Koniec bezterminowych praw jazdy. 15 mln kierowców będzie musiało stawić się w urzędzie

Dla 15 mln kierowców nie jest to dobra wiadomość. Bezterminowe prawo jazdy odchodzi do lamusa. To efekt unijnej reformy, której celem jest ujednolicenie wzorów dokumentów na terenie całej Wspólnoty, a także poprawa bezpieczeństwa na drogach i dostosowanie przepisów do współczesnych realiów technologicznych. Decyzja o zmianach zapadła 21 października 2025 roku.

Kogo obejmie obowiązek wymiany prawa jazdy?

Jak podaje Ministerstwo Infrastruktury, każdy kierowca, który otrzymał dokument przed 19 stycznia 2013 roku będzie zmuszony do jego wymiany. Aby uniknąć gigantycznych kolejek w wydziałach komunikacji, wymiana dokumentów będzie rozłożona w czasie. Cały proces rozpocznie się 19 stycznia 2028 roku i potrwa do 18 stycznia 2033 roku.

Nowe dokumenty będą wydawana na maksymalnie 15 lat. Dotyczyć to będzie kierowców posiadających prawo jazdy na kategorię A i B - czyli samochody osobowe i motocykle. Kierowcy posiadający kategorię C i D - czyli na pojazdy ciężarowe i autobusy, będą musieli wymienić dokument co 5 lat.

Kto w pierwszej kolejności będzie musiał zgłosić się do wymiany prawa jazdy? Szczegółowy harmonogram zostanie opublikowany w drodze rozporządzenie Ministra Infrastruktury. Harmonogram dla poszczególnych roczników ma być dostosowany do możliwości poszczególnych wydziałów komunikacji, a także do możliwości technicznych Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, która zajmuje się produkowaniem najważniejszych dokumentów takich jak dowody osobiste, paszporty, czy właśnie prawa jazdy. Kierowcy, którzy nie chcą czekać na ostatnią chwilę, nie muszą. Mogą już dziś złożyć wniosek o wymianę dokumentu na tak zwane życzenie.

Jeśli jednak ktoś zagapi się i nie wymieni prawa jazdy, słono za to zapłaci. Policja potraktuje to, jak prowadzenie pojazdu bez uprawnień, za co grozi mandat do 1500 zł. W skrajnych przypadkach może za to grozić nawet utrata prawa jazdy.

Wymiana dokumentów nie oznacza, że kierowcy będą musieli ponownie zdawać egzamin, kiedy skończy się data ważności dokumentu.

Wyższe opłaty za wymianę prawa jazdy od 2026 roku

Resort infrastruktury wprowadził także nowelizację przepisów, dzięki którym możliwa będzie podwyżka za wymianę praw jazdy. Od 2026 roku za wydanie nowego prawa jazdy wynosi 115 zł (ze 100 zł). Wzrośnie także stawka za wydanie międzynarodowego prawa jazdy, która wyniesie 40,50 zł.

Unijna reforma zakłada także możliwość wprowadzenia przez państwa członkowskie częstszych badań lekarskich dla kierowców 65+. O tym, czy taki obowiązek zostanie wprowadzony, decydują poszczególne państwa należące do UE. Bruksela w tej kwestii daje wolną rękę. Furtka otwarta przez UE daje krajom członkowskim możliwość regularnej aktualizacji danych kierowców i monitorowania ich zdolności do prowadzenia pojazdów.

Nowi kierowcy są na dłuższym okresie próbnym

Unijne regulacje z 2025 roku wprowadziły także szereg innych zmian, które warto przypomnieć. Jedna z nich dotyczy „świeżaków za kierownicą”. Nowi kierowcy w całej UE podlegają co najmniej 2-letniemu okresowi próbnemu. Co to właściwie znaczy? Sprawa jest prosta, jeśli kierowca posiada prawo jazdy krócej niż 2 lata, w przypadku wykroczeń będzie ponosił surowsze konsekwencje. Za poważniejsze wykroczenia będzie groziła, natomiast szybsza możliwość utraty prawa jazdy.

Unijna dyrektywa przewidziała także możliwość uzyskania prawa jazdy od 17. roku życia, ale tylko, gdy zostaną spełnione te warunki:
- jazda będzie możliwa tylko pod okiem doświadczonego kierowcy;
- samodzielne prowadzenie pojazdu nastąpi dopiero po ukończeniu okresu próbnego;
- państwa członkowskie mogą zdecydować samodzielnie o sposobie wdrożenia tej opcji.

Cyfrowe prawo jazdy ważne na terenie całej Wspólnoty

Polska, tak jak pozostałe kraje członkowskie, ma czas do 2030 roku na pełną integrację krajowego systemu z unijną bazą danych. Regulacje z 2025 roku wprowadziły także jednolity, mobilny format prawa jazdy, który możemy mieć w swoim telefonie. Jest on równoważny tradycyjnemu dokumentowi i akceptowany we wszystkich krajach UE.

Co więcej, jeśli kierowca straci prawo jazdy w jednym z krajów unijnych, nie będzie mógł prowadzić pojazdów w żadnym z nich. To jednak z kluczowych zmian mających na celu poprawę bezpieczeństwa na drogach w UE. Dotyczy to takich naruszeń jak:
- prowadzenie pod wpływem alkoholu;
- poważne przekroczenia prędkości;
- spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym.

Nie wszystkie zmiany weszły już w życie. Państwa unijne dostały bowiem 3 lata na wdrożenie ich do prawa krajowego i rok na integrację systemów cyfrowych. Oznacza to, że pod koniec tego roku integracja polskich systemów cyfrowych z unijnymi powinna się zakończyć sukcesem, a do 2028 roku powinny zacząć obowiązywać pozostałe zmiany.