Idąc do gabinetu lekarskiego, pacjenci ufają, że wszystko – od diagnozy po sekrety rodzinne czy finansowe – zostanie między nimi a medykiem. Polskie prawo stawia jednak sprawę jasno: tajemnica medyczna nie ma charakteru absolutnego. Istnieją konkretne sytuacje, w których lekarz ma nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek mówić. Kiedy Twoja prywatność przestaje być chroniona? Wyjaśniamy.
Powiesz o majątku lub rodzinie? Lekarz musi zachować to dla siebie
Wielu pacjentów żyje w błędnym przekonaniu, że prawna ochrona dotyczy wyłącznie dokumentacji medycznej i samej diagnozy. Rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Lekarza wiąże obowiązek zachowania tajemnicy w temacie wszelkich informacji, jakie uzyskał podczas wykonywania swoich obowiązków.
- Przykładowo, jeżeli w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych pacjent zwierza się lekarzowi, że posiada oszczędności na koncie w określonej wysokości — jest to informacja objęta tajemnicą. Podobnie w przypadku informacji o problemach rodzinnych — one również podlegają ochronie. Co więcej, tajemnicą objęte są także dane dotyczące osób trzecich. Pamiętajmy, że lekarz, diagnozując pacjenta, przeprowadza z nim wywiad medyczny, w którym często pyta np. o choroby genetyczne czy psychiczne występujące w rodzinie. Pacjent, wskazując osoby dotknięte takimi schorzeniami, ujawnia de facto informacje na ich temat. Zatem, nawet jeśli lekarz uzyskał te dane pośrednio, to jednak pochodzą one od pacjenta i również są objęte tajemnicą - informuje Magdalena Sroka, radczyni prawna z Kancelarii Radcy Prawnego Bogusława Sroki.
Warto wiedzieć: Tajemnica lekarska chroni nie tylko informacje o stanie zdrowia pacjenta, ale też sekrety rodzinne i finansowe, którymi dzieli się on w gabinecie.
Wystarczy jedna decyzja sądu. Wtedy lekarz nie ma wyjścia i musi mówić
Tajemnica lekarska nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Kiedy ona nie obowiązuje? W pewnych okolicznościach lekarz może zostać zwolniony z obowiązku zachowania poufności. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, gdy obowiązek taki wynika z innych ustaw.
- W tym kontekście istotne znaczenie ma możliwość zwolnienia lekarza występującego w roli świadka z obowiązku zachowania tajemnicy lekarskiej przez sąd w procesie karnym. Dzieje się tak jednak wyłącznie wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a danej okoliczności nie można ustalić na podstawie innego dowodu – mówi radczyni prawna.
Życie bliskich w niebezpieczeństwie. Wtedy lekarz ma obowiązek ich ostrzec
Ważną okolicznością uzasadniającą zwolnienie lekarza z obowiązku zachowania tajemnicy są sytuacje, które wiążą się z bezpośrednim zagrożeniem czyjegoś zdrowia lub życia. Wtedy moralny i prawny obowiązek ochrony otoczenia przeważa nad prawem pacjenta do prywatności. Klasycznym i najbardziej jaskrawym przykładem są poważne choroby zakaźne.
- Można to zobrazować następującą sytuacją: do lekarza zgłasza się pacjent, u którego rozpoznano zakażenie wirusem HIV albo wirusem zapalenia wątroby typu B. Pacjent informuje lekarza, że pozostaje w regularnych kontaktach seksualnych z żoną, jednocześnie oświadczając, iż nie zamierza poinformować jej o swoim zakażeniu. W takiej sytuacji lekarz posiada wiedzę, że zdrowie, a nawet życie małżonki pacjenta może zostać narażone na niebezpieczeństwo, ponieważ współżycie stwarza realne ryzyko przeniesienia zakażenia – komentuje Magdalena Sroka.
Jak dodaje, w podobnym tonie wypowiedział się m.in. Sąd Apelacyjny w Poznaniu. W jednym z orzeczeń podkreślono, że placówka medyczna miała bezwzględny obowiązek jasnego i zrozumiałego ostrzeżenia najbliższych członków rodziny, którzy ze względu na bliski, codzienny kontakt z chorym na żółtaczkę typu B byli skrajnie narażeni na zakażenie.
Pacjent może zwolnić lekarza z obowiązku. To on też stawia twarde granice
Warto pamiętać, że najprostszym kluczem do zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy lekarskiej jest zgoda pacjentów, którzy są wyłącznymi dysponentami informacji o sobie. Jeśli sprawa trafia na wokandę, mogą zwolnić medyka z milczenia.
Co istotne, zgoda ta nie musi być bezwarunkowa. Pacjent ma pełne prawo wyznaczyć granice – precyzyjnie określić, o czym lekarz może opowiedzieć przed sądem, a jakie sfery mają na zawsze pozostać pominięte. To wyraz naszej osobistej autonomii i prawa do prywatności.
Lekarz nie wywiązał się z obowiązku zachowania tajemnicy? Kara może zniszczyć mu karierę
Lekarz, który bezprawnie i bez wyraźnego powodu wyjawi tajemnicę pacjenta, ryzykuje ogromną karą. Grozi mu nie tylko surowa odpowiedzialność dyscyplinarna przed izbą lekarską, ale też procesy odszkodowawcze za naruszenie praw pacjenta, a w skrajnych przypadkach – nawet odpowiedzialność karna.
- W mojej ocenie, lekarze co do zasady podchodzą do kwestii tajemnicy lekarskiej z dużą odpowiedzialnością, mając świadomość, że obowiązek zachowania poufności stanowi jeden z fundamentów relacji pomiędzy lekarzem a pacjentem – mówi radczyni prawna.
Od lipca będzie możliwy krótki pobyt w szpitalu bez przyjęcia na oddział
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu