Odziedziczenie mieszkania, domu czy działki zawsze kojarzą się z urzędową mitręgę. Teraz jest nieco łatwiej. Nowe przepisy pozwalają notariuszowi załatwić znacznie więcej już podczas sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia. To jednak nie koniec zmian. Ułatwienia obejmują również spadki, darowizny i rozliczenia podatkowe. Warto wiedzieć, co dokładnie się zmieniło, bo można dzięki temu zaoszczędzić nie tylko czas, ale i sporo nerwów.
Nie wszyscy spadkobiercy wiedzą, że od połowy marca obowiązują przepisy upraszczające procedurę ujawniania praw do odziedziczonych nieruchomości w księgach wieczystych. Zmiany w prawie o notariacie oraz ustawie o księgach wieczystych i hipotece mają przede wszystkim skrócić drogę od potwierdzenia dziedziczenia do uporządkowania stanu prawnego mieszkania, domu czy działki.
Dotychczas sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia nie oznaczało jeszcze końca formalności. Notariusz zawiadamiał sąd o dokonanej czynności, a w księdze wieczystej pojawiała się wzmianka o prowadzonej sprawie. Na tym jednak obowiązki spadkobiercy się nie kończyły.
Konieczne było złożenie kolejnego wniosku. Dopiero później sąd zajmował się wpisaniem nowego właściciela nieruchomości i usunięciem wcześniejszej wzmianki. W praktyce oznaczało to dodatkowe dokumenty, kolejne czynności i oczekiwanie na następne rozstrzygnięcie.
Nowe przepisy mają uprościć ten mechanizm. Sąd będzie mógł rozstrzygnąć sprawę jednym postanowieniem, co powinno przyspieszyć ujawnienie praw nowego właściciela w księdze wieczystej. Dla spadkobierców oznacza to mniej formalności i krótszą drogę do uporządkowania dokumentów dotyczących nieruchomości.
Notariusz złoży wniosek elektronicznie. Spadkobierca nie musi już wszystkiego pilnować sam
Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie uprawnień notariuszy. Dotychczas osoba dziedzicząca nieruchomość musiała sama zadbać o złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej. Wymagało to przygotowania dokumentów i dopilnowania kolejnego etapu postępowania. Teraz, na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego, notariusz może złożyć elektroniczny wniosek o wpis już podczas sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia.
Co to oznacza w praktyce? Nie trzeba ponownie organizować wizyty w sądzie tylko po to, aby rozpocząć procedurę ujawnienia nowego właściciela. Nie ma też konieczności samodzielnego przygotowywania kolejnego kompletu dokumentów i zastanawiania się, czy wszystkie formalności zostały prawidłowo dopełnione.
Czynność może zostać wykonana przez notariusza w ramach prowadzonej sprawy spadkowej. Ma to również ograniczyć ryzyko błędów formalnych. Wniosek przygotowuje bowiem osoba, która zawodowo zajmuje się tego rodzaju czynnościami, a następnie przekazuje go do sądu drogą elektroniczną.
Odziedziczyłeś mieszkanie i chcesz je sprzedać? Szybszy wpis ma znaczenie
Zmiany nie dotyczą wyłącznie wygody osób, które nie chcą tracić czasu na kolejne wizyty w urzędach. Mają również znaczenie dla bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami. Do tej pory pomiędzy sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia a ostatecznym wpisaniem nowego właściciela do księgi wieczystej mogła upłynąć pewna ilość czasu. W tym okresie w księdze widniała wzmianka dotycząca prowadzonej sprawy, ale pełne ujawnienie praw spadkobiercy następowało dopiero po przeprowadzeniu kolejnych czynności.
Mogło to komplikować plany osobie, która chciała szybko sprzedać odziedziczony dom, mieszkanie lub działkę. Problem pojawiał się również wtedy, gdy nieruchomość miała zostać wykorzystana jako zabezpieczenie kredytu.
Im szybciej księga wieczysta odzwierciedla rzeczywisty stan prawny, tym łatwiej przeprowadzić kolejne transakcje. Ma to znaczenie nie tylko dla spadkobiercy, ale również dla potencjalnego kupującego, banku czy innej osoby zainteresowanej nieruchomością.
Notariusz będzie musiał sprawdzić, co dokładnie wchodzi w skład spadku
Nowelizacja wprowadza również zmiany dotyczące samego początku procedury dziedziczenia. Przy sporządzaniu protokołu dziedziczenia notariusz ma ustalić, czy w skład spadku wchodzą prawa związane z nieruchomościami położonymi na terytorium Polski.
Chodzi między innymi o prawo własności nieruchomości, użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Informacje o takich prawach mają zostać uwzględnione w protokole dziedziczenia. Dzięki temu dane potrzebne do późniejszego dokonania wpisów w księdze wieczystej będą gromadzone już na początku całej procedury.
To kolejny krok w kierunku ograniczenia liczby czynności, które wcześniej trzeba było wykonywać dopiero na dalszym etapie postępowania. Ułatwienie ma sprawić, że informacje niezbędne do uporządkowania stanu prawnego nieruchomości będą dostępne szybciej.
Nie tylko księgi wieczyste. Zmieniły się również zasady dotyczące spadków i darowizn
Ułatwienia dla osób otrzymujących majątek nie kończą się na zmianach w procedurze wpisywania właścicieli do ksiąg wieczystych. W ostatnim czasie zmodyfikowano również przepisy dotyczące podatku od spadków i darowizn. Od sierpnia ubiegłego roku obowiązują rozwiązania, które zniosły konieczność przedstawiania zaświadczenia z urzędu skarbowego przy sprzedaży lub obciążaniu majątku otrzymanego nieodpłatnie od najbliższej rodziny.
Wcześniej taki dokument był wymagany przy sporządzaniu aktu notarialnego. Zaświadczenie potwierdzało, że podatek został zapłacony, nie był należny albo zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Obecnie, jeżeli majątek został nabyty od osób objętych zwolnieniem podatkowym, obowiązek uzyskania takiego zaświadczenia został zniesiony.
To ważna zmiana dla osób, które odziedziczyły mieszkanie, dom lub działkę albo otrzymały nieruchomość w darowiźnie od najbliższych. Nie muszą już zdobywać dodatkowego dokumentu z urzędu skarbowego przed dokonaniem określonych czynności notarialnych.
Nie oznacza to jednak, że można całkowicie zapomnieć o obowiązkach podatkowych. Nadal trzeba pilnować terminów i warunków korzystania ze zwolnienia.
Sześć miesięcy na zgłoszenie. Tego terminu lepiej nie przegapić
Zwolnienie podatkowe dla najbliższej rodziny nie działa automatycznie w każdej sytuacji. Jednym z najważniejszych warunków pozostaje terminowe zgłoszenie nabycia majątku do urzędu skarbowego. W przypadku darowizny należy zrobić to w ciągu sześciu miesięcy od jej otrzymania. Przy dziedziczeniu termin liczy się natomiast od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku.
W określonych przypadkach konieczne jest również odpowiednie udokumentowanie przekazania pieniędzy. Ma to szczególne znaczenie przy darowiznach pieniężnych, gdy obdarowany chce skorzystać ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny.
Samo pokrewieństwo z darczyńcą nie wystarczy więc do zachowania wszystkich preferencji podatkowych. Trzeba jeszcze spełnić warunki określone w przepisach i dopilnować wymaganych formalności. Warto o tym pamiętać, ponieważ przeoczenie terminu lub brak odpowiedniego udokumentowania przekazania pieniędzy może oznaczać utratę możliwości skorzystania z pełnego zwolnienia.
Zmiany obejmują również prywatne renty. Inaczej będzie wyglądało rozliczenie podatku
Kolejne ułatwienia dotyczą prywatnie ustanawianych rent, czyli świadczeń przekazywanych na podstawie umowy między osobami fizycznymi. Wcześniej każda wypłata wiązała się z koniecznością składania odrębnych deklaracji podatkowych przez obie strony. Po wprowadzonych zmianach wystarczy jedno rozliczenie obejmujące całość zobowiązania podatkowego.
Przepisy doprecyzowują również moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu prawa do świadczeń. Co do zasady obowiązek podatkowy powstanie już w chwili ustanowienia świadczenia, jeśli możliwe będzie określenie jego wartości. Jeżeli natomiast na tym etapie nie będzie można ustalić wartości prawa do renty, obowiązek podatkowy pojawi się wraz z wypłatą kolejnych świadczeń.
Ma to uporządkować zasady rozliczania takich umów i ograniczyć niejasności dotyczące tego, kiedy dokładnie należy rozliczyć podatek.
Renta bez określonego terminu? Przepisy przewidują okres dziesięciu lat
Nowe regulacje uwzględniają również sytuacje, w których strony nie określiły, jak długo ma być wypłacane świadczenie. W takim przypadku przy obliczaniu jego wartości przyjmuje się okres dziesięciu lat. Co więcej, za zgodą podatnika urząd skarbowy będzie mógł samodzielnie oszacować wartość świadczeń.
To rozwiązanie ma ułatwić rozliczanie umów, w których od początku trudno dokładnie określić wartość prawa do przyszłych wypłat. Dzięki temu zasady ustalania podstawy opodatkowania mają być bardziej przejrzyste.
Spadek, darowizna, nieruchomość. Mniej formalności, ale obowiązki nadal pozostają
Wprowadzone zmiany mają wspólny cel: ograniczyć liczbę czynności, które musi wykonać osoba otrzymująca majątek w spadku lub darowiźnie. W przypadku nieruchomości większą rolę przejmie notariusz. Na wniosek zainteresowanego będzie mógł elektronicznie złożyć wniosek o wpis do księgi wieczystej już podczas sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia. Ma to skrócić procedurę i ułatwić szybkie uporządkowanie stanu prawnego odziedziczonego majątku.
Z kolei w sprawach podatkowych najbliższa rodzina została zwolniona z obowiązku zdobywania zaświadczenia z urzędu skarbowego w określonych sytuacjach związanych ze sprzedażą lub obciążeniem otrzymanego majątku. Nie oznacza to jednak całkowitego zniesienia formalności. Nadal trzeba pamiętać o terminowym zgłoszeniu nabycia spadku lub darowizny, a przy przekazywaniu pieniędzy również o odpowiednim udokumentowaniu transakcji.
W praktyce nowe rozwiązania oznaczają mniej wizyt w sądach i urzędach, mniej dokumentów do przygotowania i sprawniejsze przeprowadzanie spraw związanych z dziedziczeniem. Najważniejsze jest jednak to, że część obowiązków, które wcześniej spoczywały bezpośrednio na spadkobiercy, może teraz zostać wykonana przez notariusza. Dla osób, które właśnie odziedziczyły mieszkanie, dom czy działkę, to konkretne ułatwienie. Warto znać nowe zasady, zanim rozpocznie się załatwianie formalności.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu