L4 od 1 stycznia 2027 r. Nowe zasady przy dwóch miejscach pracy i obowiązek pracownika

Od 1 stycznia 2027 r. zmienią się zasady wystawiania zwolnień lekarskich osobom, które mają więcej niż jeden tytuł do ubezpieczeń społecznych. Nowe przepisy pozwolą w określonych przypadkach korzystać z L4 w jednej pracy i nadal wykonywać drugą. Jest jednak warunek, o którym łatwo przeoczyć, a ustawa nakłada na ubezpieczonego także dodatkowy obowiązek.

Skrót artykułu

Zmiana wynika z ustawy z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Nowe rozwiązanie dotyczące kilku tytułów zacznie obowiązywać 1 stycznia 2027 r.

Dwie prace a L4 od 2027 r. Czy można być na zwolnieniu lekarskim w jednej i pracować w drugiej?

Dziś, jeśli ubezpieczony ma co najmniej dwa tytuły do ubezpieczeń społecznych i lekarz stwierdza niezdolność do pracy z powodu choroby, dotyczy ona każdego z tych tytułów. Dla każdego wystawia się odrębne zwolnienie. Od 1 stycznia 2027 r. ta zasada nadal będzie punktem wyjścia, ale pojawi się ważny wyjątek. Nowy art. 17 ust. 1d ustawy zasiłkowej pozwoli, aby lekarz na żądanie ubezpieczonego nie wystawił zwolnienia dotyczącego konkretnego tytułu, jeżeli ze względu na rodzaj tej pracy chory może ją nadal wykonywać. W efekcie możliwa będzie sytuacja, w której pracownik:

korzysta z L4 w jednym miejscu pracy, ponieważ stan zdrowia uniemożliwia mu wykonywanie tam obowiązków,
nadal pracuje z drugiego tytułu, jeśli charakter tej pracy pozwala na jej wykonywanie mimo choroby.

ZUS jako przykład wskazuje osobę zatrudnioną u jednego podmiotu na umowie o pracę, a u drugiego wykonującą umowę-zlecenie. Jeśli choroba uniemożliwia wykonywanie pierwszej pracy, lecz charakter drugiej pozwala ją kontynuować, od 2027 r. przepisy umożliwią pozostawienie drugiego tytułu poza zwolnieniem.

Chcesz pracować w drugim miejscu podczas L4? Od 2027 r. musisz zgłosić żądanie lekarzowi

W nowym przepisie szczególne znaczenie mają słowa „na żądanie ubezpieczonego”. Ustawa nie przewiduje więc mechanizmu, w którym każde zwolnienie przy kilku tytułach automatycznie obejmie tylko wybraną pracę. Jeżeli chory chce nadal wykonywać jedną ze swoich prac, musi zgłosić takie żądanie lekarzowi. Następnie znaczenie ma rodzaj wykonywanej pracy i to, czy pozwala on na jej dalsze świadczenie mimo stanu zdrowia, który powoduje niezdolność do innej pracy.

Wyobraźmy sobie osobę wykonującą dwie zupełnie różne prace. Pierwsza wymaga wielogodzinnego chodzenia i wysiłku fizycznego, druga polega na pracy przy komputerze. Uraz może uniemożliwić wykonywanie pierwszych obowiązków, choć nie musi wykluczać drugich. Nowe przepisy tworzą podstawę, aby w takiej sytuacji zwolnienie nie obejmowało obu aktywności.

Ważne

Sama praca zdalna nie daje jednak automatycznie prawa do pracy podczas L4. Ustawa odwołuje się do rodzaju pracy, dlatego każda sytuacja musi być oceniana w odniesieniu do konkretnej aktywności zawodowej i stanu zdrowia ubezpieczonego.

L4 w jednej pracy i praca w drugiej. Kogo trzeba poinformować od 2027 r.?

Ustawodawca wprowadza również obowiązek informacyjny, który może mieć duże znaczenie dla osób łączących kilka aktywności zawodowych. Jeżeli ubezpieczony skorzysta z nowego rozwiązania, będzie musiał poinformować płatnika składek uprawnionego do wypłaty zasiłków o okresie, na który otrzymał zwolnienie od pracy z innego tytułu. Nowe przepisy tworzą więc następujący mechanizm:

lekarz stwierdza niezdolność do określonej pracy,
ubezpieczony chce nadal wykonywać inną pracę i zgłasza lekarzowi odpowiednie żądanie,
rodzaj tej drugiej pracy musi pozwalać na jej wykonywanie,
ubezpieczony informuje właściwego płatnika składek o okresie L4 wystawionego z innego tytułu.

Obowiązek wynika bezpośrednio z nowego art. 17 ust. 1e ustawy zasiłkowej.

Zobacz również

NFZ bierze pod lupę kolejki do zabiegów. Od 1 października nowe zasady dla 15 grup, pacjenci dostaną SMS-y

Dwie prace, ale jeden okres zasiłkowy. Jak będzie liczony od 2027 r.?

W tej samej nowelizacji znalazł się przepis, który może mieć jeszcze większe znaczenie niż samo wykonywanie drugiej pracy. Od 1 stycznia 2027 r. niezależnie od liczby tytułów ubezpieczenia chorobowego ustalany będzie jeden okres zasiłkowy. Ustawodawca wpisuje do art. 9 ustawy zasiłkowej nowy ust. 4:

„Niezależnie od liczby tytułów ubezpieczenia chorobowego ustala się jeden okres zasiłkowy”.

Co szczególnie istotne, przepis wprost wskazuje, że zasada obejmuje również sytuację, w której ubezpieczony korzysta z opisanego wyżej wyjątku i pozostaje aktywny zawodowo w ramach innego tytułu. Kilka tytułów ubezpieczenia chorobowego nie będzie więc oznaczało kilku niezależnych okresów zasiłkowych. Przy ustalaniu okresu zasiłkowego licznik ma być jeden.

Czy od 2027 r. każdy będzie mógł pracować podczas zwolnienia lekarskiego?

Nie. Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa nadal przewiduje utratę prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia, gdy ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową w czasie orzeczonej niezdolności do pracy. Od 2027 r. dochodzi natomiast szczególne rozwiązanie dla osób posiadających co najmniej dwa tytuły do ubezpieczeń. ZUS podkreśla przy tym, że w pozostałym zakresie zasady wystawiania zwolnień lekarskich się nie zmieniają. Osoba mająca tylko jedno zatrudnienie nie będzie mogła potraktować nowych regulacji jako podstawy do wykonywania swojej zwykłej pracy podczas L4.

Kogo obejmą nowe zasady L4 od 1 stycznia 2027 r.? Etat, zlecenie i dwa tytuły ubezpieczenia

Przepisy mogą zainteresować przede wszystkim osoby, które podlegają ubezpieczeniom społecznym z co najmniej dwóch tytułów. Ustawa nie ogranicza nowego rozwiązania wyłącznie do klasycznego przypadku dwóch umów o pracę. ZUS wskazuje w swoich wyjaśnieniach m.in. przykład połączenia umowy o pracę i umowy-zlecenia. Najważniejsze pozostaje ustalenie, czy dana osoba spełnia warunki podlegania ubezpieczeniom z co najmniej dwóch tytułów oraz czy rodzaj drugiej pracy pozwala na jej wykonywanie mimo niezdolności do pracy stwierdzonej w odniesieniu do innego tytułu. Dlatego przed zastosowaniem nowych zasad znaczenie będą miały nie tylko liczba umów i ich nazwy, lecz także tytuły ubezpieczeniowe oraz charakter wykonywanych obowiązków.