Samorząd terytorialny

30 listopada weszła w życie nowelizacja ustawy o finansach publicznych, która przedłużyła do 2029 r. złagodzenie obowiązujących jednostki samorządu terytorialnego reguł fiskalnych. Pozwala to 
m.in. na łatwiejsze równoważenie części bieżącej budżetu.

Zmiany w przepisach dotyczących podatków i opłat lokalnych wpłyną na zasobność gminnych budżetów. Gminy stracą na opodatkowaniu garaży podziemnych. Inaczej opodatkowane będą też bezdotykowe myjnie samochodowe, a także biogazownie i urządzenia budowalne. Przedstawiamy 
wybrane zagadnienia związane z nowelizacją podatków i opłat lokalnych, które jednostki samorządu terytorialnego powinny przeanalizować 
na przełomie roku.

Organy gminy muszą współdziałać przy wykonywaniu zadań. W praktyce współpraca ta różnie się układa, zwłaszcza gdy wyłoniony w wyborach bezpośrednich wójt, burmistrz lub prezydent i rada reprezentują przeciwne opcje polityczne. Wówczas często dochodzi do sytuacji, gdy organy wykonawczy i stanowiący wzajemnie się „blokują”: ten pierwszy, przygotowując uchwały, nie bierze pod uwagę propozycji radnych, z kolei rada nie przyjmuje uchwał, na których zależy burmistrzowi. W skrajnych przypadkach konflikt może doprowadzić do decyzyjnego pata, jak w Sanoku, gdzie we wrześniu okazało się, że brakuje pieniędzy na wypłaty dla urzędników. Tymczasem niezależnie od tego, czy organy władzy samorządowej reprezentują tę samą opcję polityczną, czy pochodzą z przeciwstawnych obozów, to cel powinien być zawsze jeden: realizacja zadań samorządowych z jak najlepszym ich efektem dla lokalnej społeczności. Czy zatem obecne rozwiązania prawne pozwalają skutecznie mobilizować obie strony 
do współpracy na rzecz dobra wspólnego? Opisujemy regulacje, a także pytamy ekspertów, czy potrzebne są zmiany, które pozwolą lepiej 
zapobiegać takim niekorzystnym sytuacjom. Oprac. JP

Rolnik przestał prowadzić działalność rolniczą na gruncie rolnym. Zwrócił się do starostwa z pytaniem, czy w takiej sytuacji musi go wyłączyć z produkcji rolnej. Czy jest podstawa, by starosta wydał taką decyzję?

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił dwa nabory wniosków o dotacje, które mają m.in. pomóc samorządom zrealizować inwestycje zagospodarowujące 
wody opadowe i rozwijać zielono-niebieską infrastrukturę.

W gminie procedowany jest projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Radni proponują uregulowanie w nim zasad podziałów geodezyjnych nieruchomości. Czy rada jest upoważniona do wprowadzania takich regulacji w treści planu?

Zdarza się, że zmarli właściciele nieruchomości zostawili po sobie nieuregulowane rachunki za odbiór odpadów komunalnych. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie mówi nic o obowiązku uiszczania opłaty przez spadkobierców. Co powinien zrobić w takiej sytuacji wójt?

Rada gminy podjęła uchwałę „w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości”. Postanowiła w niej, że z jednej nieruchomości można przekazać do 240 l bioodpadów. Czy takie postanowienie w uchwale jest właściwe?

- Nie rozumiem, dlaczego prace nad zmianą przepisów dotyczących dzieci z ADHD trwają już kilka lat i efektów nie widać. Ponadto nie szanuje się publicznych pieniędzy, bo na część dzieci są duże sumy, a na inne nie ma - mówi Magdalena Szerszeń, aktywistka, liderka ogólnopolskiej inicjatywy rodziców dzieci z ADHD „Walczymy o zmiany”.

Nauczyciel z niepełnosprawnością powinien mieć obniżone także pensum dydaktyczne. Ponadto to, czy szkoła spełniła obowiązek wprowadzenia usprawnień dla takiego pracownika, musi być oceniane przez pryzmat możliwości finansowych publicznej placówki oświatowej – orzekł Sąd Najwyższy.

Obowiązujące do końca ub.r. przepisy ograniczające dostęp do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które nie są spokrewnione w pierwszym stopniu z niepełnosprawnym członkiem rodziny, naruszają konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej.

Wątpliwości budzi procedura wydawania zezwoleń wykonawcom, którzy mają usuwać niebezpieczne materiały, czy nadzór nad ich pracą. Nowy projekt ma się pojawić jeszcze w grudniu lub na początku nowego roku.

Nowe usługi nie będą przysługiwały osobom samotnym i bezdzietnym. Prace legislacyjne nad ustawą o bonie senioralnym nie zostały jednak ukończone, dlatego kształt tych rozwiązań może się jeszcze zmienić. Jakie są najważniejsze założenia projektu?

Zasiłek stały jest jedną z najważniejszych form pomocy społecznej. W 2025 roku zmienią się kryteria niezbędne do uzyskania tego świadczenia. Kto otrzyma wsparcie?

Potwierdziły się informacje DGP o tym, że lokalni włodarze nie pogodzili się z odmrożeniem cen prądu od stycznia dla samorządów i prowadzonych przez nie przedszkoli, szkół czy szpitali. Chcieli przywrócenia stawki maksymalnej albo możliwości zerwania niekorzystnych umów zawartych ze spółkami Skarbu Państwa w 2022 r., podczas największych podwyżek. Ostatecznie Ministerstwo Klimatu i Środowiska zgodziło się na zamrożenie cen dla wszystkich JST do końca marca 2025 r.

Od 30 do 240 godzin usług asystenckich miesięcznie będzie można przyznać osobie niepełnosprawnej. Wnioski o ich udzielenie będą składane do wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności (WZON).