ZUS podniesie wypłaty od 1 stycznia. Ci seniorzy dostaną nawet kilkaset złotych więcej

Mechanizm renty wdowiej działa od 1 lipca 2025 roku. Nie jest to odrębne świadczenie wypłacane obok emerytury, lecz szczególna zasada pozwalająca łączyć rentę rodzinną po zmarłym małżonku z własną emeryturą albo innym świadczeniem emerytalno-rentowym.

Do końca 2026 roku osoba spełniająca warunki może pobierać jedno świadczenie w pełnej wysokości oraz 15 proc. drugiego. Od 1 stycznia 2027 roku udział częściowy zwiększy się do 25 proc. Taką datę wskazuje zarówno Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i obowiązująca ustawa z 26 lipca 2024 roku.

Zmiana nie oznacza przy tym, że cała renta wdowia zostanie podwyższona o 10 proc. Wzrośnie jedynie część świadczenia wypłacanego obecnie w wysokości 15 proc. Dlatego wysokość rzeczywistej korzyści będzie zależała przede wszystkim od kwoty właśnie tego świadczenia.

Dwa warianty wypłaty renty wdowiej od stycznia

Obecnie uprawniony może otrzymywać 100 proc. własnej emerytury lub renty oraz 15 proc. renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Drugim rozwiązaniem jest pobieranie całej renty rodzinnej oraz 15 proc. własnego świadczenia.

Od 1 stycznia 2027 roku proporcje zmienią się odpowiednio na 100 proc. i 25 proc. Osoba uprawniona nadal będzie mogła korzystać z wariantu pozwalającego na wypłatę całej renty rodzinnej i części własnego świadczenia albo całego własnego świadczenia i części renty rodzinnej.

W praktyce wzrost wypłaty wynikający wyłącznie ze zmiany wskaźnika z 15 do 25 proc. odpowiada 10 proc. wartości świadczenia pobieranego częściowo. Jest jednak jeden istotny wyjątek: łączna kwota nie może przekroczyć ustawowego maksimum.

Podwyżka renty wdowiej nawet o kilkaset złotych miesięcznie

Skalę zmiany dobrze pokazują konkretne wyliczenia. Jeżeli emerytura wynosi 3000 zł brutto, a renta rodzinna 2400 zł brutto i to właśnie emerytura jest pobierana w pełnej wysokości, obecnie do 3000 zł doliczane jest 15 proc. renty rodzinnej, czyli 360 zł. Łączna wypłata wynosi zatem 3360 zł brutto.

Od 1 stycznia 2027 roku 25 proc. świadczenia wynoszącego 2400 zł to 600 zł. Łączna wypłata wzrośnie więc do 3600 zł brutto. Różnica wyniesie 240 zł miesięcznie, czyli 2880 zł brutto w skali 12 miesięcy.

Przy wyższych świadczeniach wzrost będzie odpowiednio większy. W przypadku emerytury w wysokości 4000 zł i renty rodzinnej wynoszącej 3000 zł obecnie 15-procentowa część renty to 450 zł. Łącznie daje to 4450 zł brutto. Po zwiększeniu udziału do 25 proc. dodatkowa część wzrośnie do 750 zł, a cała wypłata do 4750 zł brutto. Oznacza to różnicę wynoszącą 300 zł miesięcznie, a więc 3600 zł brutto rocznie.

Takie wyliczenia są jednak prawidłowe tylko wtedy, gdy łączna kwota nie przekracza ustawowej granicy.

Limit renty wdowiej na poziomie 5935,47 zł

Ustawa przewiduje maksymalną wysokość świadczeń wypłacanych w zbiegu. Nie mogą one przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury.

Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Oznacza to, że obowiązujący obecnie limit renty wdowiej to 5935,47 zł brutto miesięcznie.

Jeżeli suma świadczeń przekracza ten próg, wypłata jest zmniejszana o wartość przekroczenia. Przykładowo, gdyby po zastosowaniu 25-procentowego udziału drugiego świadczenia wyliczona suma wyniosła 6200 zł, przy limicie 5935,47 zł nie zostałoby wypłacone pełne 6200 zł.

Ma to szczególne znaczenie dla osób już znajdujących się blisko górnej granicy. W ich przypadku zmiana z 15 do 25 proc. może przynieść znacznie mniejszą korzyść niż wynikałoby z prostego pomnożenia drugiego świadczenia przez dodatkowe 10 proc. Jeżeli świadczeniobiorca już wykorzystuje cały dopuszczalny limit, sama zmiana procentowego udziału drugiego świadczenia nie musi zwiększyć faktycznej wypłaty.

KRUS potwierdził, że od 1 stycznia 2027 roku podwyżka zostanie dokonana przy obowiązującym limicie 5935,47 zł. Próg ten nie wzrośnie wraz ze zmianą udziału świadczenia z 15 do 25 proc. Kolejna zmiana limitu nastąpi dopiero w związku z marcową waloryzacją najniższej emerytury. Jej ostatecznej wartości nie można obecnie przesądzać.

Automatyczne przeliczenie renty wdowiej bez nowego wniosku

Dla osób, które już mają ustalone prawo do renty wdowiej, istotna jest jeszcze jedna kwestia. Zwiększenie udziału drugiego świadczenia nie wymaga składania kolejnego wniosku tylko z powodu zmiany wskaźnika.

Organy emerytalno-rentowe mają dokonać przeliczenia z urzędu. KRUS wprost poinformował, że od stycznia 2027 roku podniesie udział drugiego świadczenia z 15 do 25 proc. wszystkim uprawnionym bez konieczności ponownego występowania o wypłatę. Analogiczny mechanizm dotyczy świadczeń obsługiwanych przez ZUS.

Nie oznacza to jednak, że każda wdowa lub każdy wdowiec automatycznie otrzymuje rentę wdowią. Automatyczne jest zwiększenie procentu w przypadku osób, które już nabyły prawo do wypłaty świadczeń w zbiegu. Osoba, która spełnia warunki, lecz wcześniej nie wystąpiła o rentę wdowią, musi złożyć odpowiedni wniosek.

Warunki przyznania renty wdowiej przez ZUS

Prawo do łączenia świadczeń nie wynika wyłącznie z faktu pozostawania wdową albo wdowcem. Przepisy określają kilka warunków, które muszą zostać spełnione łącznie.

Kobieta musi mieć co najmniej 60 lat, a mężczyzna 65 lat. Osoba ubiegająca się o rentę wdowią musi ponadto pozostawać ze zmarłym małżonkiem we wspólności małżeńskiej do dnia jego śmierci.

Prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku musi zostać nabyte nie wcześniej niż po ukończeniu 55 lat w przypadku kobiety albo 60 lat w przypadku mężczyzny. Jednocześnie osoba pobierająca świadczenia w zbiegu nie może pozostawać w nowym związku małżeńskim. Zawarcie kolejnego małżeństwa oznacza ustanie prawa do renty wdowiej.

Wymagane jest również posiadanie prawa do dwóch świadczeń, które mają zostać połączone. Jeżeli zainteresowany ma przyznaną własną emeryturę, ale nie ma jeszcze ustalonego prawa do renty rodzinnej, najpierw musi wystąpić o rentę rodzinną.

Wypłaty nie muszą pochodzić z jednego systemu. W obsłudze renty wdowiej mogą uczestniczyć między innymi ZUS, KRUS, Wojskowe Biuro Emerytalne, Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA oraz Biuro Emerytalne Służby Więziennej.

Wniosek ERWD dla nowych świadczeniobiorców

Osoby, które dotychczas nie korzystają z renty wdowiej, mimo że spełniają ustawowe warunki, powinny złożyć wniosek ERWD o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną.

Po upływie początkowego okresu wdrażania rozwiązania obowiązuje zasada, zgodnie z którą osoba spełniająca warunki nabywa prawo do łącznej wypłaty od miesiąca zgłoszenia wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia spełnienia wszystkich wymaganych przesłanek. Zwlekanie ze złożeniem ERWD może więc oznaczać utratę pieniędzy za wcześniejsze miesiące.

W przypadku ZUS wniosek może zostać przekazany elektronicznie albo złożony za pośrednictwem dostępnych kanałów obsługi Zakładu. Jeżeli ZUS posiada już dokumenty potrzebne do ustalenia prawa do obu świadczeń, nie ma potrzeby ponownego dostarczania tych samych danych.

Prawie milion osób z rentą wdowią

Skala programu jest już znacząca. Z najnowszych opublikowanych przez ZUS danych wynika, że w czerwcu 2026 roku świadczenia w ramach renty wdowiej pobierało 993,4 tys. osób. Od początku funkcjonowania rozwiązania przynajmniej jedną wypłatę otrzymało około 1,1 mln wdów i wdowców.

Od stycznia do czerwca 2026 roku ZUS wypłacił w ramach tego mechanizmu ponad 22,8 mld zł. Z tej kwoty 1,93 mld zł stanowiły dodatkowe pieniądze wynikające z doliczenia 15 proc. drugiego świadczenia.

Przeciętna łączna wypłata w czerwcu 2026 roku wynosiła 3949,43 zł. Średnia kwota uzyskiwana dzięki 15-procentowej części drugiego świadczenia wyniosła natomiast 379,10 zł miesięcznie.

Czysto matematyczne przeliczenie tej średniej na udział 25-procentowy dawałoby około 631,83 zł, czyli o około 252,73 zł więcej. Nie można jednak traktować tej kwoty jako prognozy podwyżki dla konkretnego świadczeniobiorcy. Indywidualny wynik zależy od wysokości obu świadczeń, wybranego wariantu ich połączenia oraz od tego, czy suma nie zostanie ograniczona przez ustawowy limit.

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Renta wdowia. Dziś 15%, od przyszłego roku już 25%”, 12 sierpnia 2026 r. – dane o 993,4 tys. świadczeniobiorców, przeciętnej wypłacie 3949,43 zł, średnim dodatku 379,10 zł i zasadach obowiązujących od 2027 r.

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje dotyczące obsługi wniosków o wypłatę świadczeń łącznie z rentą rodzinną – zasady ustalania prawa do świadczenia i termin jego wypłaty.
• Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, „Od stycznia 2027 r. KRUS podwyższy renty wdowie”, 8 lipca 2026 r. – potwierdzenie automatycznego przeliczenia z 15 do 25 proc. i limitu 5935,47 zł.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, informacje o zasadach renty wdowiej i wzroście części drugiego świadczenia do 25 proc. od 2027 r.
• Ministerstwo Finansów, informacje o projekcie budżetu państwa na 2027 r. – finansowanie renty wdowiej z uwzględnieniem zwiększenia udziału drugiego świadczenia z 15 do 25 proc.
• Bankier.pl, 12 sierpnia 2026 r. – dane ZUS dotyczące prawie miliona osób pobierających rentę wdowią i ponad 22,8 mld zł wypłat w pierwszym półroczu 2026 r.
• Business Insider Polska, 12 sierpnia 2026 r. – dane dotyczące liczby beneficjentów, przeciętnej wypłaty oraz limitu renty wdowiej.
• Rzeczpospolita – informacje dotyczące automatycznego przeliczenia świadczeń od 1 stycznia 2027 r. oraz obowiązującego limitu.