Peter Hessler "Przez drogi i bezdroża. Podróż po nowych Chinach" recenzja

Książek o współczesnych Chinach ukazuje się mnóstwo – od relacji podróżniczych, przez analizy politologiczne i gospodarcze, po prace dotyczące historii najnowszej Państwa Środka. Nic dziwnego, to temat ekscytujący, modny i trudny do wyczerpania, a chińska droga od komunizmu do autorytarnego kapitalizmu, od skrajnego totalitarnego ubóstwa do statusu fabryki świata jednocześnie fascynuje i niepokoi. Wiele się przy okazji mówi o odmienności kulturowej i społecznej Chińczyków, o ich imperialnych apetytach oraz mrówczej pracowitości. W podobnych sądach daje o sobie znać przede wszystkim zasilany stereotypami lęk. A gdyby tak przełamać barierę obcości i podejść bliżej? Bardzo blisko?

Tytuł książki Petera Hesslera, długoletniego korespondenta „New Yorkera” w Chinach, może zmylić czytelnika. Nie jest to w żadnym razie rzecz o tym, jak nadziany Amerykanin przeżył egzotyczną przygodę, jeżdżąc wypasionym dżipem po prowincjonalnych wybojach i oglądając nowe fabryki gumek do majtek przez zakurzoną szybę. Sprawy mają się inaczej: „Przez drogi i bezdroża” to historia o wtapianiu się w Chiny i codziennym życiu z Chińczykami, historia wnikliwa, napisana przez człowieka spostrzegawczego, wrażliwego i obdarzonego poczuciem humoru. Peter Hessler mówi i czyta po mandaryńsku, co nie było bez znaczenia w jego projekcie zapuszczenia korzeni w Państwie Środka – wprawdzie od czasu do czasu brano go za szpiega, ale przestał być, mimo europejskiej powierzchowności, traktowany po prostu jako intruz. Stąd jego opowieść jest prowadzona z osobliwej perspektywy kogoś, kto stoi w progu – już nie czeka pod drzwiami, ale też nie wpuszczono go do końca na pokoje. W każdym razie podejrzaną egzotykę na dobre zastępuje tu niemal intymna swojskość.