Jedni wykupują miejsce na cmentarzu, inni wcześniej zamawiają nagrobek… w ten sposób co bardziej zapobiegliwi porządkują swoje sprawy na wypadek śmierci. Są też tacy, które myślą o tym, co stanie się z pieniędzmi zgromadzonymi na ich rachunku bankowym. To ważne, bo dostęp do konta zmarłego właściciela może zostać mocno ograniczony. Dlaczego? Bo pieniądze stają się częścią masy spadkowej, a ich wypłata może wymagać przeprowadzenia osobnego postępowania. Jest jednak rozwiązanie, które pozwala bliskim na szybkie podjęcie znacznej części bankowego wkładu.
Po śmierci właściciela pieniądze nie są już tak łatwo dostępne
Śmierć właściciela rachunku zmienia sytuację znajdujących się na nim pieniędzy. Środki zgromadzone na koncie wchodzą do masy spadkowej, co oznacza, że ich wypłata może być uzależniona od zakończenia postępowania spadkowego.
Dla rodziny może to oznaczać dłuższe oczekiwanie na pieniądze, które przecież już znajdują się na rachunku. W pierwszych dniach i tygodniach po śmierci bliskiej osoby pojawiają się natomiast konkretne wydatki. Trzeba zorganizować pogrzeb, opłacić rachunki czy uregulować inne bieżące zobowiązania.
Co ważne, samo współposiadanie rachunku również nie zawsze oznacza pełną swobodę dysponowania wszystkimi pieniędzmi zgromadzonymi na koncie po śmierci drugiego współwłaściciela.
W banku można wskazać osoby, które dostaną pieniądze
Przepisy przewidują jednak możliwość wcześniejszego zabezpieczenia części środków. Właściciel rachunku może złożyć w banku dyspozycję wkładem na wypadek śmierci.
To rozwiązanie pozwala wskazać tych, którym bank po śmierci właściciela rachunku wypłaci określoną kwotę. Co istotne, wypłata pieniędzy objętych taką dyspozycją nie wymaga czekania na zakończenie postępowania spadkowego.
Dyspozycję można ustanowić w odniesieniu do pieniędzy zgromadzonych na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym, rachunku oszczędnościowym oraz lokacie terminowej.
To właściciel rachunku podejmuje decyzję, komu mają zostać przekazane pieniądze i jaka ma być ich wysokość. Dzięki temu może jeszcze za życia określić, kto z najbliższych będzie miał możliwość szybkiego uzyskania dostępu do części zgromadzonych środków.
Lista osób uprawnionych jest zamknięta
Nie można jednak wskazać dowolnej osoby. Przepisy ograniczają możliwość ustanowienia takiej dyspozycji do najbliższych członków rodziny. Właściciel rachunku może wskazać swojego małżonka, rodziców, dziadków i pradziadków. Na liście znajdują się również dzieci, wnuki i prawnuki oraz rodzeństwo.
Oznacza to, że dyspozycja nie może zostać ustanowiona na rzecz każdej wybranej przez właściciela rachunku osoby. Krąg potencjalnych beneficjentów został określony w przepisach.
Dyspozycja bankowa nie oznacza przejęcia konta
Kto, kto zostaje wskazany w dyspozycji nie staje się właścicielem rachunku. Nie przejmuje też związanych z nim zobowiązań. W takiej sytuacji uprawnienie ogranicza się do otrzymania wskazanej przez właściciela rachunku kwoty. To istotna różnica, ponieważ dyspozycja nie jest tym samym co przejęcie konta czy dziedziczenie całego majątku zgromadzonego przez zmarłego.
Dla rodziny może mieć jednak bardzo praktyczne znaczenie. Najbliżsi nie muszą w takim przypadku czekać na zakończenie całego postępowania spadkowego, aby uzyskać dostęp do tej części środków.
Nie można jednak wypłacić dowolnej kwoty
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci nie daje możliwości przekazania bez ograniczeń wszystkich pieniędzy znajdujących się na rachunku.
Przepisy określają maksymalną wysokość takiej wypłaty. Łączna kwota przekazana wszystkim osobom wskazanym w dyspozycji nie może przekroczyć dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez uwzględnienia nagród z zysku.
W 2026 roku limit ten wynosi nieco ponad 190 tys. zł.
To oznacza, że nawet jeśli na rachunku znajduje się znacznie więcej pieniędzy, dyspozycja na wypadek śmierci może objąć tylko kwotę mieszczącą się w ustawowym limicie. Pozostałe środki mogą wejść do masy spadkowej i podlegać zasadom dziedziczenia.
Dla wielu rodzin kwota przekraczająca 190 tys. zł może jednak stanowić istotne zabezpieczenie finansowe w pierwszym okresie po śmierci bliskiej osoby.
Swoją decyzję można później zmienić
Ustanowienie dyspozycji nie oznacza, że właściciel rachunku raz na zawsze decyduje o tym, kto otrzyma pieniądze. Jeśli sytuacja rodzinna się zmieni, można odpowiednio zmodyfikować wcześniejsze ustalenia. Można wskazać inne osoby, zmienić wysokość kwot przypadających poszczególnym uprawnionym albo całkowicie odwołać wcześniej złożoną dyspozycję.
Dyspozycja może wygasnąć także bez odwołania
Są również sytuacje, w których dyspozycja przestaje obowiązywać automatycznie. Może do tego dojść na przykład po zamknięciu rachunku albo po wypłaceniu wszystkich znajdujących się na nim pieniędzy.
Jeżeli natomiast właściciel konta w ogóle nie zdecyduje się na ustanowienie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, środki zgromadzone na rachunku będą podlegały zasadom dziedziczenia. Trafią do masy spadkowej, a rodzina może zostać zmuszona do przeprowadzenia postępowania spadkowego, zanim będzie mogła swobodnie skorzystać z odziedziczonych pieniędzy.
Dlatego dyspozycja wkładem na wypadek śmierci jest jednym z rozwiązań, które pozwalają wcześniej uporządkować finansową stronę spraw na wypadek śmierci. Nie zastępuje ona dziedziczenia całego majątku, ale może sprawić, że część pieniędzy szybciej trafi do najbliższych — dokładnie wtedy, gdy mogą być im najbardziej potrzebne.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu