Darmowe usługi opiekuńcze w domu dla seniorów coraz bliżej. W ramach nowego programu seniorzy będą mogli otrzymać pomoc w codziennych obowiązkach bez konieczności angażowania bliskich. Opiekun zrobi zakupy, przygotuje posiłek, pomoże w utrzymaniu porządku. Ustawa już obowiązuje, jednak o przyznaniu wsparcia zdecydują konkretne warunki, w tym dochód seniora.
Darmowe usługi opiekuńcze dla seniorów - ustawa już weszła w życie
Ustawa wprowadzająca bon senioralny weszła w życie 7 sierpnia 2026 roku. Nie oznacza to jednak, że program już działa i seniorzy mogą zgłaszać się po pomoc. Rząd ad musi jeszcze przyjąć rozporządzenie, które określi szczegółowe zasady przyznawania finansowania i realizacji usług. Projekt tego dokumentu został opublikowany 3 sierpnia, a jego przyjęcie zaplanowano na III kwartał 2026 roku.
Na czym będzie polegała pomoc dla seniorów po 65. roku życia?
Będzie to niepieniężna forma pomocy. Senior nie otrzyma pieniędzy na konto ani do ręki. Zamiast tego gmina zorganizuje i opłaci usługi wykonywane w miejscu jego zamieszkania. Pomoc będzie mogła obejmować m.in.:
- przygotowywanie posiłków i robienie zakupów,
- pomoc w utrzymaniu higieny i ubieraniu się,
- wsparcie w poruszaniu się,
- wykonywanie podstawowych obowiązków domowych,
- pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych,
- podtrzymywanie kontaktów z otoczeniem,
- aktywizację ruchową i intelektualną.
Bon nie będzie świadczeniem medycznym. Nie zastąpi wizyt u lekarza, opieki pielęgniarskiej ani rehabilitacji. Ma ułatwić seniorowi wykonywanie codziennych czynności i umożliwić mu jak najdłuższe pozostanie we własnym domu.
Program ma również odciążyć rodziny opiekujące się starszymi bliskimi. Ostateczna ustawa nie uzależnia jednak przyznania pomocy od tego, czy dzieci, wnuki lub małżonek seniora pracują. Wniosek będzie składał sam senior.
Dla kogo bon senioralny 2026?
Z programu będą mogły skorzystać osoby, które ukończyły 65 lat. Sam wiek nie wystarczy jednak do przyznania pomocy. Bon będzie przeznaczony dla seniorów, którzy:
- mieszkają w Polsce,
- spełniają warunki dotyczące obywatelstwa albo prawa pobytu,
- potrzebują pomocy w zakresie podstawowych czynności życia codziennego,
- nie przekraczają ustalonego kryterium dochodowego.
To gmina będzie oceniała, czy i w jakim zakresie starsza osoba potrzebuje wsparcia. Pod uwagę może wziąć m.in. jej zdolność do samodzielnego poruszania się, dbania o higienę, przygotowywania posiłków i funkcjonowania poza domem. Wymiar pomocy zostanie ustalony indywidualnie. Nie każdy zakwalifikowany senior otrzyma więc taką samą liczbę usług.
Jakie będzie kryterium dochodowe?
Średni miesięczny dochód seniora z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie będzie mógł przekroczyć 3410 zł brutto. Chodzi o dochód osoby ubiegającej się o bon, a nie całego gospodarstwa domowego. Limit ma być waloryzowany co roku wraz z emeryturami i rentami. Jego aktualna wysokość będzie ogłaszana w Monitorze Polskim. Przekroczenie progu spowoduje, że bon nie zostanie przyznany.
Kto jeszcze nie otrzyma bonu senioralnego?
Ustawa wskazuje sytuacje, w których bon senioralny nie będzie przysługiwał. Pomocy nie otrzyma nie tylko senior przekraczający kryterium dochodowe, ale tez ten:
- który nie ma niezaspokojonych potrzeb w zakresie podstawowych czynności życia codziennego,
- na którego ustalono prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego albo zasiłku dla opiekuna,
- korzystający ze świadczenia wspierającego,
- korzystający ze specjalistycznych usług opiekuńczych w ośrodku wsparcia,
- korzystający z usług opiekuńczych albo asystencji osobistej finansowanych z programów rządowych lub resortowych,
- korzystający z całodobowej opieki w domu pomocy społecznej,
- przebywający w zakładzie opiekuńczo-leczniczym albo zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym,
- korzystający z innej całodobowej opieki albo instytucjonalnej opieki dziennej.
Ustawa przewiduje wyjątek dotyczący niektórych form opieki o charakterze doraźnym, jeżeli jednorazowo trwają nie dłużej niż 14 dni. W takiej sytuacji gmina będzie mogła przyznać bon, ale nie będzie do tego zobowiązana.
Ile wyniesie bon senioralny?
Ustawa nie określa jednej wartości bonu. Zakres pomocy będzie zależał od wyniku oceny przeprowadzonej przez gminę. We wcześniejszych założeniach wskazywano górną granicę wyceny pakietu usług w kwocie 2150 zł. Przypominamy jednak, że nie jest to kwota, która wpłynie na konto seniora.
Ustawa określa natomiast budżet całego programu. W latach 2026-2028 państwo ma przeznaczyć na niego 1 mld zł: 100 mln zł w 2026 roku, 400 mln zł w 2027 roku i 500 mln zł w 2028 roku. Łączne finansowanie do 2035 roku zaplanowano na 4,5 mld zł.
Wniosek o bon senioralny 2026 - gdzie złożyć?
Za realizację programu mają odpowiadać gminy. To właśnie samorządy będą:
- przyjmować wnioski,
- oceniać sytuację seniora,
- organizować usługi opiekuńcze,
- ustalać zakres potrzebnej pomocy.
Zgodnie z projektem rozporządzenia stronami umowy o realizację bonu będą senior i gmina. Umowa określi indywidualny zakres, wymiar oraz okres udzielania pomocy.
Od kiedy ruszy bon senioralny?
Szczegółowy termin i sposób składania wniosków zostanie ustalony dopiero w przepisach wykonawczych. Konkretne terminy powinny być później publikowane przez gminy. Pierwsze usługi zaplanowano na IV kwartał 2026 roku. Nie wiadomo jeszcze od kiedy będzie można składać wnioski. Najpierw muszą być przyjęte przepisy wykonawcze.
Bon nie trafi od razu do każdej gminy
Na początek bon senioralny trafi do samorządów, które aktualnie nie zapewniają usług opiekuńczych albo świadczą je dla najwyżej 10 osób. W kolejnym etapie program będzie trafiał do gmin o szybkim wzroście liczby seniorów. Według najnowszych danych około 12,1 proc. gmin nie realizowało usług opiekuńczych, a w kolejnych 31,8 proc. były one świadczone najwyżej 10 osobom. Ponad 80 proc. takich samorządów to gminy wiejskie.
Kto pomoże seniorowi znaleźć odpowiednią opiekę?
Ustawa wprowadza także funkcję powiatowego koordynatora opieki długoterminowej. Ma on pomagać seniorom i ich bliskim w ustaleniu, z jakich usług mogą korzystać i gdzie powinni się zgłosić. Informacje będą dotyczyły m.in. pomocy świadczonej w domu, placówek dziennych, domów pomocy społecznej oraz zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych.
Praca koordynatorów będzie finansowana z budżetu państwa. Będzie to około 20 mln zł rocznie: 19,23 mln zł w 2027 roku, 19,71 mln zł w 2028 roku i 20,18 mln zł w 2029 roku. Projekt przewiduje również uproszczony system szkolenia nowych opiekunów.
Podstawa prawna: ustawa z 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 986) oraz projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia Programu Bonu Senioralnego – nr RD324.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu