Emerytura minimalna może się zmienić. 20 lub 25 lat stażu już nie wystarczy? Projekt jest już w Sejmie

Projekt RPW/31544/2026 wpłynął do Sejmu 18 września 2026 r., a przedstawicielem wnioskodawców z ramienia posłów Konfederacji oraz koła Demokracja Bezpośrednia został poseł Ryszard Wilk. Na 21 września projekt nie ma jeszcze numeru druku i znajduje się na bardzo wczesnym etapie: został skierowany do opinii Biura Legislacyjnego oraz Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji.

Emerytura minimalna 2026. Projekt wprowadza próg 120 150 zł składek obok 20 i 25 lat stażu

Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. ZUS potwierdza, że gwarancja minimalnej emerytury jest związana z wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym: co najmniej 20 lat w przypadku kobiety i 25 lat w przypadku mężczyzny. Poselski projekt ustawy pozostawia wymagany wiek i staż, lecz dodaje kryterium, którego obecnie w art. 87 ust. 1 ustawy emerytalnej nie ma. Ubezpieczony musiałby wykazać odpowiednio wysoką zwaloryzowaną wartość składek emerytalnych zapisaną na swoim koncie. Projekt określa próg jako równowartość 25-krotności minimalnego wynagrodzenia pracowników. Autorzy przyjmują w uzasadnieniu obowiązującą w 2026 r. płacę minimalną w wysokości 4806 zł i na tej podstawie wyliczają próg na 120 150 zł.

Gdyby projekt wszedł w życie w zaproponowanym kształcie, przy podwyższaniu świadczenia do ustawowego minimum trzeba byłoby więc sprawdzić jednocześnie:

• wiek emerytalny – 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny;
• staż składkowy i nieskładkowy – odpowiednio co najmniej 20 albo 25 lat;
• stan zwaloryzowanych składek na koncie – co najmniej równowartość 25 minimalnych wynagrodzeń.

Dopiero spełnienie wszystkich wymaganych przesłanek otwierałoby drogę do podwyższenia odpowiednio niskiej emerytury do poziomu gwarantowanego minimum.

Kogo objąłby próg 120 150 zł składek? Projekt dotyczy także Polaków

Uzasadnienie projektu koncentruje się w znacznej części na cudzoziemcach, a szczególnie na osobach korzystających z koordynacji zabezpieczenia społecznego między Polską a Ukrainą. Projektodawcy deklarują, że chcą ograniczyć ryzyko nadużyć oraz zjawisko, które określają mianem „turystyki emerytalnej”. Treść projektowanego przepisu ma jednak znaczenie szersze. W nowym art. 87 ust. 1 nie zapisano, że próg składkowy ma obowiązywać wyłącznie cudzoziemców, obywateli Ukrainy albo osoby korzystające z umów międzynarodowych. Warunek odnosi się do ubezpieczonego. W uzasadnieniu sami autorzy projektu stwierdzają, że regulacje „w takiej samej mierze dotyczą obywateli polskich”.

Zobacz również

ZUS może wypłacać 1483,87 zł miesięcznie nawet przez 3 lata. Trzeba spełnić konkretny warunek

Zapisz na później

Emerytura minimalna dla cudzoziemców. Autorzy projektu opisują świadczenie 13,86 zł i dopłatę 1539,49 zł

Jednym z powodów proponowanej zmiany są zasady dotyczące osób, które pracowały w Polsce i za granicą. Autorzy projektu wskazują przede wszystkim na obowiązującą od 2014 r. umowę Polski z Ukrainą, która pozwala uwzględniać okresy ubezpieczenia przebyte w obu państwach przy ustalaniu uprawnień. Trzeba jednak rozdzielić dwie kwestie: krótki okres pracy w Polsce nie daje automatycznie prawa do 1978,49 zł polskiej emerytury, a podwyższenie świadczeń do poziomu minimalnego wymaga spełnienia dodatkowych warunków.

W uzasadnieniu posłowie opisują przypadek obywatelki Ukrainy, której emerytura wypracowana w Polsce miała wynosić 13,86 zł miesięcznie. Według przytoczonych przez nich danych miesięczna dopłata wyniosła 1539,49 zł, a wyrównanie za wcześniejszy okres przekroczyło 73 tys. zł. To jednostkowy przykład wskazany przez wnioskodawców, nie typowa wysokość świadczenia otrzymywanego przez cudzoziemców.

Autorzy projektu podają też, że w lipcu 2026 r. z wyrównania do poziomu minimalnej emerytury korzystało 13,1 tys. cudzoziemców, w tym 1,5 tys. obywateli Ukrainy, a w 2025 r. dopłaty dla cudzoziemców miały wynieść łącznie 123,5 mln zł. Nie oznacza to jednak, że tyle FUS zaoszczędzi po proponowanej zmianie. Wnioskodawcy szacują jej krótkoterminowy efekt na około 1 mln zł oszczędności rocznie, natomiast większe oszczędności w przyszłości przedstawiają jako prognozę związaną z ograniczeniem wzrostu wydatków.

Ile trzeba pracować, żeby zgromadzić 120 150 zł składek w ZUS? Autorzy podają 10 lat i 8 miesięcy

W uzasadnieniu autorzy przedstawiają symulację. Według ich wyliczenia osoba pracująca za obecną płacę minimalną potrzebowałaby 128 miesięcy, czyli 10 lat i 8 miesięcy, aby osiągnąć wskazany poziom składek. Jednocześnie zastrzegają, że ze względu na waloryzację składek oraz wzrost wynagrodzenia minimalnego faktyczny okres może być krótszy. Tego wyliczenia nie należy więc czytać jako nowego wymogu „10 lat i 8 miesięcy pracy w Polsce”. Ustawa nie zapisuje takiego okresu. Ustanawia próg wartości zwaloryzowanych składek, który zależy od 25-krotności płacy minimalnej. Ma to jeszcze jedną konsekwencję: nominalna granica nie zostałaby zamrożona na poziomie 120 150 zł. Jeżeli rośnie wynagrodzenie minimalne, rośnie również kwota odpowiadająca jego 25-krotności.

Zobacz również

ZUS przyspiesza wypłaty emerytur w październiku. Część seniorów dostanie dwa przelewy

Czy nowy warunek emerytury minimalnej objąłby trwające postępowania w ZUS?

W projekcie znalazł się jeszcze jeden przepis, który może mieć duże znaczenie dla zainteresowanych osób. Art. 2 przewiduje, że nowe brzmienie art. 87 ust. 1 byłoby stosowane także do postępowań w sprawie podwyższenia emerytury, które rozpoczęły się przed wejściem ustawy w życie, lecz do tego dnia nie zostały zakończone. Wyobraźmy sobie więc osobę, której sprawa o podwyższenie świadczenia już trwa. Jeżeli ustawa weszłaby w życie przed zakończeniem tego postępowania, ZUS stosowałby wobec niej proponowane nowe brzmienie przepisu. Projekt przewiduje jednocześnie 14-dniowe vacatio legis, liczone od ogłoszenia ustawy. Nie można jednak dziś wskazać daty rozpoczęcia obowiązywania nowych zasad, ponieważ proces legislacyjny znajduje się dopiero na początkowym etapie.

Kiedy może zmienić się emerytura minimalna? Projekt RPW/31544/2026 jest na początku prac w Sejmie

Status projektu wymaga szczególnego podkreślenia. 21 września 2026 r. proponowany próg 120 150 zł nie obowiązuje. ZUS nadal stosuje dotychczasowe przepisy. Na stronie Sejmu dokument znajduje się w kategorii „Wniesione projekty ustaw, którym jeszcze nie został nadany nr druku”. Marszałek Sejmu skierował go 18 września do opinii Biura Legislacyjnego, a także do Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji; 21 września został skierowany również do opinii dotyczącej OSR. Na obecnym etapie projekt czeka więc na wstępną ocenę. Sejm wyjaśnia, że opinie dotyczą m.in. zgodności projektu z prawem UE oraz formalnych elementów uzasadnienia. Jeśli pojawią się wątpliwości prawne, Marszałek Sejmu może skierować projekt do Komisji Ustawodawczej.

Dalsza droga projektu może obejmować nadanie numeru druku, skierowanie do pierwszego czytania, prace komisji, kolejne czytania i głosowanie w Sejmie. Ewentualnie uchwalona ustawa trafia następnie do Senatu, a później do Prezydenta RP. Na każdym z tych etapów przepisy mogą zostać zmienione, a projekt może również nie zakończyć procesu legislacyjnego uchwaleniem ustawy.

Podstawa prawna i źródła

1. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, RPW/31544/2026
2. Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – w szczególności art. 85 i art. 87; tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.
3. Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym, sporządzona w Kijowie 18 maja 2012 r. – Dz.U. z 2013 r. poz. 1373.
4. Porozumienie administracyjne w sprawie stosowania Umowy między RP a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym, podpisane w Kijowie 18 maja 2012 r. – Dz.U. z 2013 r. poz. 1375; obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.
5. Ustawa z 10 października 2012 r. o ratyfikacji Umowy między RP a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym – Dz.U. z 2012 r. poz. 1378.