Nie trzeba czekać do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, aby otrzymać świadczenie z ZUS. W 2026 roku część kobiet może uzyskać prawo do świadczenia już po ukończeniu 56 lat. Trzeba jednak spełnić kilka warunków dotyczących m.in. stażu oraz rodzaju wykonywanej pracy. Z rozwiązania mogą korzystać również mężczyźni, ale w ich przypadku wymagany wiek jest wyższy. Wyjaśniamy, komu przysługuje wcześniejsze świadczenie, ile wynosi i jak długo można je pobierać.
56 lat i wcześniejsze świadczenie z ZUS. Kto może dostać pieniądze przed emeryturą w 2026?
Chodzi o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne przeznaczone dla nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w placówkach wskazanych w przepisach. Na liście znajdują się m.in. publiczne i niepubliczne przedszkola, określone szkoły i placówki kształcenia ustawicznego, młodzieżowe ośrodki wychowawcze i socjoterapii oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze.
Jednym z podstawowych warunków jest wiek. W latach 2025-2026 kobieta musi mieć ukończone co najmniej 56 lat. Sam wiek nie daje jednak prawa do wypłaty. ZUS sprawdzi również staż oraz okres wykonywania pracy nauczycielskiej.
Świadczenie to przysługuje także mężczyznom. W ich przypadku w latach 2025-2026 wymagane jest ukończenie co najmniej 61 lat.
Jaki staż pracy jest wymagany, aby dostać wcześniejsze świadczenie od ZUS?
Osoba ubiegająca się o świadczenie musi mieć co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych. To jeden z najważniejszych warunków, ale nie jedyny.
W wymaganych 30 latach musi znaleźć się co najmniej 20 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej w wymiarze wynoszącym przynajmniej połowę etatu. Nie wystarczy więc dowolny 30-letni staż. ZUS sprawdzi, ile z tego okresu przypada na pracę nauczycielską i w jakim wymiarze była ona wykonywana.
Kolejnym warunkiem jest zakończenie zatrudnienia. Co do zasady nauczyciel musi rozwiązać stosunek pracy na swój wniosek. Prawo do świadczenia może przysługiwać również w określonych przypadkach rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących placówki, m.in. jej całkowitej lub częściowej likwidacji czy zmian organizacyjnych.
Ile wynosi nauczycielskie świadczenie kompensacyjne?
Nie ma jednej stawki dla wszystkich. ZUS wylicza wysokość świadczenia indywidualnie. Sumę zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego dzieli przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku 60 lat.
Z danych ZUS wynika, że w kwietniu 2026 roku przeciętna wysokość nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego wynosiła 4475,46 zł. Konkretna wypłata może być więc zarówno niższa, jak i wyższa.
Świadczenie nie może być jednak niższe od obowiązującej kwoty najniższej emerytury (do 1 marca 2027 1978,49 zł brutto). Gdy osoba pobierająca świadczenie kompensacyjne przejdzie później na emeryturę, ZUS nie obniży podstawy jej obliczenia o kwoty wcześniej pobranego świadczenia.
Wiek uprawniający do świadczenia kompensacyjnego
Do końca 2026 roku jest to 56 lat dla kobiet i 61 lat lat dla mężczyzn. W kolejnych latach próg będzie stopniowo podnoszony:
- 57 lat w przypadku kobiet i 62 lata w przypadku mężczyzn w latach 2027-2028;
- 58 lat w przypadku kobiet i 63 lata w przypadku mężczyzn - w latach 2029-2030;
- 59 lat w przypadku kobiet i 64 lata w przypadku mężczyzn - w latach 2031-2032.
Kobieta, która chce skorzystać ze świadczenia na obecnych zasadach wiekowych, musi więc osiągnąć wymagane 56 lat do końca 2026 roku.
Jakie dokumenty trzeba złożyć?
W celu uzyskania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, do ZUS należy przesłać:
- wniosek o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne ZUS ENSK,
- informację o okresach składkowych i nieskładkowych,
- dokumenty potwierdzające pracą nauczycielską,
- dokumenty potwierdzające okresy prowadzenia działalności pozarolniczej, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, urlopu wychowawczego, nauki w szkole wyższej,
- dokumenty potwierdzające wynagrodzenie przed 1 stycznia 1999 roku.
Kiedy złożyć wniosek o wcześniejsze świadczenia?
Aby otrzymać świadczenie, trzeba złożyć odpowiedni wniosek do ZUS wraz z dokumentami potwierdzającymi staż pracy i zatrudnienie.
Najlepiej zrobić to maksymalnie 30 dni przed spełnieniem wszystkich warunków lub planowanym zakończeniem pracy. Zbyt wczesne złożenie wniosku może skończyć się decyzją odmowną, a zbyt późne, opóźnieniem wypłaty.
Jak długo ZUS wypłaca świadczenie?
Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne jest świadczeniem okresowym. Prawo do niego ustaje w dniu poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury. Jeśli wcześniej nie powstanie prawo do emerytury, świadczenie można pobierać do dnia poprzedzającego osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego - 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu