Prezydent Karol Nawrocki zastosował prawo łaski wobec trzech skazanych. Kancelaria Prezydenta przedstawiła zakres decyzji i informacje o zakończonych postępowaniach, ale nie ujawniła danych ułaskawionych. Rafał Leśkiewicz wyjaśnił, że odpowiada to dotychczasowej praktyce Pałacu Prezydenckiego.
Karol Nawrocki rozpatrzył osiem przekazanych mu wniosków Prokuratora Generalnego. Postanowieniami z 2 lutego 2026 r. zastosował prawo łaski wobec trzech osób, natomiast w pięciu pozostałych przypadkach odmówił skorzystania ze swojej konstytucyjnej prerogatywy. Podpisał również cztery postanowienia, na podstawie których zażądał od Prokuratora Generalnego przedstawienia akt kolejnych spraw. Zrobił to w trybie art. 567 par. 2 Kodeksu postępowania karnego.
O wydaniu trzech postanowień poinformował Mateusz Kotecki, sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP. Podkreślił, że przed podjęciem decyzji prezydent analizuje pełną dokumentację dotyczącą skazanego. Obejmuje ona między innymi treść wyroku i jego uzasadnienie, akta sprawy, stanowisko Prokuratora Generalnego, opinie sądów, wywiad środowiskowy oraz – jeżeli skazany odbywa karę – informacje przekazane przez administrację zakładu karnego.
Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz poinformował, że Kancelaria Prezydenta nie poda imion i nazwisk trzech ułaskawionych. Jak zaznaczył, nieujawnianie takich danych pozostaje utrwaloną praktyką. Odstępstwo jest możliwe, gdy zainteresowana osoba zgodzi się na upublicznienie swojej tożsamości. Tak było przy późniejszym ułaskawieniu Weroniki Krawczyk, której dane ogłoszono za jej zgodą.
Ułaskawienie po katastrofie w ruchu lądowym
Pierwsza decyzja dotyczyła osoby skazanej na podstawie art. 173 par. 2 i par. 4 Kodeksu karnego za nieumyślne sprowadzenie katastrofy w ruchu lądowym, której następstwem była śmierć człowieka albo ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób. Prezydent warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby.
Postępowanie ułaskawieniowe zostało wszczęte w trybie zwykłym, na podstawie art. 561 Kodeksu postępowania karnego. Prośbę pozytywnie zaopiniował sąd drugiej instancji, a Prokurator Generalny wystąpił do prezydenta z wnioskiem o zastosowanie prawa łaski.
Przy podejmowaniu decyzji uwzględniono bardzo trudną sytuację zdrowotną skazanego, jego zaawansowany wiek, wyrażenie skruchy i przeproszenie pokrzywdzonych. Znaczenie miały również incydentalny charakter przestępstwa oraz pozytywna opinia środowiskowa.
Darowanie kary za groźby karalne
Drugie postanowienie obejmowało osobę skazaną za groźby karalne, czyli przestępstwo określone w art. 190 par. 1 Kodeksu karnego. W tym przypadku Karol Nawrocki darował skazanemu karę pozbawienia wolności. Sąd pierwszej instancji pozytywnie ocenił prośbę o akt łaski, a Prokurator Generalny zwrócił się do prezydenta o uwzględnienie wniosku.
Za zastosowaniem prawa łaski przemawiały stan zdrowia i zaawansowany wiek skazanego. Kancelaria Prezydenta wskazała ponadto na znaczny czas, który upłynął od popełnienia czynu, oraz przestrzeganie prawa przez skazanego po wydaniu wyroku.
Ułaskawienie w sprawie oszustwa i szkody gospodarczej
Trzecia decyzja dotyczyła osoby skazanej za oszustwo, wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym w wielkich rozmiarach oraz pokrzywdzenie wierzycieli. Podstawą skazania były art. 286 par. 1, art. 296 par. 1 i 3 oraz art. 301 par. 1 Kodeksu karnego.
Prezydent warunkowo zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności, jednocześnie oddając skazanego pod dozór kuratora na wyznaczony okres próby. Wniosek uzyskał pozytywne opinie sądów obu instancji, a Prokurator Generalny wystąpił o zastosowanie prawa łaski.
W tej sprawie decydujące znaczenie miała trudna sytuacja rodzinna związana z ciężką chorobą osoby najbliższej. Skazany musiał sprawować opiekę zarówno nad nią, jak i nad małoletnimi. Uwzględniono również pozytywny wywiad środowiskowy, znaczny upływ czasu od popełnienia przestępstw, przestrzeganie porządku prawnego po wyroku oraz brak możliwości skorzystania z odpowiednich instrumentów przewidzianych w Kodeksie karnym wykonawczym.
Prawo łaski jako prerogatywa prezydenta
Podstawę zastosowania prawa łaski stanowi art. 139 Konstytucji RP. Przepis przyznaje prezydentowi kompetencję do podejmowania takich decyzji, wyłączając jednocześnie możliwość ułaskawienia osób skazanych przez Trybunał Stanu. Zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 18 Konstytucji RP akt łaski jest prerogatywą prezydenta, dlatego nie wymaga podpisu prezesa Rady Ministrów.
Szczegółowy tryb postępowania ułaskawieniowego po prawomocnym skazaniu regulują art. 560–568 Kodeksu postępowania karnego. Prośbę może złożyć między innymi sam skazany, jego obrońca, osoba uprawniona do wniesienia środka odwoławczego, małżonek, krewny w linii prostej, rodzeństwo albo osoba pozostająca ze skazanym we wspólnym pożyciu.
Przy ocenie sprawy mogą zostać uwzględnione zachowanie skazanego po wydaniu wyroku, rozmiar odbytej kary, stan zdrowia, sytuacja rodzinna, naprawienie szkody oraz wydarzenia, które nastąpiły już po skazaniu. Nie jest to jednak zamknięty katalog warunków automatycznie prowadzących do ułaskawienia. Ostateczna decyzja należy do prezydenta.
Ułaskawienie nie jest uniewinnieniem
Akt łaski może prowadzić do darowania kary, jej złagodzenia, warunkowego zawieszenia wykonania albo zatarcia skazania – zależnie od treści konkretnego postanowienia. Nie jest jednak równoznaczny z uniewinnieniem i nie zmienia ustaleń sądu dotyczących winy skazanego.
Prezydent nie rozpatruje ponownie sprawy karnej w sposób właściwy dla sądu odwoławczego. Podejmuje natomiast decyzję dotyczącą skutków skazania, opierając się między innymi na względach humanitarnych, sytuacji osobistej skazanego, jego postawie po wydaniu wyroku oraz opiniach organów uczestniczących w postępowaniu ułaskawieniowym.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu