tutaj każdy senior i uprawniony otrzyma inną kwotę.
Czy trzeba składać wniosek o 13. emeryturę? ZUS wypłaci ją automatycznie
Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne wypłacane jest automatycznie. Osoby uprawnione nie muszą składać żadnego wniosku. ZUS lub inny właściwy organ wypłaca trzynastkę z urzędu, razem z regularnym świadczeniem. Najczęściej następuje to w kwietniu, w terminie wypłaty emerytury lub renty. Szczegółowy harmonogram wypłat znajdziesz w artykule:
Podstawa prawna
Ustawa z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz.U. 2021 poz. 1808 z późn. zm.), w szczególności art. 2–6.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu