Nominalna stawka CIT w Polsce wynosi 19%, ale – jak wynika z raportu Grant Thornton – rzeczywiste obciążenia podatkowe największych grup kapitałowych notowanych na GPW są znacznie wyższe. Średnia efektywna stawka podatkowa sięgnęła 33%, czyli niemal dwa razy więcej niż wynikałoby z przepisów ustawy. Autorzy raportu wskazują, że to nie jednorazowe odchylenie, lecz utrwalony trend wynikający ze złożoności systemu podatkowego, ograniczeń w rozliczaniu kosztów oraz struktury wyników finansowych firm.
Efektywna stawka podatkowa CIT największych grup kapitałowych notowanych na GPW w Warszawie to 33%, a nie 19%
Raport Grant Thornton „Podatkowa rzeczywistość Grup Kapitałowych” (edycja IV, grudzień 2025) pokazuje, że rzeczywiste obciążenia podatkowe największych firm w Polsce znacząco odbiegają od powszechnie znanej stawki CIT wynoszącej 19%. Już w części wprowadzającej autorzy raportu wskazują wprost: „33% wyniosła efektywna stawka podatkowa największych grup kapitałowych notowanych na GPW w Warszawie w 2024 r.”, co oznacza poziom istotnie wyższy od nominalnego opodatkowania przewidzianego w ustawie. Ten rozdźwięk pomiędzy stawką nominalną a realnym obciążeniem podatkowym stanowi jeden z głównych wątków całego opracowania i jest punktem wyjścia do dalszej analizy systemu podatkowego w Polsce.
Autorzy raportu bardzo mocno akcentują różnicę pomiędzy społecznym postrzeganiem systemu podatkowego a jego rzeczywistym działaniem. Wprost wskazują, że „W Polsce utrwaliło się przekonanie o stałej, 19-proc. stawce CIT. Wyniki naszego raportu już po raz czwarty udowadniają, że to tylko iluzja”, co sugeruje, że realne obciążenia podatkowe przedsiębiorstw są znacznie bardziej złożone niż wynikałoby to z samej nominalnej stawki podatku.
W dalszej części raportu podkreślono również, że „Poziom niemal dwukrotnie wyższy niż nominalna stawka 19% to dowód, że polski system podatkowy jest jednym z najbardziej złożonych, nieprzewidywalnych i zarazem najbardziej obciążających w Europie”. Autorzy zwracają uwagę, że taka konstrukcja systemu przekłada się bezpośrednio na trudności w planowaniu finansowym, zarządzaniu rentownością oraz na realne obniżenie zysków netto przedsiębiorstw.
Presja na wzrost obciążeń wcale nie maleje
Raport Grant Thornton wskazuje również, że wzrost efektywnej stawki podatkowej nie jest zjawiskiem incydentalnym, lecz utrwalonym trendem obserwowanym w kolejnych latach. Wprost zaznaczono, że „W 2024 r. efektywna stawka podatkowa grup kapitałowych z GPW w Warszawie ponownie poszła w górę, a jej poziom wyniósł 33%”, co potwierdza kontynuację tendencji wzrostowej mimo braku zmian w nominalnej stawce CIT.
Jednocześnie autorzy raportu podkreślają: „Presja na wzrost obciążeń wcale nie maleje”, wskazując na rosnącą złożoność systemu podatkowego oraz coraz większą liczbę czynników wpływających na ostateczne rozliczenia podatkowe przedsiębiorstw. W efekcie efektywna stawka podatkowa staje się coraz bardziej oderwana od nominalnych parametrów ustawowych.
Zyski w dół, podatek w górę
Jednym z ważnych fragmentów raportu jest analiza relacji pomiędzy wynikami finansowymi a obciążeniami podatkowymi. Autorzy wskazują, że „Rok 2024 przyniósł spadek rentowności największych grup kapitałowych z GPW. Łączny zysk brutto badanych grup skurczył się do poziomu 90,9 mld zł z ok. 97 mld zł rok wcześniej”, co oznacza wyraźne pogorszenie wyników finansowych analizowanych podmiotów.
Jak podkreślono: „Mimo tak wyraźnego spadku bazy, kwota odprowadzonego podatku nie zmalała proporcjonalnie. W rezultacie średnia efektywna stawka podatkowa (ESP) wzrosła do 33%”. Raport zwraca uwagę na „rozjazd między rzeczywistością ekonomiczną a fiskalną”, wskazując, że w wielu przypadkach spadek zysków nie przekłada się na proporcjonalny spadek obciążeń podatkowych.
Od 6 lat największe grupy z GPW przekazują do fiskusa blisko 1/3 wygenerowanego wyniku brutto
W raporcie podkreślono również długoterminowy charakter obserwowanego zjawiska. Autorzy wskazują, że „Od 6 lat największe grupy z GPW przekazują do fiskusa blisko 1/3 wygenerowanego wyniku brutto”, co oznacza utrwalony poziom obciążeń podatkowych niezależnie od bieżącej sytuacji gospodarczej.
W tym kontekście zwrócono uwagę na czynniki systemowe wpływające na podstawę opodatkowania: „Wiele kosztów biznesowych (NKUP) lub zdarzeń jednorazowych (odpisy) jest ignorowanych przez system podatkowy przy ustalaniu podstawy opodatkowania”, co w praktyce prowadzi do sytuacji, w której realne obciążenie podatkowe odbiega od intuicyjnych oczekiwań wynikających z nominalnej stawki CIT.
W 2024 r. efektywna stawka podatkowa podmiotów państwowych wyniosła 54%
Raport wskazuje także na znaczące różnice w obciążeniach podatkowych w zależności od struktury właścicielskiej. Wprost zaznaczono, że „W 2024 r. efektywna stawka podatkowa tych grup wyniosła 54% – najwięcej w historii badania”, co dotyczy podmiotów kontrolowanych przez Skarb Państwa.
Jednocześnie autorzy raportu wskazują, że „1/3 podmiotów państwowych z przebadanej grupy zaliczyła w 2024 r. stratę, a mimo to uiściła podatek”, co dodatkowo obrazuje złożoność mechanizmów podatkowych i ich wpływ na wyniki finansowe spółek.
Ponad 100 Podatkowych Grup Kapitałowych
W części dotyczącej struktur optymalizacyjnych raport wskazuje na rosnącą popularność Podatkowych Grup Kapitałowych. Autorzy podkreślają, że „Rok 2024 przyniósł historyczny przełom w wykorzystaniu Podatkowych Grup Kapitałowych. Po raz pierwszy liczba aktywnych PGK przekroczyła magiczną barierę 100 podmiotów, osiągając wynik 111 grup”, co oznacza istotny wzrost zainteresowania tym rozwiązaniem.
W raporcie dodano również, że „To skok aż o 20% r/r, co wyraźnie pokazuje zmianę nastawienia rynku”, wskazując na coraz większą świadomość przedsiębiorstw w zakresie narzędzi pozwalających na optymalizację rozliczeń CIT.
Podsumowanie raportu: „Podatkowa iluzja 19% stawki CIT…”
W końcowej części raportu autorzy formułują jednoznaczny wniosek dotyczący konstrukcji systemu podatkowego w Polsce. Wskazują, że „Raport nie pozostawia złudzeń – średnia ESP w wysokości 33% to nie anomalia, lecz poziom utrwalający się od lat”, co oznacza, że nie jest to zjawisko jednorazowe, lecz stała cecha systemu.
Całość podsumowuje stwierdzenie: „Podatkowa iluzja 19% stawki CIT…”, które stanowi syntetyczne ujęcie głównej tezy raportu – różnicy pomiędzy nominalnym a rzeczywistym opodatkowaniem największych grup kapitałowych w Polsce.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu