Rząd obiecuje miliony dla 7,1 tys. osób. ZUS daruje im stare długi

Pomoc dla poszkodowanych w programie „Czyste Powietrze”

Na wtorkowym posiedzeniu Rada Ministrów rozpatrzy m.in. propozycję pomocy beneficjentom programu „Czyste Powietrze”, którzy zostali poszkodowani przez nieuczciwych wykonawców. Ministrowie zajmą się też projektem przepisów ws. umorzenia należności ZUS powstałych przed 1999 r.

Projekt ustawy o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją programu „Czyste Powietrze” został przygotowany w związku z nadużyciami, jakich dopuszczały się firmy, wykorzystując system prefinansowania i pełnomocnictwa, aby przejmować dotacje bez realizacji prac, pozostawiając obywateli z długami.

Przeniesienie ciężaru finansowego na państwo i zakazy dla oszustów

Proponowane przepisy mają umożliwić zawieszenie spłaty należności, ich umarzanie oraz bezpośrednie dochodzenie roszczeń od oszustów przez fundusze ochrony środowiska. Regulacje mają na celu przeniesienie ciężaru finansowego z oszukanych osób fizycznych na państwo i nierzetelne podmioty gospodarcze.

Całość kosztów wsparcia w ciągu dekady oszacowano na ponad 550 mln zł, co ma stanowić formę ochrony dla tysięcy poszkodowanych gospodarstw domowych. Projekt przewiduje również pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę beneficjentów.

W ocenie skutków regulacji dołączonej do projektu wskazano, że wojewódzkie fundusze ochrony środowiska oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej złożyły ponad 630 zawiadomień do organów ścigania.

Umorzenie zaległości w ZUS powstałych przed 1999 rokiem

Kolejny punkt obrad rządu to deregulacyjny projekt ustawy o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych powstałych przed 1 stycznia 1999 r.

Resort rodziny, który jest autorem projektu, wyjaśnia, że powodem zmian jest niska efektywność egzekwowania wierzytelności przez ZUS przy nieproporcjonalnie wysokich kosztach dochodzenia zaległości. Ponadto z uwagi na upływ czasu zaległości są w przeważającej mierze niemożliwe do wyegzekwowania.

Proponowane rozwiązanie dotyczy około 7100 płatników składek, na kontach których kwota zadłużenia z tytułu składek szacowana jest na około 315 mln zł.

Zgodnie z projektem, umorzenie należności nastąpi z mocy prawa, co oznacza, że ZUS będzie zwolniony z wydawania decyzji w tej sprawie. Osoba, która ma zadłużenie objęte umorzeniem, będzie mogła od niego odstąpić poprzez złożenie oświadczenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Planowane zmiany nie obejmą należności zabezpieczonych hipoteką, które dotyczą 3,8 tys. płatników składek.

Reforma Kodeksu postępowania cywilnego i wyroki kasatoryjne

Podczas wtorkowych obrad ministrowie omówią również drugi projekt MRiPS - nowelizację Kodeksu postępowania cywilnego. Nowela ma przyznać sądom powszechnym uprawnienia do wydawania wyroków uchylających w stosunku do niemalże pełnego zakresu decyzji organu rentowego mogących być przedmiotem postępowania odwoławczego, oprócz decyzji rozstrzygających o prawie do świadczenia po raz pierwszy. Jak wyjaśniono, ma to stworzyć prawne możliwości adekwatnego do sytuacji reagowania na różnego rodzaju nieprawidłowości i uchybienia związane z decyzją organu rentowego lub poprzedzającym jej wydanie postępowaniem przed organem rentowym.

Możliwość wydania przez sąd pierwszej instancji orzeczenia kasatoryjnego (uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia) będzie miała charakter fakultatywny, co ma pozwolić sądowi na zachowanie swobody w zakresie zasadności jej wykorzystania.

Obecnie, sąd pierwszej instancji co do zasady nie może uchylić zaskarżonej decyzji i przekazać sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpatrzenia. Wyjątkiem jest sytuacja, w której decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca jego wymiar lub obniżająca świadczenie, została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym.

Podwyższenie rekompensat dla twórców za wypożyczenia biblioteczne (PLR)

W trakcie obrad rząd rozpatrzy także projekt nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych. Zakłada on podniesienie poziomu finansowania tzw. Public Lending Right (PLR) — systemu rekompensat dla twórców i wydawców za nieodpłatne udostępnianie ich dzieł przez biblioteki publiczne z 5 do 10 proc.

Program wynagrodzeń za wypożyczenia biblioteczne ma na celu zrekompensowanie autorom i wydawcom potencjalnej utraty dochodów ze sprzedaży ich książek, gdy są one za darmo udostępniane czytelnikom w bibliotekach publicznych.

W Polsce system wynagrodzeń za wypożyczenia biblioteczne dla polskich pisarzy, tłumaczy, ilustratorów i wydawców został wprowadzony w 2016 r. Obejmuje twórców, tłumaczy i wydawców książek powstałych lub opublikowanych w języku polskim wypożyczanych w bibliotekach publicznych.

Za podział i wypłaty wynagrodzeń odpowiada Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska, wyznaczone przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w drodze konkursu. Środki na wynagrodzenia pochodzą z Funduszu Promocji Kultury. Obecnie suma przeznaczona każdego roku na wynagrodzenia jest równowartością 5 proc. kwoty wydanej na zakupy biblioteczne w roku poprzednim.

W projekcie proponuje się podniesienie limitu dofinansowania do 10 proc. wartości zakupów materiałów bibliotecznych. Jak napisano, ma to na celu „wzmocnienie instytucji PLR jako realnego instrumentu ochrony majątkowych interesów twórców, przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowych zasad funkcjonowania dozwolonego użytku bibliotecznego”.

W projekcie podkreślono, że „zmiana ta nie prowadzi do modyfikacji charakteru wynagrodzenia ani do ograniczenia dostępu do zbiorów bibliotecznych, lecz służy dostosowaniu poziomu rekompensaty do aktualnych uwarunkowań społecznych i gospodarczych”.