Koniec z pukaniem do drzwi, sprawdzaniem obecności domowników i ustalaniem terminu wizyty tylko po to, by spisać stan wodomierza. W wielu blokach trwa już wymiana tradycyjnych urządzeń pomiarowych na liczniki umożliwiające zdalny odczyt. Czasu na dostosowanie budynków do nowych wymagań zostało niewiele, a za niedopełnienie obowiązków mogą grozić poważne konsekwencje. Kto musi zająć się wymianą, czy mieszkańcy poniosą jej koszty i w jakich sytuacjach można uniknąć montażu nowego urządzenia?
Wymiana tradycyjnych liczników na urządzenia wyposażone w funkcję zdalnego odczytu nie jest wyłącznie inicjatywą spółdzielni czy wspólnot mieszkaniowych. Obowiązek wynika ze zmian w prawie energetycznym, związanych z wdrażaniem unijnych rozwiązań dotyczących efektywności energetycznej. Jak informuje „Portal Samorządowy”, w całej Polsce trwa wymiana wodomierzy i ciepłomierzy na modele pozwalające odczytywać dane bez konieczności bezpośredniego dostępu do urządzenia.
Kluczową datą jest 1 stycznia 2027 roku. Do tego dnia właściciele lub zarządcy budynków wielolokalowych powinni zapewnić odpowiednim urządzeniom funkcję zdalnego odczytu. Obowiązek dotyczy ciepłomierzy, podzielników kosztów ogrzewania oraz wodomierzy mierzących zużycie ciepłej wody użytkowej, które zostały zamontowane przed 22 maja 2021 roku. W praktyce oznacza to konieczność przeprowadzenia wymaganych modernizacji najpóźniej do końca 2026 roku. Pozostały więc już tylko niecałe trzy miesięcy na zorganizowanie prac, zaplanowanie wymiany urządzeń i dostosowanie systemów pomiarowych do obowiązujących przepisów.
Nie oznacza to jednak, że każde urządzenie starszego typu musi zostać wymienione bez względu na okoliczności. Przewidziano wyjątki. Jeżeli montaż licznika ze zdalnym odczytem okaże się technicznie niemożliwy albo ekonomicznie nieuzasadniony, mogą wystąpić podstawy do odstąpienia od takiej modernizacji.
Nowe przepisy z automatu obejmą każdy dom jednorodzinny
Wokół obowiązku wymiany liczników może pojawić się wiele nieporozumień. Jednym z nich jest przekonanie, że do końca 2026 roku każdy właściciel nieruchomości w Polsce musi wymienić wszystkie posiadane wodomierze. Przepisy nie ustanawiają jednak takiego powszechnego obowiązku. Regulacje dotyczą przede wszystkim budynków wielolokalowych, a więc między innymi bloków mieszkalnych, kamienic, budynków zarządzanych przez wspólnoty oraz nieruchomości należących do spółdzielni mieszkaniowych. To właśnie w takich obiektach właściciele lub zarządcy muszą zadbać o dostosowanie określonych urządzeń pomiarowych do nowych wymagań.
Urząd Regulacji Energetyki wskazuje, że odpowiedzialność za wyposażenie właściwych ciepłomierzy i wodomierzy w funkcję zdalnego odczytu spoczywa na właścicielach lub zarządcach budynków wielolokalowych. Termin realizacji obowiązku upływa 1 stycznia 2027 roku.
Istotny jest przy tym rodzaj urządzenia oraz jego przeznaczenie. Wymagania obejmują wskazane w przepisach urządzenia wykorzystywane do rozliczania zużycia ciepła i ciepłej wody użytkowej w budynkach wielolokalowych. Nie można zatem zakładać, że od 2027 roku każdy Polak będzie musiał korzystać ze zdalnego wodomierza, niezależnie od rodzaju nieruchomości i instalacji. Właściciele domów jednorodzinnych nie powinni więc automatycznie utożsamiać nowych regulacji z koniecznością wymiany wszystkich liczników znajdujących się na ich posesjach. Warto najpierw sprawdzić, czy konkretne urządzenie podlega obowiązkowi wynikającemu z przepisów.
Inkasent nie musi wchodzić do mieszkania. Odczyt będzie zdalny
Głównym celem modernizacji jest umożliwienie odczytywania zużycia wody i ciepła bez konieczności fizycznego dostępu do urządzenia pomiarowego. W przypadku tradycyjnego licznika pracownik odpowiedzialny za odczyt musi dotrzeć do miejsca, w którym zamontowano urządzenie. Niekiedy oznacza to konieczność wejścia do budynku, a nawet do konkretnego mieszkania.
Liczniki wyposażone w funkcję zdalnego odczytu pozwalają ograniczyć takie wizyty. Coraz częściej stosowane są między innymi wodomierze radiowe, które automatycznie przekazują dane do odpowiedniego odbiornika. Dzięki temu pracownik może sprawdzić wskazania urządzenia bez wchodzenia do mieszkania, a w niektórych rozwiązaniach również bez konieczności wejścia do samego budynku. Wystarczy, że odbiornik znajdzie się w zasięgu sygnału przesyłanego przez urządzenie. Sposób przekazywania danych zależy jednak od zastosowanej technologii i rozwiązania wdrożonego w danej nieruchomości.
Dla mieszkańców oznacza to przede wszystkim większą wygodę. Nie trzeba będzie umawiać wizyty inkasenta, czekać na jego przyjście ani udostępniać mieszkania wyłącznie po to, by pracownik mógł spisać stan wodomierza. Zdalne odczyty mogą również usprawnić proces rozliczania zużycia i ograniczyć problemy związane z brakiem dostępu do urządzeń.
Istotną korzyścią ma być także możliwość dokładniejszego ustalania rzeczywistego zużycia. Dane przekazywane przez liczniki pozwalają bowiem ograniczyć konieczność opierania rozliczeń na odczytach wykonywanych podczas sporadycznych wizyt.
Stary wodomierz lub ciepłomierz. Kiedy można je pozostawić
Obowiązek modernizacji nie oznacza, że każde urządzenie pozbawione funkcji zdalnego odczytu trzeba wymienić bez względu na koszty i warunki techniczne. Przepisy uwzględniają sytuacje, w których zastosowanie nowoczesnego rozwiązania nie jest możliwe albo nie ma uzasadnienia ekonomicznego.
Szczegółowe warunki oceny tych kwestii określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2021 roku. Dotyczy ono między innymi ustalania technicznej możliwości i opłacalności zastosowania ciepłomierzy, podzielników kosztów ogrzewania oraz wodomierzy mierzących zużycie ciepłej wody użytkowej, które mają funkcję zdalnego odczytu.
W praktyce należy więc ocenić zarówno możliwości techniczne konkretnego budynku, jak i ekonomiczny sens przeprowadzenia inwestycji. Znaczenie może mieć to, czy w danej instalacji da się zastosować urządzenia spełniające wymagania oraz czy poniesione nakłady są uzasadnione.
Nie jest zatem tak, że zarządca musi wymienić licznik za wszelką cenę, nawet gdy modernizacja okazuje się technicznie niewykonalna lub ekonomicznie nieuzasadniona. Nie oznacza to jednak dowolności w podejmowaniu decyzji. Wyjątek musi wynikać z przesłanek przewidzianych w przepisach, a nie jedynie z niechęci do przeprowadzenia prac.
Za niedopełnienie obowiązku grozi nawet 10 tys. zł kary
Niedostosowanie budynku do obowiązujących wymagań może mieć poważne konsekwencje. Jak przypomina „Portal Samorządowy”, za niewykonanie obowiązku przewidziano karę sięgającą 10 tys. zł. W skrajnych przypadkach przepisy dopuszczają również możliwość zastosowania kary ograniczenia wolności.
Podstawowa odpowiedzialność za przeprowadzenie modernizacji spoczywa na właścicielach lub zarządcach budynków wielolokalowych. To oni powinni zaplanować wymianę urządzeń, zorganizować prace i dopilnować, aby nieruchomość spełniała wymagania przed upływem wyznaczonego terminu.
Nie oznacza to jednak, że mieszkańcy nie mają w tej sprawie żadnych obowiązków. W określonych sytuacjach konieczny może być dostęp do urządzenia znajdującego się w prywatnym lokalu. Jeżeli wymiana jest wymagana, a monter musi wejść do mieszkania, uporczywe uniemożliwianie przeprowadzenia prac może wiązać się z konsekwencjami.
Przykładem jest odmowa wpuszczenia montera do lokalu, mimo że wykonanie niezbędnych czynności wymaga dostępu do urządzenia. W takiej sytuacji mieszkaniec może utrudniać realizację obowiązków spoczywających na właścicielu lub zarządcy budynku.
Warto więc reagować na komunikaty spółdzielni i wspólnot oraz ustalać terminy prac, zamiast odkładać sprawę na później. Pozwoli to uniknąć niepotrzebnych komplikacji i ułatwi przeprowadzenie modernizacji przed końcem 2026 roku.
Mieszkaniec nie powinien dostać rachunku. Kto płaci za wymianę głównego wodomierza?
Jedną z kwestii budzących najwięcej emocji jest koszt wymiany urządzeń pomiarowych. Nie wszystkie liczniki mają jednak taki sam status, dlatego nie można przyjmować, że każda wymiana oznacza dodatkowy wydatek dla mieszkańca.
„Portal Samorządowy” przytacza przykład Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Rawiczu, który musiał sprostować informacje dotyczące rzekomych opłat za wymianę wodomierzy. Spółka podkreśliła, że wymiana wodomierza głównego odbywa się bezpłatnie, a wszystkie związane z nią koszty pokrywa przedsiębiorstwo.
Wodomierz główny służy do pomiaru całkowitej ilości wody dostarczanej do budynku. To na podstawie jego wskazań ustala się ilość wody doprowadzonej przez sieć wodociągową. Urządzenie znajduje się zazwyczaj na przyłączu wodociągowym, na przykład w piwnicy, na parterze albo w studzience zlokalizowanej na zewnątrz nieruchomości.
Ważne jest również to, że wodomierz główny należy do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, a nie do właściciela budynku czy poszczególnych mieszkańców. Z tego względu jego wymiana w opisanej sytuacji nie powinna wiązać się z koniecznością opłacenia samego urządzenia przez mieszkańca.
Nie należy jednak automatycznie przenosić tej zasady na wszystkie liczniki zamontowane w nieruchomości. O tym, kto pokrywa koszty wymiany, decydują między innymi rodzaj urządzenia, jego status własnościowy oraz zasady obowiązujące w konkretnej sytuacji.
Podlicznik w ogrodzie nie musi oznaczać dodatkowy wydatek
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku urządzeń zamontowanych na prywatnej instalacji. Dotyczy to między innymi dodatkowych wodomierzy, podliczników oraz innych elementów służących do indywidualnego rozliczania zużycia wody.
Takie urządzenia mogą pozostawać w gestii właściciela nieruchomości, dlatego to on może odpowiadać za ich utrzymanie, wymianę lub legalizację. Nie należy więc zakładać, że wszystkie liczniki znajdujące się na posesji zostaną wymienione na koszt przedsiębiorstwa wodociągowego.
Dobrym przykładem jest dodatkowy podlicznik wykorzystywany do pomiaru wody przeznaczonej do podlewania ogrodu. Właściciel nieruchomości może korzystać z niego, aby oddzielić zużycie wody wykorzystywanej do podlewania od pozostałego zużycia. W takiej sytuacji koszty wymiany lub ponownej legalizacji urządzenia mogą spoczywać właśnie na nim.
Dlatego przed założeniem, że modernizacja będzie oznaczała dodatkowy rachunek, warto ustalić, o jaki licznik chodzi, do kogo należy i jakie zasady obowiązują w danej nieruchomości. Sam fakt, że urządzenie mierzy zużycie wody, nie przesądza jeszcze o tym, kto musi zapłacić za jego wymianę.
Nie tylko wodomierze może objąć wymiana
Zakres modernizacji zależy od rodzaju instalacji i rozwiązań stosowanych w konkretnym budynku. W wielu nieruchomościach prace obejmują kilka typów urządzeń pomiarowych, a nie wyłącznie wodomierze do ciepłej wody użytkowej.
Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe mogą wymieniać również ciepłomierze oraz podzielniki kosztów ogrzewania. W niektórych budynkach modernizacja obejmuje ponadto urządzenia służące do pomiaru zimnej wody, jeżeli przewidują to lokalne zasady i przyjęty plan unowocześnienia systemu pomiarowego.
Oznacza to, że liczba urządzeń wymienianych w poszczególnych mieszkaniach może być różna. W jednym lokalu prace mogą dotyczyć wodomierza ciepłej wody, a w innym obejmować również elementy związane z rozliczaniem ogrzewania.
Mieszkańcy powinni dlatego śledzić komunikaty publikowane przez spółdzielnię lub wspólnotę. To zarządca odpowiada za organizację prac i przekazanie informacji o terminach wizyt monterów. W razie wątpliwości warto też zapytać, które urządzenia będą wymieniane, czy konieczna jest obecność domownika oraz czy prace wiążą się z jakimikolwiek opłatami.
Nowy licznik nie działa bezterminowo. Legalizacji trzeba pilnować
Zamontowanie nowoczesnego wodomierza ze zdalnym odczytem nie oznacza, że można zapomnieć o jego dalszej eksploatacji. Nadal istotne są wymagania dotyczące kontroli metrologicznej, określanej potocznie jako legalizacja.
W przypadku wodomierzy okres ważności legalizacji wynosi 5 lat. Po upływie tego czasu urządzenie powinno zostać ponownie sprawdzone albo wymienione na nowe, zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Celem takiej kontroli jest zapewnienie odpowiedniej dokładności pomiaru. Wodomierz musi prawidłowo wskazywać ilość zużytej wody, ponieważ jego odczyty stanowią podstawę rozliczeń. Błędne wskazania mogą prowadzić do nieprawidłowego ustalenia należności za dostarczoną wodę.
Właściciele i zarządcy nieruchomości powinni więc pamiętać, że sama funkcja zdalnego odczytu nie zwalnia z obowiązków związanych z prawidłowym użytkowaniem urządzenia. Nowoczesny licznik również wymaga pilnowania terminów i przestrzegania zasad dotyczących jego dalszej eksploatacji.
Zostało niewiele czasu. Jak przygotować się do wymiany?
Właściciele i zarządcy budynków wielolokalowych muszą zorganizować wymagane modernizacje przed 1 stycznia 2027 roku. Nie oznacza to, że wszyscy mieszkańcy zostaną odwiedzeni przez monterów w tym samym terminie. W wielu nieruchomościach prace mogą być prowadzone etapami, na przykład klatka po klatce lub budynek po budynku.
Dla mieszkańców najważniejsze jest śledzenie informacji przekazywanych przez administrację oraz umożliwienie wykonania prac, jeżeli dostęp do urządzenia w lokalu jest niezbędny. Warto również wcześniej upewnić się, jakie liczniki mają zostać wymienione i czy obecność domownika będzie konieczna.
Cała operacja ma doprowadzić do dostosowania odpowiednich urządzeń w budynkach wielolokalowych do wymagań dotyczących zdalnego odczytu. Dzięki temu odczytywanie zużycia wody i ciepła ma być łatwiejsze, a konieczność organizowania wizyt pracowników w mieszkaniach powinna zostać ograniczona.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu