Nowe i darmowe badanie bez skierowania już od 1 października 2026 r. Wyjaśniamy, kto może skorzystać

Zgodnie z zarządzeniem Ministerstwa Zdrowia od 1 października 2026 roku pacjenci będą mogli za darmo wykonać niskodawkową tomografię komputerową (NDTK) w ramach profilaktycznego badania przesiewowego raka płuc. Zarządzenie weszło w życie 28 sierpnia 2026 roku.

Badanie za darmo i bez skierowania będzie jednak dostępne tylko dla wybranych pacjentów, którzy wchodzą do grupy wysokiego ryzyka. Sprawdziliśmy, jakie trzy grupy mogą skorzystać z NDTK.

NFZ stawia na profilaktykę. Bezpieczne badanie bez skierowania

Katalog programów profilaktycznych wzbogaci się od 1 października 2026 roku o nowe padanie. Będzie to program skierowany dla osób z grup wysokiego ryzyka narażonych na zachorowanie na raka płuc.

Warto przypomnieć, że rak płuc jest obecnie jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych na świecie. Niestety, często wykrywany jest już w zaawansowanym stadium, gdy rokowania z powodu późnej diagnozy są złe. Przez ostatnie dwie dekady z powodu raka płuc zmarło w Polsce ok. 22 tys. osób. Choroba jest podstępna, bo często latami nie daje żadnych specyficznych objawów.

Nowe badania przesiewowe mają na celu wcześniejsze wykrycie choroby u pacjentów z grup wysokiego ryzyka. Jedną z najczęstszych przyczyn zachorowań jest palenie tytoniu.

Samo badanie niskodawkowej tomografii komputerowej wykonuje się bez podania kontrastu, jest bezbolesne, bezpieczne dla pacjentów i pozwala na wczesne wykrycie zmian w płucach, dzięki czemu rak może być całkowicie uleczalny.

Kto będzie mógł zapisać się na bezpłatne badanie NDTK?

Na bezpłatne badanie w ramach profilaktyki przesiewowej finansowanej przez NFZ, zgłosić będą mogli się pacjenci z trzech grup:
- osoby w wieku 55-74 lata, które mają wieloletnią historie palenia tytoniu;
- osoby w wieku 50-54 lata, które również mają obciążenie w postaci palenia tytoniu i dodatkowe czynniki ryzyka: z uwagi na wykonywany zawód byłeś narażony na działanie krzemionki, berylu, niklu, chromu, kadmu, azbestu, związków arsenu, spalin silników diesla, dymu ze spalania węgla kamiennego, sadzy, u członków najbliższej rodziny zostali zdiagnozowany rak płuc;
- osoby w wieku 55-74 lata, które spełniają warunki palenia tytoniu i pięć lat wcześniej zakończyły leczenie raka płuc.

Jeśli badanie wykaże zmiany w płucach, pacjenci automatycznie otrzymają kartę DiLO.

Czytaj także: „Zielona karta” dla pacjentów z rakiem. Wyjaśniamy, dlaczego warto poprosić o jej wystawienie

Z programu nie mogą natomiast skorzystać pacjenci, którzy:
- mają aktywna ostrą infekcję lub w ostrych stanach wymagających leczenia chirurgicznego lub naczyniowego (badanie można wykonać po wyzdrowieniu);
- wykonali badanie NDTK w ciągu ostatnich 12 miesięcy (z wynikiem prawidłowym) lub TK klatki piersiowej w ciągu ostatnich 3 miesięcy;
- u których zdiagnozowano raka płuc, a od zakończenia leczenia radykalnego minęło mniej niż 5 lat.

Ile będzie kosztował program profilaktyki raka płuc?

Według wstępnych wyliczeń Agencji Ochrony Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) koszt profilaktycznego programu wykrywania raka płuc będzie kosztował NFZ w pierwszym roku jego funkcjonowania 12,7 mln zł. W drugim roku szacunkowy koszt to 38,1 mln zł, a w trzecim 63,6 mln zł.