Gminy, powiaty i województwa mogą pomóc w ograniczeniu potrzeb pożyczkowych państwa

Od 1 mają obowiązują nowe przepisy w ustawie o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1240 z późn.zm.) lokowania wolnych środków przez jednostki państwowe i samorządowe. Obowiązek przekazywania wolnych środków mają agencje rządowe (agencje wykonawcze), Narodowy Fundusz Zdrowia, fundusze celowe i inne państwowe osoby prawne. Możliwość przekazywania wolnych środków na konta ministra finansów mają samorządy. Celem tych zmian jest ograniczenie potrzeb pożyczkowych państwa i zahamowanie przyrostu długu publicznego. Ustawodawca wprowadzając te zmiany stwierdził bowiem, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której państwo pożycza pieniądze na rynku (np. emitując obligacje skarbowe), a jednostki sektora finansów publicznych posiadają niewykorzystane środki na kontach bankowych. Z punktu widzenia budżetu jest to rozwiązanie niekorzystne, bowiem państwo musi zapłacić wysokie odsetki za środki np. z emisji obligacji, podczas gdy w sektorze publicznym istnieją niewykorzystywane rezerwy. Lepiej więc pożyczyć te środki od jednostek, które posiadają wolne środki zgromadzone na kontach bankowych i nawet im za to zapłacić, niż zaciągać pożyczki na rynku. W efekcie państwo będzie musiało pożyczyć mniej środków i zaoszczędzi na obsłudze długu publicznego.

Nowe regulacje prawne są jednak niekorzystne dla jednostek, które mają obowiązek przekazywania wolnych środków. Jednostki te gromadziły bowiem wolne środki na rachunkach bankowych, które były oprocentowane wyżej niż lokata u ministra finansów. Z tego powodu wydaje się, że samorządy i inne jednostki nieobjęte obowiązkiem nie będą zainteresowane lokowaniem swoich wolnych środków w depozyt u ministra. Co więcej, biorąc pod uwagę niedobory gotówkowe związane z chęcią realizowania inwestycji oraz zapowiedzi ograniczenia możliwości zadłużania wydaje się, że samorządy będą wykorzystywały swoje wolne środki w inny sposób. Gdyby jednak zdecydowały się lokować je w depozycie u ministra, będą przyczyniały się do ograniczania potrzeb pożyczkowych państwa.