Testy nie mierzą kreatywności uczniów

Gimnazjaliści kilka dni temu zakończyli testy, które zadecydują, do jakiej szkoły się dostaną. Przeciwnicy takiej formy egzaminów twierdzą, że fatalnie wpływa ona na sposób nauki w szkołach.

Oczywiście taki zarzut byłby słuszny, jeżeli mielibyśmy proste testy i tylko nimi sprawdzali wiedzę uczniów, a szkoła i nauczyciele byliby rozliczani wyłącznie z tego. Tymczasem egzaminy zewnętrzne są tylko jednym z elementów pracy szkoły, a ocena pracy nauczycieli musi być wielowymiarowa. Jednak jedynym rzetelnym i obiektywnym narzędziem sprawdzania wiedzy uczniów są testy. Zapytałem kiedyś pewnego amerykańskiego profesora, czy w tamtejszych szkołach przeprowadza się testy wielokrotnego wyboru. Odparł krótko: „We all hate them, but we all use them” (z ang.: Wszyscy ich nienawidzimy, ale wszyscy z nich korzystamy).

Tylko że one nie wymagają umiejętności samodzielnego stawiania wniosków czy kreatywności. Pewien wykładowca, który dawniej uczył w Anglii, a teraz uczy w Polsce, twierdzi, że polscy uczniowie mają kłopot z napisaniem najprostszej rozprawki, w której muszą udowodnić postawione przez siebie tezy.

Egzaminy mają sprawdzać podstawowe umiejętności, które muszą opanować wszyscy uczniowie. Trzeba je jednak poszerzać tak, aby mierzyły także złożone umiejętności. Temu służy wprowadzanie w ostatnich latach nowego rodzaju pytań na egzaminach gimnazjalnych, także otwartych. Egzaminy nie zmierzą kreatywności ucznia, podobnie jak nie są w stanie ocenić jego kompetencji społecznych. Istotne jest jednak, jakie pojawiają się w testach pytania, bo mogą one mierzyć naprawdę złożone rzeczy, np. prześledzić, w jaki sposób uczeń doszedł do danej odpowiedzi. Nie chodzi o bezmyślne zakreślenie a, b lub c.