Koniec z greenwashingiem? Rząd bierze pod lupę hasła „eko” i „zielony”

Chodzi o projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta autorstwa Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

Jak zaznaczyła kancelaria premiera, projekt dostosowuje polskie przepisy do prawa Unii Europejskiej, którego celem jest „wspieranie konsumentów w podejmowaniu bardziej świadomych decyzji zakupowych”. Zdaniem rządu projektowane zmiany ułatwią rozpoznawanie rzetelnych informacji o produktach oraz ograniczą możliwość stosowania przez przedsiębiorców wprowadzających w błąd deklaracji dotyczących wpływu produktów na środowisko, czyli tzw. greenwashingu.

Nowe zasady oznaczania produktów. Firmy będą musiały udowodnić ekologiczne deklaracje

Projekt zakłada, że oznaczenia i znaki informujące o wpływie produktu na środowisko będą mogły być stosowane tylko wtedy, gdy opierają się na uznanym systemie certyfikacji lub zostały ustanowione przez instytucję publiczną. Tym samym przepisy mają ograniczyć stosowanie własnych, nieweryfikowanych oznaczeń, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd.

Ponadto przedsiębiorcy nie będą mogli używać ogólnych haseł na produktach, takich jak „ekologiczny”, „zielony” lub „przyjazny dla środowiska”, jeśli nie będą mogli ich potwierdzić wiarygodnymi dowodami. Zakazane ma być również przedstawianie produktów jako bardziej przyjaznych dla środowiska, jeśli nie istnieją dowody potwierdzające takie twierdzenia.

Przed zakupem konsumenci mają też otrzymywać więcej informacji na temat tego, czy dany produkt można naprawić oraz w jakim zakresie jest to możliwe. W przypadku treści i usług cyfrowych oraz urządzeń elektronicznych i innych produktów wykorzystujących oprogramowanie konsumenci będą informowani o okresie, przez jaki producent będzie zapewniał aktualizacje. Ponadto, jeżeli producent zaoferuje dodatkową gwarancję trwałości, informacja o niej ma być przedstawiana w sposób jednolity w całej Unii Europejskiej.

UOKiK rozszerzy listę zakazanych praktyk. Greenwashing pod większą kontrolą

Jak wskazywano w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) do projektu, w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym rozszerzony ma zostać katalog tzw. czarnych praktyk rynkowych o 12 nowych, określonych unijną dyrektywą 2024/825.

Chodzi np. o twierdzenie, że produkt ma neutralny, ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko pod względem emisji gazów cieplarnianych, jeśli uzasadniane jest to kompensowaniem tych emisji; przedstawianie cech wynikających z wymogów nałożonych na wszystkie produkty jako cechy wyróżniającej daną ofertę; zatajanie przed konsumentem informacji o tym, że aktualizacja oprogramowania będzie miała negatywny wpływ na funkcjonowanie produktów cyfrowych oraz przedstawianie towaru jako nadającego się do naprawy, w sytuacji gdy tak nie jest.

Projekt zakłada też dodanie w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym definicji pojęć takich, jak m.in. towar, twierdzenie dotyczące ekologiczności, ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności, oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru, trwałość, aktualizacja oprogramowania czy funkcjonalność.

Projektowane przepisy rozszerzają też katalog informacji, które mogą być przedmiotem praktyki wprowadzającej w błąd przy prezentacji produktu o: cechy środowiskowe lub społeczne, aspekty związane z obiegiem zamkniętym, w tym trwałość, możliwość naprawy, zdolność do recyklingu. Mają też zostać określone istotne informacje, których pominięcie przy porównywaniu produktów może oznaczać, że działanie przedsiębiorcy zostanie uznane za „zaniechanie wprowadzające w błąd”. Będą to m.in. informacje na temat metody porównania produktów.

Konsumenci zyskają więcej informacji o trwałości i naprawie produktów

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu do projektu, zgodnie z obecnym stanem prawnym działanie wprowadzające w błąd to takie, które w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wśród takich praktyk znajduje się m.in. rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji.

Projekt wprowadza dwa kolejne szczególne zachowania przedsiębiorcy, które mogą stanowić działanie wprowadzające w błąd, a przez to być nieuczciwą praktyką rynkową. Chodzi o deklaracje firm związane z ekologicznością, które nie są poparte jasnymi, obiektywnymi, realistycznymi i weryfikowalnymi zobowiązaniami oraz reklamowanie korzyści dla konsumentów, które są nieistotne i nie wynikają z żadnej cechy produktu.

Zgodnie z komunikatem KPRM nowe przepisy mają wejść w życie 27 września 2026 r. (PAP)

bpk/ mmu/