Dual-use kojarzy się powszechnie z obronnością, czyli ze sprzętem wojskowym i schronami. Tymczasem chodzi także o badania naukowe, przekształcane w praktyczne rozwiązania wykorzystywane przez wojsko oraz w codziennym życiu.
W studiu DGP podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach mówili o tym prof. Agnieszka Słowikowska z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, dyrektorka Joint Institute For VLBI ERIC oraz prof. Jakub Szlachetko z Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Narodowego Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS.
Prof. Jakub Szlachetko podkreślał, że dual-use jest wyjątkowy, bo obejmuje jednocześnie wiele obszarów badawczych.
– Dual-use nie ma twarzy fizyka, nie ma twarzy radioastronoma, nie ma twarzy biologa. To połączenie wielu aspektów, które dopiero realizowane jednocześnie pozwalają poprawnie zaadresować obszar badawczy – opisywał dyrektor NCPS SOLARIS.
Zaznaczył, że chodzi nie tylko o badania, które mają na celu podwójne zastosowania, ale też wypracowanie innowacyjnych technologii, przydatnych m.in. w istotnych obszarach obronności państwa oraz w innych dziedzinach. Jako przykład typowych badań dual-use podał zakłócenia sygnałów GPS, co ma znaczenie zarówno w kontekście kwestii militarnych, jak i użytkowych dla całego społeczeństwa. W takich badaniach uczestniczą i radioastronomowie, którzy widzą oraz rejestrują zakłócenia, i fizycy, mogący projektować nowe osłony przeciwko falom elektromagnetycznym czy materiały umożliwiające ograniczanie zakłóceń.
Obronność, czyli teleskopy w roli radarów
– Techniki, jakie my wykorzystujemy do obserwacji astronomicznych, mają bardzo szerokie zastosowanie, mogą być wykorzystywane przy lokalizacji satelitów na orbicie Ziemi. Natomiast radioteleskopy mogą być użyte jako radary lub do komunikacji – opisywała prof. Agnieszka Słowikowska.
Dual-use łączy wiele dyscyplin naukowych, także z zakresu nauk społecznych.
– Musimy wiedzieć, jak społeczeństwo odbiera nasze działania i jakie ma oczekiwania w stosunku do naukowców – zaznaczyła dyrektorka Joint Institute For VLBI ERIC.
– Jest jeszcze aspekt etyczny. Na naszych spotkaniach mówiliśmy o spinach, momentach i elektronach, ale mieliśmy też wykłady o sprawach etycznych i socjologicznych – dodał prof. Szlachetko.
Dual-use szansą dla nauki
Czy dual-use stwarza szanse na większe zainteresowanie badaniami naukowymi i rozszerza możliwości ich finansowania?
– Mam nadzieję, że prace, które prowadzimy, przygotują polskie infrastruktury badawcze do 10. Programu Ramowego – powiedziała prof. Agnieszka Słowikowska.
Zwróciła uwagę na filar 4, gdzie infrastrukturę badawczą łączy się z technologiczną. Są tam cztery ważne poddomeny: space, czyli badania dotyczące przestrzeni kosmicznej, data security, a więc bezpieczeństwo danych, dual-use, czyli podwójne zastosowanie oraz AI, sztuczna inteligencja.
– Aktywność, która buduje przymierze ośrodków badawczych, pozwala nam już rozmawiać z decydentami przy Komisji Europejskiej i być bardzo blisko programów, które zostaną uruchomione – dodał prof. Jakub Szlachetko.
Polska powinna być naturalnym beneficjentem tego rodzaju funduszy ze względu na sytuację geopolityczną.
Zapraszamy do obejrzenia rozmowy.
GEG
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu