AI

Czy świat sztucznej inteligencji właśnie wszedł w nową erę technologicznego protekcjonizmu? Decyzja amerykańskiej administracji o ograniczaniu dostępu do najbardziej zaawansowanych modeli AI dla podmiotów spoza USA wywołała dyskusję o cyfrowej suwerenności Europy.

Cztery zawody najczęściej wykonywane przez pracujących w gospodarce narodowej to sprzedawcy sklepowi i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych. To 13,5 proc. wszystkich pracujących – wynika z badania eksperymentalnego GUS „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce”. Ponad 640 tys. osób pracuje w zawodach zagrożonych przez AI i automatyzację.

Naczelny Sąd Administracyjny skrytykował pełnomocnika podatnika za bezrefleksyjne wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji. Zażalenie napisało AI, a prawnik nawet go nie przeczytał. Wziął tylko wynagrodzenie za usługę – wytknął sąd.

Nauczyciel może korzystać z narzędzi AI pomocniczo, ale automatyczne ocenianie uczniów przez algorytm wchodzi w obszar wysokiego ryzyka. AI Act wskazuje edukację jako jedną z dziedzin, w których sztuczna inteligencja może wpływać na dostęp do kształcenia, ocenę efektów uczenia się i dalszą ścieżkę zawodową. Oznacza to obowiązki dotyczące jakości danych, nadzoru człowieka, przejrzystości, dokumentacji i ochrony praw ucznia.

AI Act zakazuje ośmiu kategorii zastosowań sztucznej inteligencji uznanych za niedopuszczalne ze względu na ryzyko dla praw podstawowych, bezpieczeństwa i autonomii człowieka. Zakazy obowiązują od 2 lutego 2025 r. Obejmują m.in. szkodliwą manipulację, scoring społeczny, wybrane formy predykcyjnego typowania przestępczości, masowe budowanie baz rozpoznawania twarzy, rozpoznawanie emocji w pracy i szkole oraz część zastosowań biometrii.

Deepfake przestaje być wyłącznie problemem wizerunkowym i technologicznym. AI Act wprowadza obowiązek ujawniania, że obraz, dźwięk lub wideo zostały sztucznie wygenerowane albo zmanipulowane przez AI, jeżeli materiał może zostać uznany za deepfake. Obowiązki obejmą internet, reklamę, komunikację polityczną i część treści informacyjnych. Za naruszenie zasad przejrzystości firmom grożą kary do 15 mln euro albo 3 proc. światowego obrotu.

Rosja celowo zalewa internet dezinformacją, z której następnie korzystają modele sztucznej inteligencji. W efekcie chatboty, takie jak ChatGPT, mogą generować odpowiedzi coraz mniej krytyczne wobec Kremla – powiedział PAP pełnomocnik MSZ ds. przeciwdziałania dezinformacji Tomasz Chłoń.

Brak pieniędzy nie jest wyłącznym problemem polskiej ochrony zdrowia. W 2024 r. samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej zaraportowały zamówienia o wartości ok. 22,3 mld zł. W 2026 r. sektor korzysta z kolejnej fali środków: blisko 18 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy na inwestycje w ochronę zdrowia. Mimo to modernizacja szpitali nie zawsze przyspiesza tak, jak wynikałoby ze skali potrzeb i dostępnych środków. Coraz większą barierą okazują się przetargi publiczne: rozbudowana dokumentacja, formalności i niska konkurencyjność postępowań. Dane UZP pokazują, że w 2024 r. na całym rynku ok. 21 proc. postępowań poniżej progów unijnych kończyło się unieważnieniem, a SPZOZ-y otrzymywały średnio mniej ofert niż zamawiający ogółem. W praktyce oznacza to, że pieniądze na modernizację są, ale system nadal traci tempo tam, gdzie firmy muszą odnaleźć właściwe postępowanie, przeanalizować dziesiątki stron wymagań i zdążyć z kompletną ofertą. Z pomocą przychodzi technologia oparta na sztucznej inteligencji budowana przez poznańską firmę Minerva.

Sztucznej inteligencji nie da się już zatrzymać. Pytanie nie brzmi, czy samorządy będą z niej korzystać, ale jak robić to bezpiecznie i odpowiedzialnie – podkreślał Piotr Guział, prezes spółki LOGiT – twórcy i właściciela LOGiT FLOW – polskiej, bezpiecznej platformy AI do analizy i tworzenia profesjonalnych dokumentów, podczas panelu „Inteligentne miasta i rewolucja AI w samorządach” na Kongresie Perły Samorządu 2026.