Hołownia w klimacie

- Największym problemem polityki klimatycznej jest jej tempo. To [referendum – red.] nie jest o tym, że nie chcemy chronić środowiska. To nie jest o tym, że nie wierzymy, że emisje CO2 powodują zmiany klimatu. Mamy konsensus naukowy, wszyscy się z tym zgadzamy. Mówimy o czymś innym. Polityka klimatyczna w tempie i zakresie zaproponowanym i realizowanym przez Unię Europejską nie zmniejszyła dotychczas globalnych emisji. Zmniejszyła emisje Unii Europejskiej, ale głównie poprzez przenoszenie emisyjnego przemysłu poza kontynent – mówi Wanda Buk, doradczyni społeczna prezydenta w nowym odcinku "Hołowni w klimacie".

- Europa jest obecnie bardziej odporna, mimo że zmniejszając zależność od Rosji zwiększyła skokowo zależność od gazu ze Stanów Zjednoczonych. Mamy jednak instrumenty umożliwiające działanie w sytuacji awaryjnej, mamy zdywersyfikowane portfolio i prowadzimy aktywne działania na rzecz zmniejszenia zależności importowej od paliw kopalnych – mówi Agata Łoskot-Strachota z Ośrodka Studiów Wschodnich.

- Sprawdziliśmy, na ile kręte rzeki zostały wyprostowane, gdy był przetarg na prace utrzymaniowe. Badaliśmy zdjęcia satelitarne przed i po. W latach 2010-2017 wyprostowaliśmy masę rzek. To sprawia, że rzeka płynie szybciej, a poziom retencji jest niższy - Mirosław Proppé, prezes Fundacji WWF Polska.

- Musimy wymyślić nową rewolucję przemysłową i odważnie w nią inwestować - po to, żeby na zdekarbonizowanych produktach móc zarabiać. Inaczej wyprzedzą nas Chiny albo Elon Musk ze Stanów Zjednoczonych – przekonuje Michał Hetmański, prezes Fundacji Instrat w programie „Hołownia w klimacie”.

– Nie mamy do czynienia z renesansem węgla, choć taka narracja jest suflowana. W Polsce wiązałbym te nieśmiałe próby podbijania węglowej piłeczki z przyszłorocznymi wyborami, a nie realnymi czynnikami w gospodarce – mówi Jakub Wiech z portalu elektryfikacja.eu.

– Jestem prawie przekonany, że w 2027 r. dobijemy do wzrostu o 1,7 st. C względem epoki przedprzemysłowej – mówi prof. dr hab. Szymon Malinowski, fizyk atmosfery na Uniwersytecie Warszawskim i założyciel serwisu Nauka o klimacie.

– W Wielkanoc wyłączaliśmy mnóstwo źródeł odnawialnych. Jednocześnie na stacjach publicznych naładowanie samochodu kosztowało tyle samo, co trzy dni wcześniej, czyli odpowiednik 2 tys. zł za MWh. Powinniśmy być zdolni do reagowania na zmienną sytuację. Dzisiaj o cenie energii decyduje tylko jedna rzecz: pogoda – mówi Grzegorz Onichimowski, prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE).

- 99 proc. ludzi na świecie oddycha powietrzem, które nas niszczy. Niekoniecznie musimy być bezradni wobec tego problemu – mówi Ewa Ewart, reżyserka filmów dokumentalnych.

- Transformacja energetyczna będą chłopcem do bicia podczas debaty publicznej przed wyborami w 2027 r. Wydaje mi się, że to zbyt łakomy kąsek dla polityków, żeby tego tematu nie wykorzystywać w ten sposób. Polityka energetyczna powinna być jednak sztafetą między kolejnymi rządami, bo chodzi o projekty, których nie da się zrealizować w ciągu jednej czy nawet dwóch kadencji - mówi Krzysztof Perycz-Szczepański, prezes Fundacji Polska z Natury.

- Zorganizowanie i wsparcie finansowania systemów transportu publicznego i renowacji budynków to zadania, które państwo polskie powinno wykonywać niezależnie od tego, czy jest ETS2, czy go nie ma. Zwracamy jednak uwagę, że w ramach tego systemu pojawiają się dodatkowe środki, zarówno w transferach od innych krajów w ramach Społecznego Funduszu Klimatycznego, jak i ok. 60 mld zł bezpośrednio do dyspozycji rządu - mówi Aleksander Śniegocki, prezes Instytutu Reform.

Jak wojna na Bliskim Wschodzie wpływa na budżet Rosji? Dlaczego węgierski minister spraw zagranicznych poleciał do Moskwy? Czy Unia Europejska utrzyma kurs uniezależniania się od rosyjskich paliw kopalnych w przypadku przedłużającego się konfliktu i kryzysu na rynku paliw? Gościem programu "Hołownia w klimacie" jest dr Szymon Kardaś.

- W nowych przepisach nie chodzi o to, żeby ścigać firmy. Chodzi o to, żeby nie uprawiać ekościemy i żeby konsumenci nagradzali uczciwe firmy wyborami konsumenckimi. Zrównoważony rozwój to nie jest przejściowy trend - mówi Aleksandra Majda, prezeska ESG Impact Network oraz członkini Komitetu ds. Zrównoważonego Rozwoju Krajowej Izby Gospodarczej.

- W tym roku pokrywa lodowa od ujścia Wisły w górę liczyła 212 km. Taka sytuacja wystąpiła pierwszy raz od 30 lat - mówił Mateusz Balcerowicz, prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w programie "Hołownia w klimacie". Komentował także wpływ odwilży na sytuację wodną, plany dotyczące energetyki wodnej, przygotowanie do wdrażania Nature Restoration Law oraz odbudowę po powodzi 2024 r.

Czy samochody elektryczne mogą zbierać dane o miastach, infrastrukturze i ruchu wokół nas? Czy zielona transformacja oznacza nową zależność technologiczną od Chin?

- Jako kraj powinniśmy wspierać krajowe firmy i konsorcja, aby miały szansę zostać tzw. dostawcami Tier 1, czyli pierwszego rzędu. To one decydują wtedy o całym konwoju technologicznym i mają szansę zaangażować dużo polskich firm w całym łańcuchu - mówi Dominika Taranko, dyrektorka zarządzająca Wind Industry Hub, o komponencie krajowym w offshore.

- Udało nam się zmienić podejście do zieleni. Sytuacji, w których nagle na głównym placu w mieście są wycinane wszystkie drzewa i nikt tego nawet nie tłumaczy, dzisiaj właściwie już nie ma. Coraz częściej zdarzają się przykłady odwrotne - miasta na nowo nasadzają drzewa w miejscach, gdzie zostały one wcześniej wycięte - mówi Jan Mencwel.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa powrót do pomysłu Funduszu Partycypacyjnego jeszcze na etapie prac rządowych nad tzw. ustawą wiatrakową 2.0.

- Program NaszEauto był gigantycznym sukcesem - mówi Adam Guibourgé-Czetwertyński, dyrektor Transport & Environment oraz wiceminister klimatu i środowiska w latach 2019-2023.

- Myślę, że na dzień dzisiejszy powinniśmy zatrzymać proces wycofywania bezpłatnych uprawnień do emisji – mówi Robert Jeszke, zastępca dyrektora w Instytucie Ochrony Środowiska – Państwowym Instytucie Badawczym oraz kierownik Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE).