Projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych wszedł w kolejny etap prac legislacyjnych. Został skierowany do I czytania w Komisji Zdrowia. To właśnie tam posłowie będą szczegółowo analizować proponowane przepisy, które mogą istotnie zmienić rynek wyrobów nikotynowych w Polsce. Projekt przewiduje wprowadzenie całkowitego zakazu wprowadzania do obrotu jednorazowych papierosów elektronicznych.
Przez papieros elektroniczny jednorazowego użytku rozumie się urządzenie, które nie jest przeznaczone do wielokrotnego napełniania płynem (za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika) ani do ponownego ładowania przy użyciu wymiennych kartridżów jednorazowych. Regulacja obejmuje zarówno produkty zawierające nikotynę, jak i ich beznikotynowe odpowiedniki. Zdaniem rządu jest to konieczny krok w obliczu rosnącego problemu używania tych wyrobów przez młodzież.
Dynamiczny wzrost rynku i nowe zagrożenia
W uzasadnieniu projektu zwrócono uwagę na bardzo szybki rozwój rynku e-papierosów w ostatnich latach. Dane pochodzące z europejskiej bazy EU-CEG wskazują, że liczba zgłoszeń produktów wzrosła z 2575 w 2018 roku do 12 772 w 2023 roku, co oznacza wzrost o niemal 400 procent. Taki dynamiczny rozwój rynku przekłada się bezpośrednio na większą dostępność tych produktów, także dla osób niepełnoletnich. Szczególnie problematyczne są jednorazowe e-papierosy, które ze względu na swoją formę są łatwe w użyciu, stosunkowo tanie i dostępne w wielu wariantach smakowych. To sprawia, że stają się atrakcyjne dla młodych konsumentów i osób, które wcześniej nie korzystały z wyrobów nikotynowych.
Zakaz obejmie także produkty bez nikotyny
Jednym z istotnych elementów projektu jest objęcie zakazem również jednorazowych e-papierosów niezawierających nikotyny. Choć mogłoby się wydawać, że są one mniej szkodliwe, projektodawcy wskazują, że ich wpływ na zachowania młodych ludzi jest podobny. Produkty beznikotynowe mogą bowiem utrwalać nawyk korzystania z e-papierosów oraz stanowić pierwszy krok do sięgania po wyroby zawierające nikotynę. Ich obecność na rynku zwiększa ryzyko uzależnienia, dlatego konieczne jest objęcie ich tym samym zakazem.
Ograniczenia dla innych wyrobów nikotynowych
Projekt nowelizacji przewiduje także szersze zmiany dotyczące rynku produktów zawierających nikotynę. Zakłada wprowadzenie zakazu sprzedaży wyrobów nikotynowych, które nie są produktami leczniczymi ani wyrobami medycznymi. Zmiany obejmą także woreczki nikotynowe, dla których wprowadzono ograniczenia dotyczące składu i aromatów. Projekt przewiduje, że do obrotu będą dopuszczone wyłącznie produkty o smaku tytoniu oraz nakłada obowiązek szczegółowego oznakowania i ujawniania ich składu.
Wzmocnienie nadzoru i kontroli
Projekt przewiduje również znaczące wzmocnienie nadzoru nad rynkiem wyrobów nikotynowych. Organy państwowe, takie jak Państwowa Inspekcja Sanitarna czy Inspekcja Handlowa, uzyskają szersze uprawnienia do kontroli produktów. Jednym z nowych narzędzi będzie możliwość kierowania wyrobów do badań laboratoryjnych w celu sprawdzenia ich składu oraz zgodności z obowiązującymi normami. Badania mają być prowadzone w wyspecjalizowanych laboratoriach, co ma zwiększyć skuteczność kontroli i umożliwić szybsze reagowanie na potencjalne zagrożenia. Dodatkowo projekt wprowadza obowiązki dotyczące oznakowania i identyfikacji produktów, co pozwoli na łatwiejsze śledzenie ich pochodzenia i obrotu na rynku.
Surowe kary za naruszenie przepisów
W projekcie przewidziano również zaostrzenie sankcji za naruszenie nowych regulacji. Wprowadzanie do obrotu zakazanych wyrobów, w tym jednorazowych e-papierosów, będzie zagrożone grzywną do 200 tysięcy złotych, karą ograniczenia wolności lub obiema tymi karami łącznie. Dodatkowo przewidziano administracyjne kary pieniężne za utrudnianie kontroli. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy przedsiębiorca nie przekaże próbek do badań lub uniemożliwi ich pobranie. W takich przypadkach kara może wynieść od 1 tysiąca do 100 tysięcy złotych.
Zdrowie publiczne kontra interes gospodarczy
Autorzy projektu nie ukrywają, że proponowane zmiany mogą mieć istotny wpływ na przedsiębiorców, zwłaszcza z sektora mikro-, małych i średnich firm. Wprowadzenie zakazu sprzedaży jednorazowych e-papierosów może oznaczać konieczność zakończenia działalności w tym segmencie rynku. Jednocześnie rząd podkreśla, że nadrzędnym celem regulacji jest ochrona zdrowia publicznego. W uzasadnieniu wskazano, że wyroby nikotynowe nie są zwykłymi towarami, a ich wpływ na zdrowie — szczególnie młodych ludzi — uzasadnia wprowadzenie daleko idących ograniczeń.
Polska wpisuje się w europejski trend
Proponowane rozwiązania nie są odosobnione na tle Europy. W uzasadnieniu projektu wskazano, że podobne działania podejmują inne państwa Unii Europejskiej. We Francji trwają zaawansowane prace nad zakazem jednorazowych e-papierosów, a podobne regulacje są wdrażane także w Belgii i Holandii. Oznacza to, że Polska wpisuje się w szerszy trend zaostrzania przepisów dotyczących wyrobów nikotynowych, szczególnie tych, które są najbardziej atrakcyjne dla młodych użytkowników.
Pół roku na dostosowanie się do zmian
Zgodnie z projektem nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy. W tym czasie przedsiębiorcy będą mogli dostosować swoją działalność do nowych wymogów oraz wycofać z rynku produkty, które zostaną objęte zakazem.
Podstawa prawna
Etap legislacyjny: projekt ustawy skierowany do I czytania w Sejmie
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu