Dr Dominika Bosek-Rak: Firma musi wyjaśnić ludziom, do czego AI będzie wykorzystywana, jak zmieni ich zadania i jak mogą na tym skorzystać

Technologia nie wystarczy

Badanie przeprowadzone przez SDH wśród 160 menedżerów polskich spółek giełdowych pokazuje, że firmy dostrzegają wzrost przychodów lub spadek kosztów dopiero wtedy, gdy wdrożeniu AI towarzyszą zmiany organizacyjne. – Nie chodzi tylko o danie dostępu do technologii czy przeszkolenie ludzi – podkreśla Dominika Bosek-Rak. Sztuczna inteligencja musi znaleźć się w strategii, a menedżerowie powinni się z nią utożsamiać. Konieczne jest też przeprojektowanie procesów tak, aby pracownicy rzeczywiście mogli i chcieli korzystać z nowych rozwiązań.

Kluczowe staje się zatem nie samo rozumienie technologii, lecz sposób jej wdrożenia. Organizacja musi wyjaśnić ludziom, do czego AI będzie wykorzystywana, jak zmieni ich zadania i jakie korzyści może im przynieść. Bez takiej rozmowy narzędzia pozostają dodatkiem do dotychczasowej pracy zamiast impulsem do realnej zmiany.

Większa wydajność może oznaczać większe przeciążenie

Wnioski z badań prowadzonych przez Bosek-Rak na kanadyjskim uniwersytecie pokazują, jak różne bywają reakcje pracowników. Tam, gdzie brakuje wspólnych zasad, część osób nie automatyzuje nawet prostych zadań z obawy o utratę pracy. Inni – zwłaszcza pracownicy rozliczani z wyników – intensywnie używają AI, by wykonywać więcej obowiązków i poprawiać rezultaty.

Paradoks polega na tym, że oszczędzony czas nie zawsze zamienia się w odpoczynek. Bywa, że pracownik dokłada sobie kolejne zadania, bo obawia się, że ktoś inny okaże się bardziej wydajny. To rodzi pytania o zdrowie psychiczne i ryzyko wypalenia. Zdaniem badaczki rolą menedżera jest takie zaprojektowanie pracy, aby wzrost efektywności służył zarówno organizacji, jak i zatrudnionym. Czas zyskany dzięki AI może oznaczać chwilę regeneracji, a nie automatycznie wyższą normę.

Uniwersytet jako „siłownia dla mózgu”

Automatyzacja najprostszych stanowisk ogranicza liczbę miejsc dla juniorów, ale w dłuższej perspektywie może pozbawić firmy przyszłych specjalistów i menedżerów. Nowi pracownicy muszą więc już na starcie wchodzić na wyższy poziom kompetencji. Dr Bosek-Rak przekonuje, że w tej sytuacji rola uczelni nie maleje, lecz rośnie. Uniwersytet powinien uczyć samodzielnego myślenia, zdobywania wiedzy, współpracy i konsekwentnego dążenia do celu – umiejętności, których nie zastąpi sprawne posługiwanie się narzędziem.

– To powinna być siłownia dla naszych mózgów – mówi badaczka. Dobrym kierunkiem są studia dualne i programy menedżerskie łączące uczelnie z biznesem. Pozwalają przygotować młodych ludzi do bardziej wymagających ról, zanim trafią do organizacji. Otwarte pozostaje jednak pytanie, czy polskie przedsiębiorstwa będą miały środki, by współfinansować taki rozwój kadr. W świecie powszechnie dostępnej wiedzy o przewadze firm coraz częściej zdecydują bowiem kompetencje ludzkie: krytyczne myślenie, współpraca, odpowiedzialność i zdolność uczenia się.

Gorąco zachęcamy do obejrzenia i wysłuchania całego wywiadu.