Nauczyciel akademicki może skorzystać z płatnego urlopu naukowego na badania, przygotowanie doktoratu, staż zagraniczny albo udział w konferencji. W określonych przypadkach urlop może trwać nawet rok, a przy pracy nad rozprawą doktorską – do trzech miesięcy. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest to uprawnienie przyznawane automatycznie. Ostateczną decyzję podejmuje rektor, ale jeśli decyzja będzie pozytywna, pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia podczas urlopu.
Płatny urlop naukowy dla nauczyciela akademickiego: rok albo 3 miesiące z zachowaniem wynagrodzenia
Zasady udzielania płatnych urlopów naukowych określa art. 130 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepisy obejmują nauczycieli akademickich zatrudnionych zarówno w uczelniach publicznych, jak i niepublicznych. O urlop może ubiegać się nauczyciel akademicki niezależnie od zajmowanego stanowiska i rodzaju umowy o pracę. W przypadku urlopu przeznaczonego na prowadzenie badań naukowych konieczne jest jednak posiadanie co najmniej stopnia doktora. Urlop może zostać udzielony w celu:
- przeprowadzenia badań naukowych,
- przygotowania rozprawy doktorskiej,
- odbycia za granicą kształcenia,
- odbycia stażu naukowego lub dydaktycznego,
- udziału w konferencji,
- przeprowadzenia kwerendy,
- odbycia wizyty studyjnej,
- realizacji innej działalności naukowej za granicą,
- udziału we wspólnych badaniach z podmiotem zagranicznym,
- udziału w badaniach prowadzonych z Centrum Łukasiewicz lub instytutem Sieci Łukasiewicz.
Ważne
Tutaj rodzi się ciekawe pytanie: czy każdy pracownik powinien mieć prawo do takiego urlopu, aby rozwijać się w swoim zawodzie? Nie chodzi o urlop szkoleniowy, ale taki, który pozwoli nabyć nowe umiejętności, poznać środowisko z danej branży, przygotować jakiś projekt czy po prostu rozwinąć określone kompetencji.
Roczny urlop dla doktora na badania
Najdłuższy urlop naukowy przysługuje nauczycielowi akademickiemu posiadającemu co najmniej stopień doktora. Rektor może udzielić mu płatnego urlopu w łącznym wymiarze do jednego roku w okresie siedmiu lat zatrudnienia w danej uczelni. Urlop nie musi być wykorzystany w całości jednorazowo. Możliwe jest podzielenie go na krótsze części, jeżeli pozwalają na to przepisy wewnętrzne uczelni oraz zgoda rektora.
Ważne
Celem takiego urlopu jest przeprowadzenie badań naukowych. W praktyce chodzi nie tylko o samo prowadzenie badań, lecz także o zwolnienie nauczyciela z innych obowiązków, które mogłyby utrudniać realizację projektu. Dotyczy to przede wszystkim zajęć dydaktycznych i zadań organizacyjnych.
Przykład
Nauczyciel akademicki Anita Z. zatrudniona na jednej z publicznych uczelni, ze stopniem doktora - jako adiunkt, planuje kilkuetapowe badania, wymagające pracy w archiwach oraz wyjazdów do zagranicznych ośrodków naukowych. Może zawnioskować o roczny urlop naukowy, ale także podzielić go na przykład na dwa sześciomiesięczne okresy albo kilka krótszych części. Prowadzone badania przyczynią się do napisania monografii co umożliwi ubieganie się o stopień doktora habilitowanego. Korzyść z urlopu jest więc dwuwymiarowa - i dla doktor i dla uczelni. Ostateczny sposób wykorzystania urlopu zależy od decyzji rektora i regulaminu obowiązującego w uczelni.
Płatny urlop naukowy dla nauczyciela akademickiego: do trzech miesięcy na przygotowanie doktoratu
Nauczyciel akademicki przygotowujący rozprawę doktorską może otrzymać płatny urlop naukowy w wymiarze do trzech miesięcy. Urlop może zostać przeznaczony między innymi na:
- opracowanie wyników badań,
- przygotowanie kolejnych części rozprawy,
- analizę literatury,
- uporządkowanie materiałów,
- konsultacje naukowe,
- przygotowanie pracy do złożenia i dalszego postępowania doktorskiego.
Przepisy nie wymagają, aby rozprawa doktorska została ukończona w czasie trwania urlopu. Istotne jest to, aby urlop rzeczywiście służył przygotowaniu doktoratu. To rozwiązanie dotyczy wyłącznie osoby zatrudnionej jako nauczyciel akademicki. Pracownik uczelni, który nie ma takiego statusu, może korzystać z odrębnych uprawnień związanych z przygotowaniem lub obroną rozprawy doktorskiej.
Płatny urlop na staż, konferencję lub kwerendę za granicą
Nauczyciel akademicki może również otrzymać płatny urlop w związku z działalnością naukową lub dydaktyczną poza Polską. Taki urlop może obejmować między innymi: udział w zagranicznym kształceniu, staż naukowy, staż dydaktyczny, udział w konferencji, wizytę studyjną, kwerendę naukową, realizację wspólnych badań, inną formę działalności naukowej.
W przypadku tego rodzaju urlopu ustawa nie określa jednego maksymalnego wymiaru. Czas powinien odpowiadać celowi wyjazdu i zostać zaakceptowany przez rektora.
Urlop jest płatny, ale wyjazd nie zawsze jest finansowany
Zachowanie wynagrodzenia nie oznacza automatycznie, że uczelnia pokryje wszystkie koszty wyjazdu. Sam art. 130 ustawy nie nakłada na pracodawcę obowiązku finansowania: biletów, zakwaterowania, opłat konferencyjnych, wyżywienia, kosztów udziału w stażu, wydatków związanych z prowadzeniem badań. Takie koszty mogą zostać pokryte z grantu, programu stypendialnego, środków uczelni albo na podstawie jej wewnętrznych zasad. Konieczne jest jednak odrębne ustalenie źródła finansowania.
Urlop na badania z Centrum Łukasiewicz
Odrębny rodzaj płatnego urlopu przewidziano dla nauczycieli akademickich uczestniczących we wspólnych badaniach prowadzonych z: Centrum Łukasiewicz, instytutem Sieci Łukasiewicz. Przepisy nie wskazują maksymalnego czasu trwania takiego urlopu. Rektor może ustalić jego długość, biorąc pod uwagę harmonogram i zakres badań. Rozwiązanie ma ułatwiać naukowcom czasowe zaangażowanie w projekty realizowane wspólnie z instytutami badawczymi, bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia w macierzystej uczelni.
Płatny urlop naukowy dla nauczyciela akademickiego: rok albo 3 miesiące z zachowaniem wynagrodzenia. Czy rektor musi udzielić urlopu?
Przepis art. 130 wskazuje, że rektor "może udzielić" urlopu, zatem może nie oznacza, że musi. Oznacza to, że nie jest on przyznawany automatycznie po samym złożeniu wniosku. Szczegółowe zasady i tryb udzielania urlopów powinny wynikać z regulaminu pracy lub innych przepisów wewnętrznych uczelni. Regulamin może określać między innymi:
- termin składania wniosków,
- wymagane dokumenty,
- sposób przedstawienia planu badań,
- zasady dzielenia urlopu na części,
- warunki wyjazdu zagranicznego,
- przesłanki odmowy.
Rektor może uwzględniać także potrzeby organizacyjne uczelni. Przykładowo, nieobecność kilku nauczycieli akademickich w tym samym czasie może utrudnić realizację zajęć. Uczelnia powinna jednak stosować przejrzyste i znane pracownikom zasady.
Jak złożyć wniosek o płatny urlop?
Wniosek kieruje się do rektora. Powinien on zawierać przede wszystkim: wskazanie rodzaju urlopu, proponowany termin, cel urlopu, opis planowanych badań lub innej aktywności, uzasadnienie, informację o miejscu realizacji badań lub stażu. W zależności od celu urlopu mogą być potrzebne dodatkowe dokumenty, na przykład: potwierdzenie przyjęcia na staż, zaproszenie na konferencję, program kształcenia, potwierdzenie współpracy z zagranicznym podmiotem, harmonogram badań, dokument potwierdzający udział w projekcie Łukasiewicz. Wniosek warto złożyć z wyprzedzeniem, aby uczelnia mogła zorganizować zastępstwa i zapewnić ciągłość zajęć.
Ile wynosi wynagrodzenie podczas urlopu?
Wynagrodzenie za czas urlopu naukowego oblicza się na takich zasadach jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. W praktyce nauczyciel otrzymuje pensję, którą otrzymywałby, gdyby w tym czasie pracował. Zmienne składniki wynagrodzenia ustala się na podstawie średniej z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Jeżeli pracownik był zatrudniony krócej, bierze się pod uwagę cały okres zatrudnienia.
Ważne
Oznacza to, że określenie „100 proc. płatny urlop” należy rozumieć jako zachowanie wynagrodzenia według zasad urlopowych. Kwota może uwzględniać między innymi średnią wysokość zmiennych dodatków, a nie wyłącznie pensję zasadniczą z ostatniego miesiąca.
Urlop wlicza się do stażu pracy
Okres płatnego urlopu naukowego jest wliczany do okresów, od których zależą uprawnienia pracownicze. Nie powoduje więc przerwania zatrudnienia ani utraty ciągłości stażu. Podobne zasady dotyczą płatnego urlopu dla poratowania zdrowia. W obu przypadkach nauczyciel akademicki pozostaje zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie, mimo że czasowo nie wykonuje wszystkich standardowych obowiązków.
Jakie obowiązki są zawieszone podczas urlopu?
Urlop naukowy powinien umożliwić skoncentrowanie się na celu, dla którego został przyznany. Zwykle oznacza to zwolnienie z prowadzenia zajęć dydaktycznych. Dotyczy to także kształcenia doktorantów, ponieważ jest ono zaliczane do obowiązków dydaktycznych. W czasie urlopu nauczyciel nie powinien więc prowadzić regularnych zajęć ani realizować zadań, które kolidują z celem urlopu. Nie każda aktywność organizacyjna musi być jednak wykluczona. Możliwy może być na przykład udział w pracach organów kolegialnych uczelni, pełnienie funkcji promotora albo recenzenta. Taka aktywność powinna jednak mieć ograniczony zakres i nie może prowadzić do faktycznego zastąpienia urlopu zwykłą pracą.
Płatny urlop naukowy a urlop zdrowotny
Płatny urlop naukowy i urlop dla poratowania zdrowia są różnymi uprawnieniami. Urlop naukowy służy rozwojowi naukowemu, prowadzeniu badań, przygotowaniu doktoratu lub udziałowi w wydarzeniach naukowych. Urlop zdrowotny jest natomiast przeznaczony na leczenie i wymaga orzeczenia lekarza medycyny pracy. Podczas urlopu zdrowotnego obowiązuje zakaz podejmowania pracy zarobkowej. Przy urlopie naukowym najważniejsze jest realizowanie celu wskazanego we wniosku i decyzji rektora oraz przestrzeganie zasad obowiązujących w uczelni.
Płatny urlop naukowy przysługuje nauczycielom akademickim zatrudnionym w uczelniach publicznych i niepublicznych. Osoba ze stopniem doktora może otrzymać do roku urlopu na badania w okresie siedmiu lat zatrudnienia w danej uczelni. Nauczyciel przygotowujący rozprawę doktorską może skorzystać z urlopu do trzech miesięcy. Płatny urlop może również obejmować zagraniczny staż, konferencję, kwerendę, wizytę studyjną lub wspólne badania z Centrum Łukasiewicz. Wynagrodzenie oblicza się jak za urlop wypoczynkowy, a okres urlopu wlicza się do stażu pracy. Urlop nie jest jednak przyznawany automatycznie – decyzję podejmuje rektor na zasadach określonych w ustawie i regulaminie uczelni.
Podstawa prawna
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r., t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1571
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu