Europejski sektor farmaceutyczny stoi u progu poważnych zmian i wyzwań, ale posiada ogromny potencjał, który może zostać uwolniony dzięki strategicznym, długofalowym działaniom i inwestycjom w innowacje oraz usuwaniu barier – przekonuje Michał Byliniak, dyrektor generalny Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA, w studiu DGP na Kongresie Wyzwań Zdrowotnych 2026 w Katowicach.
W rozmowie ze Zbigniewem Bartusiem Michał Byliniak podkreśla, że przez ostatnie lata silnik sektora farmaceutycznego napędzał zarówno innowacyjność, jak i eksport Europy. W ostatnim czasie roczne nakłady na badania i rozwój innowacje wyniosły 55 miliardów euro, a eksport branży osiągnął wartość 320 miliardów euro i w ogromnej mierze decydował o tym, że Unia Europejska ma nadwyżkę w handlu zagranicznym. Nasz rozmówca podkreślił jednak, że sytuacja zmienia się dynamicznie, a najbardziej widoczna jest rosnąca konkurencja ze strony Stanów Zjednoczonych i Chin. Te ostatnie wyprzedziły zarówno Europę, jak i USA, pod względem inwestycji w sektorze life science: wzrost nakładów na innowacje w Państwie Środka wyniósł ponad 20 proc., podczas gdy w USA było to 5,5 proc., a w Europie nieco poniżej 4,5 proc. Michał Byliniak zaznacza, że administracyjne i polityczne decyzje w USA i Chinach są podejmowane szybciej i bardziej centralnie niż w Europie, gdzie 27 niezależnych rządów utrudnia wypracowanie jednolitej strategii. Efektem jest m.in. przenoszenie zaawansowanej produkcji leków z UE do Stanów Zjednoczonych i ekspansja chińskich firm farmaceutycznych.
Europa: wyzwania strukturalne i potrzeba strategicznego podejścia
Dyrektor INFARMy podkreśla, że jednym z największych problemów Europy jest brak spójnej, konkurencyjnej strategii. Różnice w szybkości podejmowania decyzji, rozbudowana biurokracja i brak centralnego sterowania sprawiają, że europejska branża farmaceutyczna traci udział w globalnych inwestycjach. W ostatnich dwóch dekadach udział Europy w tych inwestycjach spadł o około 25%. Sytuację pogarsza presja ze strony USA – np. oczekiwanie przenoszenia przemysłu, w tym produkcji leków do Ameryki oraz presja na podnoszenie cen leków w Europie.
W odpowiedzi na te wyzwania, powstały raporty i nowe podejście unijne dotyczące konkurencyjności, mające ułatwić inwestowanie i zmniejszyć obciążenia biurokratyczne. Michał Byliniak zwraca uwagę, że kluczowa dla rozwoju firm innowacyjnych jest skuteczna ochrona własności intelektualnej oraz długofalowa perspektywa inwestycyjna.
Polska na tle Europy – awans i zagrożenia
Polska w ostatnich latach awansowała z 11. na 9. miejsce w światowym rankingu największych rynków badań klinicznych. Sukces ten był efektem oddolnych działań firm farmaceutycznych, naukowców i ośrodków publicznych. Michał Byliniak ostrzega jednak, że bez strategicznego wsparcia i przyspieszenia procedur Polska może stracić tę pozycję w ciągu najbliższych lat. Jednocześnie podkreśla, że potencjał Polski jest ogromny: liczba wykształconych naukowców, rozwój start-upów oraz rosnąca liczba centrów usług wspólnych świadczą o możliwościach dalszego rozwoju.
Aby utrzymać i poprawić pozycję, konieczne jest wdrożenie długofalowej strategii rozwoju branży farmaceutycznej, obejmującej współpracę różnych ministerstw i perspektywę 15–20 lat. Przykłady innych krajów, jak Dania czy Hiszpania, pokazują skuteczność takiego podejścia.
Kluczowe wyzwania: procedury, legislacja, innowacje
Jednym z głównych wyzwań jest skrócenie czasu oczekiwania na rozpoczęcie badań klinicznych – w Danii proces ten trwa kilka tygodni, w Polsce nawet kilka miesięcy. Michał Byliniak zaznaczył, że nowoczesne technologie, w tym sztuczna inteligencja, mogą usprawnić procesy, ale nie można pominąć procedur gwarantujących bezpieczeństwo i skuteczność leków.
Praca nad procedurami, edukacją oraz oficjalnym wsparciem państwa jest niezbędna, by Polska mogła stać się liderem w badaniach klinicznych i innowacjach farmaceutycznych. Jasny sygnał ze strony rządu, że ten obszar jest priorytetowy, może przyciągnąć inwestorów i umożliwić dalszy rozwój.
Bezpieczeństwo zdrowotne – odpowiedź na wyzwania demograficzne
W kontekście starzenia się społeczeństwa europejskiego i rosnącej liczby pacjentów z chorobami przewlekłymi, Byliniak podkreślił rolę innowacyjnych terapii w zapewnieniu bezpieczeństwa zdrowotnego. Innowacje pozwalają leczyć choroby, które jeszcze niedawno były nieuleczalne (np. WZW C czy niektóre nowotwory), a rozwój nowoczesnych terapii sprawia, że pacjenci mają coraz większą szansę na skuteczne leczenie.
Jednak dostępność nowych leków w Polsce wciąż jest poniżej średniej unijnej. Wyzwanie polega na znalezieniu rozwiązań i inwestycji, które pozwolą dostosować system ochrony zdrowia do poziomu rozwoju gospodarki oraz zapewnić pacjentom bezpieczeństwo i dostęp do innowacyjnych terapii.
- Świętować sukcesy powinniśmy dopiero wtedy, gdy strategiczny plan rozwoju branży farmaceutycznej zostanie zrealizowany. Długofalowe działania, skrócenie procedur, rozwój innowacji i współpraca międzysektorowa są kluczowe dla utrzymania konkurencyjności Europy i Polski. Zdrowie powinno być traktowane jako inwestycja, nie koszt – taka zmiana podejścia może przynieść trwałe korzyści zarówno pacjentom, jak i gospodarce – kwituje Michał Byliniak.
Rekomendacje:
- Potrzeba wypracowania jednolitej strategii dla branży farmaceutycznej w Europie.
- Wzmocnienie ochrony własności intelektualnej i przyspieszenie procedur legislacyjnych.
- Skuteczne wsparcie rozwoju innowacji oraz badań klinicznych, szczególnie faz wczesnych.
- Długofalowa perspektywa inwestycji i współpraca międzysektorowa.
- Zdrowie jako inwestycja – zmiana podejścia do finansowania systemu ochrony zdrowia.
Gorąco zachęcamy do obejrzenia i wysłuchania wywiadu wideo.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu